“Η Αίτνα που θυμίζει άγριο θηρίο, και θέλεις να πάρεις τα βουνά”. Αυτήν διαλέγω ως πιο χαρακτηριστική φράση στην ανάγλυφη απόδοση του μπερδέματος που καταγράφεται στο όμορφο και ταυτόχρονα ουσιώδες άρθρο “Πώς μπερδευτήκαμε έτσι;” της φιλόξενης οικοδέσποινας Τζένης Σουκαρά.
Συνθηματικά, καταγράφω: [1] φωτιές με απούσα Πυροσβεστική, [2] λειψυδρία, [3] προθάλαμος lockdown, [4] λογοτεχνικός θυμός, [5] σχολεία, [6] κρούσματα κορωνοϊού, [7] ανοιγόμενους τάφους, [8] αρνητές με αλυσίδες, [9] θολές πορείες, [10] αδυναμία αρδεύσεων, [11] τ. δήμαρχο με εμφιαλωμένο, [12] περιφερόμενοι influencers.
Αντιγράφω, ενδιαμέσως: “Όλοι βρίσκονται εν βρασμώ, δεν ξέρω αν με καταλαβαίνεις. Διότι σε αυτή τη χώρα έχεις την αίσθηση πως δεν υπάρχει πλάνο. Ούτε στην εστίαση, ούτε στο σχολείο, ούτε στους κλειστούς χώρους. Έλεος, φώναξαν μέχρι και οι οδοντίατροι.”

Ούτε λίγο ούτε πολύ, αισθάνομαι ότι οφείλω να απαντήσω. Για τον απλούστατο λόγο ότι έχω απάντηση στη βασική ερώτηση της κ. Σουκαρά, ενώ υποπτεύομαι πώς δεν έχει λάβει κάτι ανάλογο μετά από 9 μέρες. “Άντε να τελειώνουμε από το κακό το μάτι!”, έγραψε εκφραστικά προχθές.
Αλλά, πρώτα από όλα, αξίζει να αναρωτηθούμε: πώς θα απαντούσε ένα κυβερνητικό στέλεχος; Θα παραδεχόταν ότι δεν υπάρχει πλάνο;

Ή, πάλι, πώς θα απαντούσε ένα στέλεχος της αντιπολίτευσης;
Μήπως τα πλάνα του που θα μας απαντούσε, θα ήταν πλάνα σαν τα κυβερνητικά;

Κοντολογίς: τί θα ήταν πλάνο; Τί θα έπειθε μία πέννα σαν της κ. Σουκαρά να γράψει κάτι σαν: “Ναι. Τώρα καταλαβαίνω πού πάμε.”;
Προφανώς, η απάντηση είναι κάτι αλλιώτικο από τα συνηθισμένα.

Αυτό που θα προσπαθήσω να εξηγήσω, και ίσως δεν χρειάζεται εξήγηση, είναι η έννοια του “προβλήματος στο σύστημα”. Τουτέστιν: μέτρησα, παραπάνω, 12 προβλήματα που κατέγραψε, γλαφυρά αλλά σωστά, η κ. Σουκαρά. Και σίγουρα θα μπορούσε να συνεχίσει και με άλλα, και πολύ σημαντικότερα -επίκαιρα ή μη. Απ’ την άλλη, δεν βρήκε και κάτι που να πηγαίνει καλά. Θα μας το ‘λεγε -σωστά;

Το συμπέρασμα, λοιπόν, είναι αναπόδραστο: υπάρχει συστηματικό πρόβλημα. Γι’ αυτό μπερδευτήκαμε. Με λόγια του αείμνηστου Νίκου Καλογερόπουλου, Ιδρυτή του Καλογεροπουλείου Ιδρύματος που κοσμεί την πόλη μας, “Αυτό που είναι άρρωστο, δεν είναι τα άτομα. Είναι το σύστημα.” Δεν ήταν αναρχικός -κάθε άλλο. Έβλεπε, απλώς, τη διάχυση του συστηματικού προβλήματος στα πάντα.

Τα γνωστά πλάνα, λοιπόν, δεν πείθουν γιατί δεν συνιστούν πλάνα αλλαγής συστήματος. Μία από τα ίδια, εμφανώς. Δεν πείθουν, διαισθητικά, ακόμη κι αυτούς που δεν ξέρουν ούτε καν τί είναι σύστημα. “Είμαστε τόσο απασχολημένοι με τα σφουγγαρίσματα, που δεν προλαβαίνουμε να κλείσουμε τη βρύση”, λέει αδέσποτο απόφθεγμα διαδικτύου.
Κι αν προτιμάμε κινέζικα, “Ένα λάθος λεπτό σαν τρίχα, μπορεί να σε φέρει χιλιάδες μίλια μακριά” -Κινέζικη σοφία, εκδόσεις Οδυσσέας.
Από όπου κι αν το δούμε, είτε στις αιτίες είτε στα αποτελέσματα, η ευρύτητα του φαινομένου πείθει ότι έχουμε να κάνουμε με καραμπινάτο συστηματικό πρόβλημα.

Πώς θα ξεμπερδευτούμε; Η απάντηση είναι να ψάξουμε ποιό είναι το πρόβλημα στο σύστημα.

Όχι ποια -ποιο. Όχι αιτίες -την αιτία. Και να χωνέψουμε καλά ότι, χωρίς εύστοχη! αλλαγή συστήματος, όσο βολεμένος και να είναι κανείς, όση πλάκα κι αν έχει κάποια στιγμή το θέαμα, δδέεεν…
Δεν ξέρω αν έπεισα, αλλά μια προσπάθεια να [μην] πάρουμε τα βουνά, την έκανα.

Διμηνιό 2 Οκτωβρίου 2021

Κώστας Τζαναβάρας
σύμβουλος μηχανικός – συγγραφέας