Πλησιάζει σε λίγες ημέρες η “8η Νεμεάδα. Η 8η Αναβίωση των Αρχαίων Νεμέων “Στα βήματα του Στέφανου Μίλλερ”.

Λίγο πριν ηχήσει η έναρξη των σπουδαίων αγώνων ας μνημονεύσουμε τον πατέρα όλων αυτών των “δρωμένων” που χάρισε στη Νεμέα εκείνος.
Ο Στέφανος Μίλλερ, ο σπουδαίος  αρχαιολόγο και Φιλέλληνας.

Τον γνώρισα πριν από αρκετά χρόνια.

Τότε που ο Σύλλογος Αναβίωσης των Αρχαίων Νεμέων βρισκόταν στα σπάργανα και το όραμα για την οργάνωση της 1η  Νεμεάδας ήταν πόθος και κινητήριος δύναμη.

Και η 1η η Νεμεάδα ήρθε.

Τώρα που το σκέφτομαι θαρρώ πως μια από τις πιο ευτυχισμένες στιγμές του Μίλλερ ήταν η πρώτη αναβίωση των Νέμεων αγώνων.

Η στιγμή δηλαδή που η επιστήμη του έβγαινε από την εσωστρέφεια και αναδείκνυε την λάμψη της στο παγκόσμιο γίγνεσθαι.

Το στάδιο, ο κόσμος, η εικόνα αξιωματούχων και αθλητών κάθε ηλικίας με χιτώνες , ξυπόλητοι να αγωνίζονται, αναβιώνοντας τις πρώτες στιγμές του Ολυμπιακού Πνεύματος.

Και ήλθαν και άλλες Νεμεάδες που στέφθηκαν με στεφάνια ελιάς και επιτυχίας.

Τα χρόνια εκείνα στα τέλη της δεκαετίας του 1990 αλλά και στις δεκαετίες που ακολούθησαν, οι Νεμεάτες πλέον ήξεραν πως ο σύγχρονος ευεργέτης τους ήταν ο Stephen Miller.

Τον αγάπησαν πολύ!Τόσο που σχεδόν κάλυψαν τα πρώτα χρόνια της καχυποψίας τους απέναντί του.

Τα φλάς , τα αφιερώματα μιλούσαν για τον Ιντιάνα της Νεμέας, τον καθηγητή του Πανεπιστημίου του Μπέρκλευ, εκείνον που η ζωή τον έφερε στην Ελλάδα φοιτητή, για να ανακαλύψει το παλάτι του Οδυσσέα και που τελικώς τον οδήγησε σε μια σκοτεινή πεδιάδα να σκάβει ακατάπαυστα ,χωρίς να παραιτείται όσο και αν οι συνθήκες τον απογοήτευαν, για να φέρει στο φως το Αρχαίο Στάδιο της Νεμέας.

Ο Μίλλερ γνώρισε όλη τη πορεία της σύγχρονης ιστορίας της Ελλάδας .Σαν να περνούσαν όλα σαν ντεκόρ στις ανασκαφές του. Ο κόσμος στην περιοχή τον ακολούθησε. Βοήθησε στην ανακάλυψη και πανηγύρισε στην αναστύλωση του Ναού του Διός.

To 2016 βρισκόμουν στην Rap Media και του ζήτησα μια ακόμα συνέντευξη αλλά διαφορετική. Ήθελα να μιλήσουμε πιάνοντας την ιστορία από την αρχή..Μου απάντησε καταφατικά και μου ζήτησε να με ξεναγήσει και μετά να κουβεντιάσουμε στο σπίτι του, το οποίο είχε θέα ..”το παιδί” του, όπως ονόμαζε τον αρχαιολογικό χώρο. 

Μου χάρισε μια υπέροχη συνέντευξη ,αυτοβιογραφία.

Ήταν μια συνέντευξη που ο ίδιος χαρακτήρισε από τις καλύτερές του, γιατί μίλησε με συναίσθημα,με γεγονότα, με πάθος, με χιούμορ αλλά και με έναν πατριωτισμό που οι σύγχρονοι Έλληνες ενδεχομένως ποτέ δεν θα νιώσουν και σίγουρα θα ζηλέψουν.Η στιγμή που δακρύζει συγκλονιστική.

Θεωρώ τον εαυτό μου πλούσιο γι αυτή την ξεχωριστή γνωριμία, την εκτίμηση,αυτή την συνέντευξη που κι εγώ με την σειρά μου παραδίδω σε εσάς.

Η εξομολόγηση

“Το 1967 ήμουν 25 χρόνων, στον τρίτο χρόνο των μεταπτυχιακών μου σπουδών στην Αρχαιολογία, στο Πανεπιστήμιο Πρίνστον. Για να κάνω έρευνα για τη διατριβή μου, επισκέφθηκα τη Σικελία και ύστερα κανόνισα να δω τις σπουδαιότερες ελληνικές αρχαιολογικές τοποθεσίες. Πρώτος μου σταθμός ήταν η Κέρκυρα. Μόλις έφτασα, πήγα να μείνω σε ένα ψαροχώρι που δεν είχε ηλεκτρικό ρεύμα. Ούτε τουρίστες. Ηταν η Παλαιοκαστρίτσα. Βρήκα ένα δωμάτιο που δεν είχε τζάμια στα παράθυρα, ευτυχώς ήταν καλοκαίρι. Εξουθενωμένος και πεινασμένος, κατέληξα το βράδυ σε μια ταβέρνα. Ο ιδιοκτήτης ήρθε στο τραπέζι κρατώντας μια λάμπα. Δεν μιλούσα ελληνικά, προσπάθησα να συνεννοηθώ με παντομίμα. Με κατάλαβε και μου έφερε ψωμί και σαλάτα.Πεινούσα και άλλο. Μέχρι που ήλθε ένα καικι και ο μαγαζάτορας μου μαγείρεψε ένα αστακό.  Ηταν από τα ωραιότερα φαγητά της ζωής μου, που κόστισε ελάχιστες δραχμές. Είπα μέσα μου: Θεέ μου, πρέπει να είμαι στον Παράδεισο, με καταπληκτικά τοπία και αρχαία ερείπια. Αυτή ήταν αρχή της ερωτικής μου ιστορίας με την Ελλάδα”

Η ιστορία ενδιαφέρουσα, με εκπλήξεις, ανατροπές. Θυελλώδης.  Με αδιάκοπες προσπάθειες τεσσάρων δεκαετιών. Εξασφάλισε χρήματα για να απαλλοτριωθούν χωράφια που είχαν αρχαιολογικά ευρήματα όπως το περίφημο στάδιο, επέβλεψε τον σχεδιασμό, την κατασκευή και τον εξοπλισμό του μουσείου, συνέλαβε την ιδέα του αρχαιολογικού πάρκου, αναστήλωσε τον ναό, ταξίδεψε στην άλλη άκρη του κόσμου για να βρει χορηγούς από την ελληνοαμερικανική κοινότητα. Βρήκε και φιλέλληνες που στήριξαν οικονομικά το έργο, αναβίωσε τους αρχαίους Αγώνες των Νεμέων, συσπείρωσε εθελοντές, ενώ δώρισε όλη την αγορασμένη γη στο ελληνικό Δημόσιο.

Ο Στέφανος Μίλερ ξεκίνησε ανασκαφές, χρηματοδοτούμενος από πόρους που έρχονταν από ιδιώτες χορηγούς μέσα από το Πανεπιστήμιο Μπέρκλεϊ στην Αμερική. Για πολλές εβδομάδες, η έρευνα ήταν άκαρπη θα μου πει.

«Με είχε πιάσει απελπισία διότι θα έπρεπε με μηδενικά ευρήματα να γυρίσω πίσω στις ΗΠΑ και να πείσω πανεπιστήμιο και χορηγούς να συνεχίσουμε τις ανασκαφές. Τελικά, την τελευταία ημέρα, ευτυχώς αρχίσαμε να εντοπίζουμε την άκρη του νήματος που μας οδήγησε στις μεγάλες ανακαλύψεις που ακολούθησαν. Ηταν 19 Ιουλίου του 1974. Την επομένη έγιναν τα γεγονότα της Κύπρου. Από τα πανηγύρια για τα ευρήματα, το χωριό βυθίστηκε στον θρήνο και στον φόβο ότι μπορεί να γίνει πόλεμος. Και εγώ ζούσα ανάμεσα στην αρχαία και τη σύγχρονη ελληνική ιστορία, συγκλονισμένος από τις εξελίξεις»μου είπε».

Έχει ανακηρυχθεί επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών, εχει τιμηθεί ως Ταξιάρχης του Τάγματος της Τιμής από τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας, έχει αναγνωριστεί ως «Πρόσωπο της Εβδομάδας» από το Αμερικανικό τηλεοπτικό κανάλι ABC το 2004 , ενώ το 2005 με προεδρικό διάταγμα ο Στέφανος Μίλλερ πολιτογραφήθηκε Έλληνας υπήκοος. Κι έγινε Στέφανος.

Λίγο πιο πριν θα παραπονεθεί γιατί ο τότε πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν είχε ακούσει το αίτημά του. Αλλα το δίκαιο και το αυτονόητο επικράτησε.

Ο Μίλλερ ήξερε επίσης πόση βαρύτητα είχε ο λόγος του και ότι αποτελούσε παρακαταθήκη όταν έγραψε εκείνη την περίφημη επιστολή προς τους συναδέλφους του Αμερικανούς και Ευρωπαίους τεκμηριώνοντας επιστημονικά πως ο Μέγας Αλέξανδρος ήταν Έλληνας.

Η Νεμέα την περίοδο που διεκδικούσε το ρόλο της και απαιτούσε να είναι αυτόνομος δήμος και όχι η επαρχία κάποιου ευρύτερου γεωγραφικού κομματιού , κινητοποίησε μαζί με τον Μίλλερ σπουδαίες προσωπικότητες του πολιτισμού που ζητούσαν και εξέφραζαν την ιστορική ανάγκη της μοναδικότητας της.

Και αυτό καταγράφηκε στα δημοσιογραφικά πρακτικά μου.

Ήταν πάντα δίπλα στον τόπο που αγάπησε και ανέδειξε.

Σε λίγο ηχεί η σάλπιγγα της Αναβίωσης των Νεμέων Αγώνων. Και ο Στέφανος  Μίλλερ λείπει. Ασχέτως εάν το πνεύμα του θα βρίσκεται πάντα στα μονοπάτια του αρχαιολογικού του πάρκου που τόσο αγάπησε.

Παρακολουθείστε αυτή την συνέντευξη και θα τον γνωρίσετε καλύτερα

(Προσωπικό Αρχείο Τζένης Σουκαρά – Κορινθίων Έργα – Rap Media 2016)