Τα Γεράνεια είναι ένα ακόμη τοπόσημο που εντάσσεται στη λογική της λεηλασίας των εδαφών και των τόπων.

Δεν είναι απλώς ένα βουνό ή μια οροσειρά. Είναι ο τόπος των μύθων, το βουνό της Ορθοδοξίας με τα δεκάδες μοναστήρια του και, για πολλές δεκαετίες, το σπίτι και η πηγή εισοδήματος των ρητινοκαλλιεργητών και πολλών ακόμη κατοίκων της περιοχής. 

Είναι ένας τόπος που συνδέει τη φύση, τον πολιτισμό, την ιστορία και τις τοπικές κοινωνίες. Είναι ο τόπος με την έννοια που του έδιναν ο Στράβων και ο Παυσανίας: μια αδιαίρετη ενότητα φύσης, ιστορίας, μνήμης και ανθρώπων.

Ο 21ος αιώνας που διανύουμε, είναι ο αιώνας των περιφερειών, των πόλεων και των τόπων, όπως έγραφε πολλές φορές ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης. Κι όμως, στην Ελλάδα εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε τους τόπους ως εκτάσεις προς εκμετάλλευση παραδίδοντας τους στην πιο λούμπεν και παρασιτική εθνοκτόνα ψευτοαστική τάξη  και όχι ως ζωντανές κοινότητες μνήμης, πολιτισμού και ζωής.

Δεν πρόκειται για μια πολιτική διαφωνία των κατοίκων της περιοχής. Είναι μια διαφορετική αντίληψη για το τι είναι ένας τόπος.

Ο Ιταλός αρχαιολόγος Salvatore Settis χαρακτηρίζει το τοπίο «κοινό αγαθό». Il paesaggio è un bene comune, γράφει χαρακτηριστικά. Γιατί όταν ένας τόπος μετατρέπεται σε εμπόρευμα, δεν φτωχαίνει μόνο η φύση. Φτωχαίνει και η ίδια η δημοκρατία.

Στην ίδια κατεύθυνση και ο μεγάλος Ιταλός γεωγράφος Eugenio Turri. Για τον Turri, το τοπίο είναι το «θέατρο» της ζωής ενός λαού. Εκεί συναντιούνται η φύση, η ιστορία, ο πολιτισμός και η καθημερινότητα. Αν αλλοιωθεί αυτό το τοπίο, αλλοιώνεται μαζί του και η συλλογική ταυτότητα των ανθρώπων.

Το ίδιο πνεύμα διαπερνά και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση του Τοπίου, που υπογράφηκε στη Φλωρεντία το 2000 και έχει κυρωθεί από την Ελλάδα. Η Σύμβαση αναγνωρίζει ότι το τοπίο δεν είναι πολυτέλεια ούτε διακοσμητικό στοιχείο. Είναι μέρος της ποιότητας ζωής, της πολιτιστικής κληρονομιάς και της ταυτότητας των ευρωπαϊκών κοινωνιών. Προστατεύονται όχι μόνο τα εντυπωσιακά τοπία αλλά και οι καθημερινοί τόποι όπου ζουν, εργάζονται και δημιουργούν οι άνθρωποι.

Η εθνική ήττα όμως του 2010, και τα μνημόνια σηματοδότησαν το πέρασμα από την αποικιοκρατία του χρέους και της επιτήρησης σε μια νέα μορφή αποικιοκρατίας: την αποικιοκρατία των εδαφών και των τόπων.

 Ένα πολιτικό προσωπικό της ατοπίας, της κακοφωνίας και της κακιστοκρατίας εξακολουθεί να αποφασίζει για τους τόπους χωρίς τους τόπους και χωρίς τις κοινωνίες που τους κατοικούν.

Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα και στα Γεράνεια.

Η υπεράσπισή τους δεν είναι μόνο μια περιβαλλοντική μάχη. Είναι η διεκδίκηση του δικαιώματος των τοπικών κοινωνιών να αποφασίζουν για το μέλλον τους. Είναι η αρχή της επιστροφής των τόπων.

Τα Γεράνεια αποτελούν έναν μοναδικό φυσικό και πολιτιστικό θησαυρό. Η πλούσια βιοποικιλότητά τους, τα ενδημικά είδη, τα δάση, τα μοναστήρια, τα μονοπάτια και η ιστορία τους συνθέτουν ένα πολιτιστικό τοπίο ανεκτίμητης αξίας, που δεν μπορεί να αποτιμηθεί μόνο με οικονομικούς δείκτες.

Δεν είναι τυχαίο ότι έχουν ενταχθεί στο Ευρωπαϊκό Οικολογικό Δίκτυο Natura 2000, χάρη στη μοναδική χλωρίδα, την πανίδα και τους πολύτιμους οικοτόπους που φιλοξενούν. Η προστασία τους, επομένως, δεν αποτελεί μόνο τοπική υπόθεση. Είναι ευρωπαϊκή υποχρέωση και εθνική ευθύνη.

Γι’ αυτό αξίζει να ανοίξει άμεσα η συζήτηση για την ανακήρυξη των Γερανείων σε Εθνικό Δρυμό, κατά το πρότυπο της Πάρνηθας.

Μια τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε να αναληφθεί από τους Δήμους Μεγαρέων και Λουτρακίου–Περαχώρας–Αγίων Θεοδώρων, σε συνεργασία με τις Περιφέρειες Αττικής και Πελοποννήσου, ώστε να διαμορφωθεί ένα κοινό μέτωπο διεκδίκησης απέναντι στην Πολιτεία.

 Η εμπειρία από άλλες προστατευόμενες περιοχές δείχνει ότι η προστασία της φύσης μπορεί να συνδυαστεί με την επιστημονική έρευνα, την περιβαλλοντική εκπαίδευση, τον ήπιο τουρισμό και μια πραγματικά βιώσιμη ανάπτυξη.

Και ο Έλληνας λαογράφος Ευάγγελος Αυδίκος μας θυμίζει ότι ο τόπος δεν είναι ένας απλός γεωγραφικός χώρος. Είναι χώρος μνήμης, εμπειριών και πολιτισμού. Οι κοινότητες γεννιούνται και διατηρούνται μέσα από τις ιστορίες, τις παραδόσεις και τις σχέσεις που αναπτύσσονται στον τόπο τους. Όταν αποδυναμώνεται ο τόπος, αποδυναμώνεται μαζί του και η ίδια η κοινότητα.

Αυτό ακριβώς διακυβεύεται σήμερα στα Γεράνεια.

Δεν υπερασπιζόμαστε μόνο ένα βουνό.

Υπερασπιζόμαστε έναν τόπο που διαμόρφωσε την ιστορία, τη μνήμη και την ταυτότητα των ανθρώπων του.

Γι’ αυτό η κινητοποίηση πρέπει να είναι μαζική και καθολική. Δεν αφορά μόνο τον Δήμο Λουτρακίου–Περαχώρας–Αγίων Θεοδώρων. Αφορά όλους τους Κορινθίους, όλους τους Μεγαρείς και όλους τους κατοίκους της Αττικής που πιστεύουν ότι οι τόποι δεν είναι αναλώσιμοι αλλά κοινή κληρονομιά.

Ήρθε η ώρα να ξαναμιλήσουμε για την ευτοπία και την τοποφιλία. 

Γιατί πραγματική ανάπτυξη δεν μπορεί να οικοδομείται πάνω στην καταστροφή των τόπων, αλλά στον σεβασμό της φύσης, της ιστορίας και της μνήμης τους.

Οι τόποι δεν είναι μόνο γη. Είναι οι άνθρωποι, τα δάση, τα μοναστήρια, τα μονοπάτια, οι ιστορίες και αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε «ήχο της πέτρας»· εκείνη τη βαθιά σχέση ανθρώπου και τόπου που διαμορφώνει την ταυτότητα μιας κοινωνίας.

Η μάχη για τα Γεράνεια δεν αφορά μόνο ένα βουνό. Είναι η αρχή της επιστροφής των τόπων στην Ελλάδα.

Αν χαθούν οι τόποι, θα χαθεί και η μνήμη. Αν χαθεί η μνήμη, θα χαθεί και η ταυτότητά μας.

Και ένας λαός χωρίς τόπο, χωρίς μνήμη και χωρίς ταυτότητα δύσκολα μπορεί να παραμείνει πραγματικά ελεύθερος.

Η υπεράσπιση των Γερανείων είναι, τελικά, υπόθεση πολιτισμού, δημοκρατίας και εθνικής αξιοπρέπειας.

Γιατί χωρίς τόπους με ταυτότητα δεν υπάρχουν ούτε πραγματικές περιφέρειες, ούτε ζωντανές κοινότητες, ούτε ουσιαστική δημοκρατία.

Η επιστροφή στους τόπους, είναι ο δρόμος για μια άλλη Ελλάδα.