«Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων, 20 Ιουνίου 2023, επισκιάζεται από την ανείπωτη τραγωδία στη θάλασσα ανοιχτά της Πύλου. Τις ώρες αυτές η σκέψη μας βρίσκεται στα θύματα και στις οικογένειές τους που θρηνούν», αναφέρει η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ)

Συνεχίζοντας επισημαίνει πως: «Είναι αναγκαίο να διερευνηθούν με ταχύτητα και διαφάνεια τα αίτια του δυστυχήματος και οι υπεύθυνοι να λογοδοτήσουν στη Δικαιοσύνη. Επιπλέον, όπως υπογράμμισε η ΕΕΔΑ στην πρόσφατη δήλωσή της για το τραγικό γεγονός, η τραγωδία της Πύλου καθιστά εμφανή την ανάγκη για την επίτευξη μιας νέας συμφωνίας για την από κοινού αντιμετώπιση του προσφυγικού και μεταναστευτικού ζητήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αποδεικνύοντας ότι η καθυστέρηση στην υιοθέτηση μιας κοινής ευρωπαϊκής πολιτικής σε θέματα ασύλου και μετανάστευσης έχει κόστος την απώλεια ανθρώπινων ζωών, κάτι το οποίο δεν συνάδει με την ευρωπαϊκή παράδοση για την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου και τις αρχές του κράτους δικαίου.

Είναι επίσης απαραίτητο να καθιερωθούν ασφαλείς και νόμιμες οδοί για την πρόσβαση προσφύγων αλλά και μεταναστών στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπως εδώ και χρόνια προτείνουν όλοι οι διεθνείς οργανισμοί ως μόνη οδό προστασίας της ανθρώπινης ζωής.

Τη φετινή Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων η ΕΕΔΑ ενώνει τη φωνή της με τον Γενικό Γραμματέα του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες που στο μήνυμά του καλεί τον κόσμο να αξιοποιήσει την ελπίδα που οι πρόσφυγες κουβαλούν στην καρδιά τους, ζητώντας μεγαλύτερη διεθνή υποστήριξη για τις χώρες υποδοχής, ενίσχυση της πρόσβασης των προσφύγων σε ποιοτική εκπαίδευση, αξιοπρεπή εργασία, υγειονομική περίθαλψη, στέγαση και κοινωνική προστασία και μια πολύ ισχυρότερη πολιτική βούληση για την ειρήνη, προκειμένου να καταστεί δυνατό οι πρόσφυγες να επιστρέψουν με ασφάλεια στα σπίτια τους.

Το μήνυμα των Ηνωμένων Εθνών: “Hope away from Home” καλεί τον κόσμο να αγκαλιάσει τους πάνω από 100 εκατομμύρια πρόσφυγες που αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις πατρίδες τους λόγω πολέμων, διώξεων, πείνας και κλιματικής αλλαγής, στην αναζήτηση μιας καλύτερης ζωής».

Η Έκθεση «Παγκόσμιες Τάσεις» της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες
Στην ετήσια έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας, «Παγκόσμιες Τάσεις στον Αναγκαστικό Εκτοπισμό για το 2022» (“Global Trends in Forced Displacement 2022”), που δημοσιεύτηκε τον Ιούνιο του 2023, διαπιστώνεται ότι μέχρι το τέλος του 2022, ο αριθμός των ανθρώπων που εκτοπίστηκαν εξαιτίας πολέμου, διωγμών, βίας και παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανέρχεται σε 108,4 εκατομμύρια. Ο αριθμός αυτός είναι αυξημένος κατά 19,1 εκατομμύρια σε σχέση με έναν χρόνο νωρίτερα και αποτελεί τη μεγαλύτερη αύξηση που έχει σημειωθεί ποτέ από χρόνο σε χρόνο.

Γιατί αυξήθηκε ο αριθμός των προσφύγων το 2023
Η ανοδική πορεία του παγκόσμιου αναγκαστικού εκτοπισμού δεν έδειξε σημάδια επιβράδυνσης το 2023, καθώς το ξέσπασμα της σύρραξης στο Σουδάν προκάλεσε νέες εκροές, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό των εκτοπισμένων παγκοσμίως σε περίπου 110 εκατομμύρια μέχρι τον Μάιο.

«Τα στοιχεία αυτά μας δείχνουν ότι κάποιοι άνθρωποι καταφεύγουν πολύ γρήγορα σε διαμάχες ενώ αργούν πολύ στο να βρουν λύσεις. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα κάθε ένας από τα εκατομμύρια των ανθρώπων που ξεριζώθηκαν βίαια από τα σπίτια τους να βιώνει καταστροφή, εκτοπισμό και οδύνη», δήλωσε ο Ύπατος Αρμοστής του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες Filippo Grandi.

Από το παγκόσμιο σύνολο, 35,3 εκατομμύρια ήταν πρόσφυγες, δηλαδή άνθρωποι που διέσχισαν διεθνή σύνορα για να βρουν ασφάλεια, ενώ ένα μεγαλύτερο ποσοστό – 58%, που αντιπροσωπεύει 62,5 εκατομμύρια ανθρώπους – εκτοπίστηκαν μέσα στις ίδιες τους τις χώρες εξαιτίας συγκρούσεων και βίας.

Φωτογραφία:pexels (Ahmed akacha)

Ο πόλεμος στην Ουκρανία ήταν ο κυριότερος παράγοντας εκτοπισμού το 2022. Ο αριθμός των προσφύγω

ν από την Ουκρανία εκτοξεύθηκε από 27.300 στο τέλος του 2021 σε 5,7 εκατομμύρια στο τέλος του 2022 – αντιπροσωπεύοντας την ταχύτερα εξελισσόμενη προσφυγική κρίση στο κόσμο μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Οι εκτιμήσεις για τον αριθμό των προσφύγων από το Αφγανιστάν – κυρίως όσων φιλοξενούνταν στο Ιράν, με πολλούς να έχουν φτάσει τα προηγούμενα χρόνια – αναθεωρήθηκαν αρκετά προς το πάνω στα τέλη του 2022. Ομοίως, βάσει νέων εκτιμήσεων, η έκθεση αντανακλά μεγαλύτερους αριθμούς Βενεζουελάνων σε Κολομβία και Περού, οι οποίοι αναφέρονται κυρίως ως «άλλοι άνθρωποι που χρήζουν διεθνούς προστασίας».

Τα στοιχεία επιβεβαίωσαν επίσης ότι εξακολουθούν οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος στον κόσμο – και όχι τα πλούσια κράτη – να είναι αυτές που φιλοξενούν τους περισσότερους εκτοπισμένους, υπολογίζοντας είτε τα οικονομικά μεγέθη είτε την αναλογία του πληθυσμού. Οι 46 λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες αντιπροσωπεύουν λιγότερο από το 1,3 τοις εκατό του παγκόσμιου ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος, ωστόσο φιλοξενούν πάνω από το 20 τοις εκατό του συνόλου των προσφύγων. Η χρηματοδότηση για τις πολυάριθμες καταστάσεις εκτοπισμού και για τη στήριξη των χωρών υποδοχής ήταν ελλιπής σε σχέση με τις ανάγκες την περασμένη χρονιά και παραμένει σε χαμηλά επίπεδα και το 2023 ενώ οι απαιτήσεις αυξάνονται.

«Οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο συνεχίζουν να επιδεικνύουν εξαιρετική φιλοξενία απέναντι στους πρόσφυγες, καθώς παρέχουν προστασία και βοήθεια σε όσους έχουν ανάγκη», πρόσθεσε ο κ. Grandi, «αλλά απαιτείται πολύ περισσότερη διεθνής υποστήριξη και πιο δίκαιος επιμερισμός της ευθύνης, ιδίως με τις χώρες που φιλοξενούν τους περισσότερους εκτοπισμένους στον κόσμο».

«Πάνω απ’ όλα, πρέπει να γίνουν πολύ περισσότερα για να τερματιστούν οι συγκρούσεις και να αρθούν τα εμπόδια, ώστε οι πρόσφυγες να έχουν τη βιώσιμη επιλογή να επιστρέψουν στην πατρίδα τους εθελοντικά, με ασφάλεια και αξιοπρέπεια».

Πόσοι επέστρεψαν στις πατρίδες τους
Ενώ ο συνολικός αριθμός των εκτοπισμένων συνέχισε να αυξάνεται, η έκθεση «Παγκόσμιες Τάσεις» κατέδειξε επίσης ότι όσοι αναγκάζονται να ξεριζωθούν δεν είναι καταδικασμένοι να μείνουν στην εξορία, αλλά μπορούν και επιστρέφουν στην πατρίδα τους, εθελοντικά και με ασφάλεια. Το 2022, περισσότεροι από 339.000 πρόσφυγες επέστρεψαν σε 38 χώρες, και παρόλο που ήταν λιγότεροι από το προηγούμενο έτος, σημειώθηκε σημαντικός αριθμός εθελοντικών επιστροφών στο Νότιο Σουδάν, τη Συρία, το Καμερούν και την Ακτή Ελεφαντοστού. Στο μεταξύ, 5,7 εκατομμύρια εσωτερικά εκτοπισμένοι επέστρεψαν το 2022, κυρίως εντός της Αιθιοπίας, της Μιανμάρ, της Συρίας, της Μοζαμβίκης και της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό.

Στο τέλος του 2022, εκτιμάται ότι 4,4 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως ήταν ανιθαγενείς ή με απροσδιόριστη εθνικότητα, αριθμός αυξημένος κατά 2% σε σχέση με το τέλος του 2021.

Η έκθεση «Παγκόσμιες Τάσεις» δημοσιεύεται έξι μήνες πριν από το δεύτερο Παγκόσμιο Φόρουμ για τους Πρόσφυγες, μια σημαντική συνάντηση στη Γενεύη που θα συγκεντρώσει ένα ευρύ φάσμα φορέων με σκοπό την εξεύρεση νέων λύσεων και την εδραίωση της αλληλεγγύης προς τους ανθρώπους που αναγκάζονται να τραπούν σε φυγή και τις χώρες υποδοχής τους.