Τι είναι ο ιός Νίπα και πόσο κινδυνεύουμε από αυτόν; Μνήμες από τον Covid ξύπνησε η ανακοίνωση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας ότι εντοπίστηκαν δύο κρούσματα ενός σπάνιου ιού σε επαρχία στην ανατολική Ινδία, με χώρες της Ασίας να επιβάλλουν μέτρα ασφαλείας στα αεροδρόμια.

Ο Νίπα σκοτώνει από το 40 έως το 75% των νοσούντων και ανήκει στην ίδια οικογένεια με την ιλαρά. Δεν είναι το ίδιο μεταδοτικός, αλλά είναι πολύ πιο θανατηφόρος.

Ο ιός πήρε το όνομά του από το χωριό στη Μαλαισία όπου εμφανίστηκε ο ασθενής μηδέν to 1998. Έκτοτε έχουν καταγραφεί κρούσματα στο Μπαγκλαντές, την Ινδία, τις Φιλιππίνες και τη Σιγκαπούρη.

Πρόκειται για ζωονόσο, δηλαδή μεταφέρεται από ζώα σε ανθρώπους.

Πώς μεταδίδεται;

Σύμφωνα με το Αμερικανικό Κέντρο Ελέγχου και Πρόληψης Νόσων, μεταδίδεται όταν οι άνθρωποι έρχονται σε άμεση επαφή με ζώο που νοσεί – συνήθως νυχτερίδα ή γουρούνι.

Οι ειδικοί εξηγούν, ότι οι άνθρωποι μπορούν να κολλήσουν και από την κατανάλωση φρούτων ή χυμών, που έχουν μολυνθεί από τα ούρα ή το σάλιο νυχτερίδων φρούτων.

Από άνθρωπο σε άνθρωπο μεταδίδεται μόνο μέσω πολύ στενής επαφής με κάποιον που νοσεί. Ο χρόνος επώασης είναι από τέσσερις έως 14 ημέρες.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα πρώτα συμπτώματα είναι πυρετός, κεφαλαλγία, μυϊκοί πόνοι, εμετός και πονόλαιμος ενώ είναι πολύ σπάνιο να υπάρχουν ασυμπτωματικοί φορείς.

Οι ειδικοί εξηγούν, ότι όσο προχωρά η νόσος, περίπου τα 2/3 των ασθενών πέφτουν σε κώμα μέσα σε πέντε με επτά μέρες.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ιός «χτυπά» και το αναπνευστικό σύστημα, προκαλώντας έντονο βήχα και ευρήματα στις ακτινογραφίες θώρακος. Οι περισσότεροι ασθενείς εμφανίζουν αλλαγές στο υγρό γύρω από τον εγκέφαλο – το εγκεφαλονωτιαίο υγρό.

Οι αλλοιώσεις που προκαλούνται από το θάνατο του ιστού αποτυπώνονται στις απεικονίσεις ενώ η ηλεκτρική δραστηριότητα του εγκεφάλου δείχνει το πόσο σοβαρή είναι η νόσηση.

Πόσο επικίνδυνος είναι ο Νίπα;

Ο Νίπα είναι ένα από τα πιο επικίνδυνα παθογόνα, επικινδυνότητας 4 στην κλίμακα βιοασφάλειας, όπως και ο Έμπολα. Ειδικοί εξηγούν, ότι δυνητικά θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε βιοτρομοκρατικό χτύπημα -ένα πολύ ανησυχητικό σενάριο.

Θεωρείται μεγάλη απειλή της δημόσιας υγείας λόγω του υψηλού ποσοστού θνησιμότητας, τη δυνατότητα μεταφοράς από άνθρωπο σε άνθρωπο, την ικανότητα να προκαλεί επιδημίες και την έλλειψη εγκεκριμένων εμβολίων και θεραπείας.

Ο ιός μπορεί να επιτεθεί σε μέρη του εγκεφάλου που ελέγχουν τις βασικές λειτουργίες ζωής, όπως την κίνηση των ματιών, τον καρδιακό παλμό και την πίεση, προκαλώντας μη αναστρέψιμες βλάβες.

Όσοι έχουν νοσήσει και αναρρώσει, υποστηρίζουν ότι για πολλά χρόνια μετά αισθάνονται κόπωση και εντοπίζουν αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί το νευρικό τους σύστημα.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση γίνεται με ένα αιματολογικό τεστ, το οποίο ανιχνεύει συγκεκριμένες πρωτεΐνες.

Πώς θεραπεύεται;

Δεν υπάρχει εμβόλιο ή στοχευμένο φάρμακο για τον Νίπα. Οι γιατροί προσφέρουν υποστηρικτική φροντίδα, ενώ όσοι εμφανίζουν σοβαρότερα νευρολογικά συμπτώματα, χρειάζονται μηχανική αναπνευστική υποστήριξη.

Η δραστική ουσία ριμπαβιρίνη, που χρησιμοποιείται σε άλλα φάρμακα για την αντιμετώπιση χρόνιας ηπατίτιδας C, μπορεί ενδεχομένως να βοηθήσει τους ασθενείς, ωστόσο δεν είναι σίγουρο, ότι θα φέρει αποτελέσματα.

Η ιατρική κοινότητα επικεντρώνεται στην πρόληψη, κάνοντας μεγάλη προσπάθεια να μειωθούν οι πιθανότητες μετάδοσης από ζώα και ανθρώπους και θέτοντας σε ισχύ αυστηρά μέτρα ασφαλείας όταν εντοπιστεί κρούσμα σε άνθρωπο.

Πού έχουν καταγραφεί επιδημίες;

Κάθε χρόνο καταγράφονται επιδημίες του Νίπα σε περιοχές της Ασίας και συνήθως στο Μπαγκλαντές, την Ινδία, τη Μαλαισία, τις Φιλιππίνες και τη Σιγκαπούρη. Όπως γράφει το CNNi, στο Μπαγκλαντές έχουν παρουσιαστεί ο μεγαλύτερος αριθμός κρουσμάτων.

Αυτό συμβαίνει, επειδή οι νυχτερίδες των φρούτων εμφανίζονται κυρίως σε αυτή την περιοχή του κόσμου.

Οι «επικίνδυνοι» μήνες είναι από το Δεκέμβρη μέχρι τον Μάιο, κατά τη διάρκεια της περιόδου ζευγαρώματος των νυχτερίδων.

Ο ιός Νίπα έχει εντοπιστεί και σε νυχτερίδες την Κίνα, την Καμπότζη, την Ταϊλάνδη, τη Μαδαγασκάρη και τη Γκάνα. Δεν έχει καταγραφεί ποτέ κρούσμα του ιού στις ΗΠΑ ή την Ευρώπη.

Κινδυνεύουμε;

Ο ιός είναι πάρα πολύ σπάνιος. Και τα καλά νέα είναι, ότι υπάρχουν μόλις 754 καταγεγραμμένα κρούσματα από το 2024.

Μάλιστα, ο ΠΟΥ ανακοίνωσε, ότι ο κίνδυνος εξάπλωσης του θανατηφόρου ιού έξω από την Ινδία είναι ιδιαίτερα χαμηλός.

What to know about the Nipah virus, by Michal Ruprecht, CNNi