Σήμερα, με αφορμή τη Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία, δεν είναι ώρα για ευχές και  λόγια συμπόνιας. Είναι ώρα για αλήθεια, για να κοιτάξουμε κατάματα την πραγματικότητα που βιώνουν χιλιάδες συμπολίτες μας. Και να αναλάβουμε συλλογικά την ευθύνη να αλλάξουμε τα πράγματα.

Τα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι τα ΑΜΕΑ στην Ελλάδα βρίσκονται μεταξύ των πλέον ευάλωτων ομάδων:

• Σύμφωνα με την ΕΣΑμεΑ, το 2024 — με δεδομένη την κρίση, την ακρίβεια και τις οικονομικές πιέσεις — ο ένας στους δύο ενήλικες με αναπηρία (ηλικίας 16–64 ετών) ζει σε συνθήκες φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. tovima.com+2socialpolicy.gr+2

• Πάνω από το 33 % των νοικοκυριών με ΑΜΕΑ καταγράφονται ως υπερφορτωμένα από το κόστος στέγασης — ποσοστό που είναι από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. tovima.com+2Insider+2

• Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές ανάμεσα στα ΑΜΕΑ αγγίζουν το 44,5 %, ποσοστό πρωτοφανές σε Ευρωπαϊκή κλίμακα. Ε.Σ.Α.μεΑ.+1

• Στον τομέα της απασχόλησης, τα εμπόδια παραμένουν. Η συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στο εργατικό δυναμικό είναι σημαντικά μειωμένη συγκριτικά με τον γενικό πληθυσμό. ΤΟ ΒΗΜΑ+1

Αυτά τα νούμερα δεν είναι στατιστική,  είναι ζωές. Ζωές που καθημερινά παλεύουν να καλύψουν βασικές ανάγκες, να έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, στέγασης, αξιοπρεπούς διαβίωσης.

 Η νομοθεσία και τα βήματα που υποτίθεται ότι έγιναν

Τα τελευταία χρόνια η χώρα μας υιοθέτησε την Εθνική Στρατηγική για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2024‑2030, με στόχο να ευθυγραμμίσει τις συνθήκες διαβίωσης των ΑμεΑ με τον υπόλοιπο πληθυσμό , να εξασφαλίσει προσβασιμότητα, δικαιοσύνη, ευκαιρίες, υποστήριξη.

Όμως όπως δείχνουν τα στοιχεία και οι άνθρωποι που μιλούν δημόσια, τα «καλά λόγια» και τα σχέδια παραμένουν συχνά γράμματα στο χαρτί. Η πραγματική πρόσβαση, η αξιοπρέπεια στη διαβίωση και η ίση συμμετοχή στην κοινωνία δεν έχουν γίνει κανόνας.

 Γιατί χρειάζεται να δούμε τα πράγματα αλλιώς

Όπως είπα και πριν, αυτό που χρειάζεται δεν είναι οίκτος. Δεν χρειάζεται λύπηση, ούτε ελεημοσύνη. Χρειάζεται σεβασμός.

Σεβασμός σημαίνει:

• Προσβάσιμες πόλεις, δημόσιες υπηρεσίες και συγκοινωνίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από όλους.

• Δικαιώματα και ευκαιρίες, όχι «παροχές επειδή έχουμε αναπηρία».

• Πρόσβαση στην υγεία, στην εργασία, στην εκπαίδευση, στην κοινωνική ζωή — με όρους ισοτιμίας.

• Ορατότητα και φωνή — όχι αποσιώπηση, όχι απομόνωση.

Η διαφορετικότητα δεν είναι βάρος. Είναι πλούτος. Η διαφορετικότητα μπορεί να φέρει νέες ιδέες, νέες οπτικές, συμπερίληψη, αλληλεγγύη.

 Η ώριμη κοινωνία δεν ζητά «δικαιώματα», τα αναγνωρίζει

Σήμερα, με τα δεδομένα που υπάρχουν, είναι αδύνατο να ισχυριστεί κανείς ότι «όλα πηγαίνουν καλά». Οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους. Και δείχνουν ότι υπάρχει μεγάλη απόσταση από την ισότητα και την αξιοπρέπεια.

Αλλά δεν είναι τα στατιστικά που μετράνε περισσότερο. Είναι οι άνθρωποι. Είναι οι ζωές. Είναι η καθημερινότητα που γεμίζει αγωνίες, εμπόδια, δυσκολίες.

Και όσο υπάρχει έστω ένας άνθρωπος που δεν έχει πρόσβαση, που δεν ακούγεται, που δεν έχει φωνή — ο δρόμος είναι ακόμα μπροστά μας.

Τι πρέπει λοιπόν να κάνουμε εμείς οι απλοί πολίτες ;

1. Να απαιτούμε την προσβασιμότητα ως αυτονόητο δικαίωμα

• Να καταγγέλλουμε εμπόδια σε πεζοδρόμια, ράμπες, δημόσιες υπηρεσίες.

• Να διεκδικούμε προσβάσιμες παραλίες, χώρους πολιτισμού, στάσεις λεωφορείων.

• Να πιέζουμε τους δήμους και τις περιφέρειες για έργα που πραγματικά διευκολύνουν την καθημερινότητα.

 Η προσβασιμότητα  είναι υποχρέωση του κράτους.

2. Να διεκδικούμε ίσες ευκαιρίες στην εργασία

• Υποστηρίζουμε επιχειρήσεις που προσλαμβάνουν ΑΜΕΑ.

• Ενθαρρύνουμε προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης.

• Πιέζουμε για καθολική εφαρμογή του νόμου για την ποσόστωση προσλήψεων στο δημόσιο.

Η εργασία είναι αξιοπρέπεια — όχι «χάρη».

3.  Να στηρίζουμε οικογένειες και φροντιστές

Οι γονείς και οι φροντιστές ΑΜΕΑ συχνά σηκώνουν δυσανάλογο βάρος.
Μπορούμε να βοηθήσουμε με:

• εθελοντική παρουσία σε συλλόγους,

• υποστήριξη σε δράσεις,

• συμμετοχή σε καμπάνιες,

• ψυχολογική ενθάρρυνση — χωρίς να παριστάνουμε «σωτήρες».

4. Να στηρίζουμε οργανώσεις και δομές που προσφέρουν πραγματικό έργο

Υπάρχουν συλλογικότητες που δίνουν μάχη καθημερινά:

• Κέντρα Δημιουργικής Απασχόλησης (ΚΔΑΠ-ΜΕΑ)

• Σύλλογοι γονέων

• Ιδρύματα και σωματεία ΑμεΑ

• Τοπικές εθελοντικές ομάδες

Οι ανάγκες είναι μεγάλες: τρόφιμα, εξοπλισμός, εθελοντές, οικονομική ενίσχυση.

5.Να μην κλείνουμε τα μάτια όταν βλέπουμε διακρίσεις

Ο ρατσισμός απέναντι στα άτομα με αναπηρία υπάρχει ακόμη:

• σε σχολεία,

• σε χώρους εργασίας,

• σε γειτονιές,

• στο διαδίκτυο.

Το ότι «δεν αφορά εμάς» δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει.
Η σιωπή κάνει μεγαλύτερη ζημιά από τις λέξεις.

6.Να κάνουμε καθημερινές μικρές κινήσεις που αλλάζουν ζωές

• Να μην παρκάρουμε ΠΟΤΕ σε ράμπες.

• Να δίνουμε προτεραιότητα σε ουρές.

• Να βοηθάμε διακριτικά, μόνο αν μας ζητηθεί.

• Να αφήνουμε χώρο στα ΜΜΜ.

• Να μιλάμε σε ένα άτομο με αναπηρία όπως μιλάμε σε κάθε άνθρωπο.

7. Να εκπαιδεύουμε τα παιδιά μας

Η συμπερίληψη ξεκινά από το σπίτι.
Τα παιδιά μιμούνται τη συμπεριφορά μας.
Αν τους μάθουμε να βλέπουν τον συνάνθρωπο, μεγαλώνουν ως ενήλικες που σέβονται και στηρίζουν.

8. Να μετατρέπουμε τη σημερινή ημέρα σε καθημερινό καθήκον

Η Παγκόσμια Ημέρα Ατόμων με Αναπηρία δεν είναι μια μέρα «ευαισθητοποίησης».
Είναι μια υπενθύμιση ότι
🟦 η κοινωνία μας έχει ακόμα δρόμο
🟦 αλλά η αλλαγή ξεκινά από εμάς.