Αυτό που ονομάζουμε ακρίβεια, δηλαδή η συνεχής αύξηση τιμών αγαθών και υπηρεσιών, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι Έλληνες τα τελευταία χρόνια. Σε μια εποχή που η ελληνική οικονομία προσπαθεί να ανακάμψει από την πολυετή κρίση, η ακρίβεια επιβαρύνει τα νοικοκυριά και περιορίζει την αγοραστική τους δύναμη. Παράλληλα, η Ελλάδα, ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ), βρίσκεται σε ένα ευρύτερο οικονομικό πλαίσιο όπου οι τιμές και ο πληθωρισμός παρακολουθούνται στενά.

Ο πληθωρισμός ως βασικός δείκτης της ακρίβειας
Ο πληθωρισμός, που μετράται μέσω του Εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (HICP), αποτελεί τον κύριο δείκτη για την παρακολούθηση της ακρίβειας. Σύμφωνα με την Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), τον Ιούνιο του 2025, ο Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή στην Ελλάδα κατέγραψε σημαντική μηνιαία αύξηση, καθιστώντας τη χώρα μία από τις υψηλότερες στην Ευρωζώνη σε όρους πληθωρισμού.

Συγκεκριμένα, η Ελλάδα εμφανίζει πληθωρισμό που ξεπερνά τον μέσο όρο της ΕΕ, ο οποίος, σύμφωνα με τη Eurostat, κινείται γύρω στο 2-3% ετησίως για το 2024-2025.

Ας δούμε με απλά λόγια, για όσους δεν έχουν εξειδικευμένη οικονομική γνώση, τι είναι ο πληθωρισμός. Ο πληθωρισμός είναι η αύξηση των τιμών στα αγαθά και τις υπηρεσίες που αγοράζουμε καθημερινά, όπως τρόφιμα, καύσιμα, ενοίκια ή ρούχα, σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο. Με απλά λόγια, όταν υπάρχει πληθωρισμός, τα ίδια χρήματα αγοράζουν λιγότερα πράγματα, δηλαδή η αγοραστική μας δύναμη μειώνεται.
Πρέπει να σημειωθεί ότι ο πληθωρισμός δεν είναι απόλυτο ποσοστό, αλλά σχετικό, καθώς μετριέται ως ποσοστιαία μεταβολή των τιμών σε σχέση με μια προηγούμενη περίοδο (συνήθως σε ετήσια βάση, π.χ. από έναν χρόνο πριν). Όταν λέμε ότι ο πληθωρισμός είναι 3%, εννοούμε ότι οι τιμές των αγαθών και υπηρεσιών, όπως μετριούνται από έναν δείκτη (π.χ. Εναρμονισμένος Δείκτης Τιμών Καταναλωτή – HICP), έχουν αυξηθεί κατά 3% σε σχέση με την ίδια περίοδο του προηγούμενου έτους (ή άλλης χρονικής περιόδου που χρησιμοποιείται ως βάση). Άρα, απλουστευμένα, πληθωρισμός 3% σημαίνει 3% παραπάνω από πέρυσι.

Παράδειγμα
Ο καταναλωτής πέρυσι πήγαινε στο σούπερ μάρκετ και με 100 ευρώ αγόραζε ένα καλάθι με ψώνια. Φέτος, με 100 ευρώ θα αγοράσει κατά 3% λιγότερα πράγματα από ότι πέρυσι. Δηλαδή θα αγοράσει πράγματα που πέρυσι θα πλήρωνε γι’ αυτά περίπου 97 ευρώ [100 ÷ (1 + 0,03) = 97,09].
Γιατί μας αφορά
Ο πληθωρισμός επηρεάζει το πόσα μπορούμε να αγοράσουμε με τον μισθό μας. Αν οι τιμές ανεβαίνουν, αλλά ο μισθός μένει ίδιος, δυσκολευόμαστε να καλύψουμε τις ανάγκες μας. Γι’ αυτό παρακολουθείται στενά από την κυβέρνηση και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, που προσπαθούν να τον κρατήσουν χαμηλό και σταθερό, συνήθως γύρω στο 2%.
Σε αντίθεση με άλλες χώρες της ΕΕ, όπως η Βουλγαρία και η Λιθουανία, όπου η αγοραστική δύναμη των εργαζομένων έχει αυξηθεί κατά περισσότερο από 100% από το 2009, η Ελλάδα παρουσιάζει σωρευτική μείωση της αγοραστικής δύναμης κατά 34% την ίδια περίοδο. Αυτό σημαίνει ότι οι Έλληνες πολίτες δυσκολεύονται περισσότερο να καλύψουν βασικές ανάγκες, όπως τρόφιμα, στέγαση και ενέργεια, σε σύγκριση με τους Ευρωπαίους ομολόγους τους.

Η ακρίβεια στα βασικά αγαθά
Η ακρίβεια στην Ελλάδα επηρεάζει ιδιαίτερα τα βασικά αγαθά. Σύμφωνα με τη Eurostat, οι Έλληνες δαπανούν πάνω από το 20% του εισοδήματός τους σε τρόφιμα και βασικά είδη, ενώ ο μέσος όρος της ΕΕ είναι μόλις 10%. Αυτό οφείλεται σε διάφορους παράγοντες:

Ενεργειακό κόστος: Οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας και του φυσικού αερίου στην Ελλάδα παραμένουν υψηλές, επηρεάζοντας το κόστος παραγωγής και μεταφοράς προϊόντων.
Εισαγωγές: Η Ελλάδα εισάγει μεγάλο μέρος των καταναλωτικών αγαθών, με αποτέλεσμα οι τιμές να επηρεάζονται από τις διεθνείς αγορές και τη συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ.
Απουσία ρύθμισης: Η έλλειψη αποτελεσματικών μέτρων κατά της αισχροκέρδειας έχει οδηγήσει σε υπερβολικές αυξήσεις τιμών, ιδιαίτερα σε προϊόντα πρώτης ανάγκης.

Για παράδειγμα, η τιμή του ελαιολάδου, ενός πολύ βασικού προϊόντος στην ελληνική διατροφή, έχει αυξηθεί κατά 50% από το 2023 έως το 2025, ενώ στην ΕΕ η αντίστοιχη αύξηση είναι μικρότερη, περίπου 30%.

Ενέργεια – Τιμές ρεύματος
Τιμή ρεύματος σε μέσα νοικοκυριά στην Ελλάδα: €0,22/kWh τον Δεκέμβριο 2024, ενώ ο μέσος όρος στην Ε.Ε.: περίπου €0.287/kWh στο δεύτερο εξάμηνο 2024. Αν και η τιμή στην Ελλάδα είναι περίπου 25% χαμηλότερη από τον ευρωπαϊκό μέσο, η Ελλάδα σημείωσε αύξηση ~18% έναντι ~2.2% στην ΕΕ .
Στην Ελλάδα σημειώθηκε αύξηση στο φυσικό αέριο κατά ~4.1%
Προκειμένου να αντιμετωπιστεί το κόστος της ενέργειας έχουν δοθεί επιδοτήσεις περίπου 10 δις € (2021-23)

Σούπερ μάρκετ – Τιμές καταναλωτικών αγαθών
Παρατηρείται μεγάλο χάσμα μεταξύ τιμών παραγωγής και τελικής λιανικής στα σούπερ μάρκετ, λόγω της παθογένειας των πολλών μεσαζόντων που υπάρχει στην ελληνική οικονομία.
Η γενική τάση ακρίβειας βασικών αγαθών παραμένει υψηλή, επηρεάζοντας τα νοικοκυριά.

Μισθοί
Η μέση αύξηση μισθών / εργατικού κόστους το πρώτο τρίμηνο του 2025 ανήλθε στην Ευρωζώνη σε +3.4% ετησίως, ενώ στην Ελλάδα το συνολικό εργατικό κόστος αυξήθηκε κατά +5.5% συνολικό εργατικό κόστος στο ίδιο τρίμηνο (+5.7%) στους μισθούς.
Αν και ο κατώτατος μισθός στην Ελλάδα έχει αυξηθεί κατά 35% σε €880/μήνα, παράγοντες που αφήνουν την αγοραστική δύναμη ακόμη χαμηλότερη από 2010 και κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (reuters.com)

Ενοίκια
Στην Ελλάδα σημειώθηκε ετήσια αύξηση +10.9%, έναντι +3.2% (μέσος όρος Ε.Ε.).
Η αύξηση των ενοικίων πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σημαίνει πολλαπλές πιέσεις στο διαθέσιμο εισόδημα των πολιτών, ειδικά στις ασθενέστερες ομάδες. Πρακτικά σημαίνει μείωση της αγοραστικής του δύναμης. Για παράδειγμα, ενώ ο πολίτης στην Ελλάδα πληρώνει 10.9% αυξημένο ενοίκιο (έναντι 3.2% στην Ε.Ε.), αλλά ο μισθός του αυξάνεται λιγότερο ή ισόποσα, τότε μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματος πηγαίνει στο ενοίκιο και περιορίζεται το ποσό που μένει για βασικά αγαθά (τρόφιμα, μεταφορές, ενέργεια).

Ας δούμε ένα συγκεκριμένο παράδειγμα: Έστω νοικοκυριό με εισόδημα €1000 τον μήνα, του οποίου το εισόδημα αυξάνεται στα €1057 (+5,75). Αντίστοιχα αυξάνεται και το ενοίκιο που πληρώνει, από €500 σε €555 (+11%).
Αν και το εισόδημα αυξήθηκε, το βάρος του ενοικίου στο εισόδημα αυξάνεται από 50% σε 52,5%, δηλαδή παρά την αύξηση μισθού τώρα υπάρχει λιγότερο διαθέσιμο εισόδημα.

Η αύξηση ενοικίων δυσκολεύει τους νέους να ανεξαρτητοποιηθούν, τους φοιτητές να μείνουν κοντά στα πανεπιστήμια, τα ζευγάρια και οικογένειες να αποκτήσουν κατοικία, οι μονογονεϊκές οικογένειες να τα βγάλουν πέρα.
Ας μας επιτραπεί η έκφραση ότι η στέγαση γίνεται “είδος πολυτελείας” στα αστικά κέντρα καθώς σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, το 2024–25 τα ενοίκια αυξήθηκαν από 12% έως 20%. Το αποτέλεσμα είναι η Airbnb-οποίηση περιοχών με συνέπεια τη μείωση προσφοράς για μόνιμη κατοικία και η υποχρεωτική μετακίνηση εκτός πόλης ή στα προάστια με υψηλότερο μεταφορικό κόστος.
Αν δούμε τον δείκτη στέγασης (housing cost overburden), ο οποίος μετρά ποιο ποσοστό του πληθυσμού ξοδεύει πάνω από 40% του καθαρού εισοδήματος μόνο για στέγαση (ενοίκιο + κοινόχρηστα + λογαριασμοί).
Χώρα   Ποσοστό πληθυσμού (2023)
Ελλάδα      32.4%
Ε.Ε.    μέσος όρος  8.3%

Δηλαδή στην Ελλάδα 4 φορές περισσότερα νοικοκυριά βρίσκονται σε στεγαστική επισφάλεια σε σχέση με την Ε.Ε.

Σύγκριση με την Ευρωπαϊκή Ένωση

Η Ελλάδα κατατάσσεται ως η δεύτερη φτωχότερη χώρα στην ΕΕ, μετά τη Βουλγαρία, με βάση το κατά κεφαλήν ΑΕΠ, σύμφωνα με τη Eurostat. Επιπλέον, η απόκλιση της αγοραστικής δύναμης των Ελλήνων από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο είναι η μεγαλύτερη στην Ευρωζώνη. Ενώ χώρες όπως η Πολωνία και η Ρουμανία παρουσιάζουν σύγκλιση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η Ελλάδα αποκλίνει, με τους μισθούς να παραμένουν στάσιμοι σε σχέση με το αυξανόμενο κόστος ζωής.
Οι τιμές κατοικιών και ενοικίων στην ΕΕ έχουν αυξηθεί κατά μέσο όρο 10% το πρώτο τρίμηνο του 2025, σύμφωνα με τη Eurostat. Στην Ελλάδα, ωστόσο, η αύξηση αυτή είναι πιο έντονη, ιδιαίτερα σε αστικά κέντρα όπως η Αθήνα, όπου τα ενοίκια έχουν εκτοξευθεί κατά 15-20% την ίδια περίοδο. Αυτό επιδεινώνει την οικονομική πίεση στα νοικοκυριά, ιδιαίτερα για τα χαμηλότερα εισοδήματα.
Συνοπτικός Πίνακας: Ακρίβεια στην Ελλάδα και Ευρωζώνη/Ε.Ε. (2024–05/2025)

Δείκτης / Κατηγορία      Ελλάδα                                             Ευρωζώνη / Ε. Ε.                   Διαφορά / Παρατηρήσεις
Τιμή ηλεκτρ.(€/kWh)  0,22€                   0,287€          –23% κάτω από μέσο όρο Ε.Ε., λόγω και των επιδοτήσεων στην Ελλάδα.
Αύξηση τιμής ηλεκτρ.  ~+14% (εκτίμηση)                                   +2,2%           Υψηλότερη αύξηση στην Ελλάδα, αν και μετριάζεται από επιδοτήσεις.
Αύξηση τιμής φυσ. αερίου     +4,1%                                      +1,5% (εκτίμηση) Υψηλότερη αύξηση στην Ελλάδα, λόγω φόρων και διεθνών τιμών.
Ενοίκια – αύξηση ετήσια                          +10,9%                                  +3,2%     Τριπλάσια αύξηση στην Ελλάδα, ιδιαίτερα σε αστικά κέντρα όπως η Αθήνα.
Σούπερ μάρκετ      +3,9%αύξηση τζίρου, υψηλά ποσοστά κέρδους      +2,5% (εκτίμηση)  Μεγάλα περιθώρια κέρδους σε Ελλάδα, επηρεάζουν το 20% του εισοδήματος νοικοκυριών.
Εργατικό κόστος (Q1 2025) +5,5%                                             +5,6%  Ελαφρώς χαμηλότερο από μέσο όρο Ε.Ε., αλλά πιέζει το κόστος παραγωγής.
Μισθοί      +5,7%                                         +4,5% (εκτίμηση)          Υψηλότερη αύξηση στην Ελλάδα, αλλά χαμηλή αγοραστική δύναμη.
Ελάχιστος μισθός           €880 (04/2025)                     Κάτω από μέσο όρο Ε.Ε. σε αγοραστική δύναμη (-33% από Ε.Ε.).

Η Ελλάδα δείχνει:
Ανώτερη αύξηση δαπανών ενέργειας και ενοικίων σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Υψηλότερες τιμές στους λογαριασμούς ρεύματος και σούπερ μάρκετ, με σημαντικές επιδοτήσεις για να μετριαστεί μέρος της πίεσης.
Εντονότερη άνοδο μισθών και εργατικού κόστους, αλλά η αγοραστική δύναμη παραμένει χαμηλή, σχετικώς με την Ευρώπη.

Κοινωνικές και Ψυχολογικές Επιπτώσεις
Η ακρίβεια δεν επηρεάζει μόνο την οικονομία αλλά και την ψυχική υγεία των πολιτών. Όπως επισημαίνει ο καθηγητής Κοινωνικής Ψυχιατρικής στο Τμήμα Ψυχολογίας του Παντείου, Στέλιος Στυλιανίδης, η παρατεταμένη οικονομική πίεση οδηγεί σε κοινωνική απομόνωση και αυξημένα επίπεδα άγχους. Οι Έλληνες πολίτες, αντιμετωπίζοντας τη συνεχή μείωση της αγοραστικής τους δύναμης, περιορίζουν τις δαπάνες τους σε βασικές ανάγκες, μειώνοντας τις κοινωνικές τους δραστηριότητες και την ποιότητα ζωής.

Προτάσεις για Αντιμετώπιση της Ακρίβειας
Για την αντιμετώπιση της ακρίβειας, απαιτούνται συντονισμένες δράσεις σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο:
Ενίσχυση της ρύθμισης της αγοράς: Ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών για την καταπολέμηση της αισχροκέρδειας.
Μείωση του ενεργειακού κόστους: Επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και επιδοτήσεις για ευάλωτα νοικοκυριά.
Αύξηση μισθών: Προσαρμογή των μισθών στον πληθωρισμό για την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης.
Ευρωπαϊκή συνεργασία: Ενίσχυση των πολιτικών της ΕΕ για τη σταθεροποίηση των τιμών βασικών αγαθών.

Επίλογος
Η ακρίβεια στην Ελλάδα αποτελεί ένα πολυδιάστατο πρόβλημα που απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Η σύγκριση με την Ε.Ε. καταδεικνύει ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει μοναδικές προκλήσεις, όπως η απόκλιση της αγοραστικής δύναμης και η υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές. Με βάση τα στοιχεία, είναι σαφές ότι απαιτούνται συντονισμένες πολιτικές για τη μείωση του κόστους ζωής και την ενίσχυση της οικονομικής ανθεκτικότητας των Ελλήνων πολιτών. Μόνο έτσι η Ελλάδα μπορεί να προσεγγίσει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και να βελτιώσει την ποιότητα ζωής των κατοίκων της, καθώς η ακρίβεια διαβρώνει την οικονομική σταθερότητα των πολιτών και αυξάνει τον κίνδυνο φτώχειας και αποκλεισμού.
Τελικά η ακρίβεια δεν είναι στατιστικά στοιχεία και μετρήσεις. Αφορά ανθρώπους και την αξιοπρέπειά τους.