Ο Αριστείδης ο Δίκαιος, έχοντας πολεμήσει στη μάχη του Μαραθώνα (490 π.Χ.) και εκλεχθεί την επομένη χρονιά ως «άρχων» της Αθήνας λόγω της φήμης του ως τίμιος ταμίας του ναού, όντας πολιτικός σύμμαχος του Μιλτιάδη και αντίπαλος του Θεμιστοκλή, αφού κατηγορήθηκε άδικα για δωροδοκία και συμπαρασυρθείς απ’ τον εξοστρακισμό του γιου του Μιλτιάδη, Κίμωνα, όταν συνάντησε, όπως φέρεται να συνέβη σύμφωνα με τον Πλούταρχο, έναν Αθηναίο πολίτη στον δρόμο και του ζήτησε, χωρίς να γνωρίζει πως είναι ο ίδιος, να γράψει πάνω στο όστρακο το όνομα του Αριστείδη, εκείνος τον ρώτησε τον λόγο. «Δεν έχει τίποτα κακό, αλλά βαρέθηκα ν’ ακούω συνέχεια να τον αποκαλούν δίκαιο και δίκαιο!», απάντησε ο πολίτης.

Είναι τα θυμικά κατάλοιπα της εκδικητικής ψήφου που μπορεί να χαρακτηρίζει ένα δημοκρατικό εκλογικό σώμα. Όμορης με το μηδενιστικά ισοπεδωτικό μότο που ακούγεται ενοχλητικά αυτή την περίοδο: «Όλοι ίδιοι είναι», τη ρίψη του φακέλου στην κάλπη που εσωκλείει το σταυρωμένο μαύρο υπηρετώντας το οργανωμένο χάος της βίας και της μισαλλοδοξίας, την ανανεωμένη εκδικητική ψήφο που αγνοεί το πρόγραμμα ενός κόμματος πλανεμένη από τα Κοινωνικά Δίκτυα και τις ατέλειωτες λασπολογίες, την κηλιδωμένη, με βαριά καρδιά, ενοχική ψήφο – φέρελπις ενός λιγότερο δυσοίωνου μέλλοντος, την ιδιοτελή ψήφο που ακλόνητα αποσοβεί το κοινό καλό, την ανώφελη αποχή που προσφέρει άπλετο χώρο σ’ ένα ηχηρό τίποτα, μια πεσιμιστική διαμαρτυρία που καταλήγει στο κενό, οδηγώντας σ’ ένα σύμφυρμα λανθασμένων αποφάσεων, μιας προδιαγεγραμμένης και επιλεγμένης οδού αδιεξόδου με προειδοποιητικές σημάνσεις που αγνοούμε.

Ψηφίζουμε πια προσωποκεντρικά κι όχι ιδεολογικά, δεν αναζητούμε απάγκια σε θέσεις που διέπονται από ιδέες, από μια ηθική υπόσταση που μπορεί να χαρακτηρίζει μια παράταξη που ουσιωδώς το συλλογικό της σώμα τής δίνει πολιτική πνοή και όχι η κεφαλή της. Ζούμε όμως την εποχή των φρενήρων εικόνων, των απότομων εναλλαγών, μιας αμείλικτης σπείρας αποσταθεροποιήσεων· υπάρχει σωτηρία απόδρασης απ’ αυτό; πλάνα εναλλακτικών βλέψεων; κι αν ναι, τότε ποιες πράξεις μας μάς χαρακτηρίζουν ως αποστάτες του κοινωνικοπολιτικού αυτού στοιβάγματος;

Ακόμη και αριστερά, ως προς την επικοινωνιακή τους στόχευση αντισυστημικά κόμματα, ένας όρος βορά για τους ετσιθελικούς, αναπροσαρμόζουν, αναδιατάσσουν τα μέλη τους, υποχωρώντας στις δύσκολες στιγμές όταν δεν τους χαρίζουν τα αναγκαία ποσοστά: η «Πλεύση Ελευθερίας» δέχεται πόλεμο από πρώην στελέχη της που διαγράφηκαν απ’ τα ψηφοδέλτια για να μπουν ονόματα μαρκίζας και να προσελκύσουν τον κόσμο. Είδαμε όμως πόσο γρήγορα από μαγνήτης μπορεί να μετατραπεί σε ενέδρα αυτή η τακτική, όταν στην τελευταία κάλπη πολλοί περιώνυμοι υποψήφιοι βρέθηκαν σε χαμηλές θέσεις σε σταυρούς.

Η ιδεολογία δεν είναι ένα μαγικό σακί φορτωμένο με τις ανάγκες μας, ούτε ένα εγχειρίδιο ευζωίας που ακολουθώντας το βήμα βήμα βρίσκουμε την ευτυχία. Πρέπει να ομολογήσουμε πως είναι μια παρεξηγημένη λέξη, λερωμένη απ’ την Ιστορία, στενά συνδεδεμένη με μονολιθικές και δογματικές πρακτικές. Πρέπει όμως συνάμα να παραδεχτούμε πως είναι μια ηθική πυξίδα που κρατά στέρεες κάποιες προσυμφωνημένες βάσεις, το αλφάβητο της κοινωνικής ευστάθειας, χωρίς να γνωρίζουμε το πού βαδίζουμε, πού προσανατολίζονται οι προσδοκώμενες επιδιώξεις μας και ποια μέσα θα χρησιμοποιήσουμε είμαστε ανίκανοι να προχωρήσουμε, απόλυτα αγκυλωμένοι, συλλογικά ακρωτηριασμένοι, αποκομμένοι απ’ τον ίδιο μας τον εαυτό.

Ηχεί άτοπο, σχεδόν παράλογο, ακόμη και σε μια φανταστική χώρα, επί παραδείγματι, που ευημερεί πλήρως, να πεις πως δεν θέλω να ψηφίσω το κυβερνών κόμμα με όλα τα καλά και τα αγαθά του επειδή δεν συμφωνώ ιδεολογικά μαζί του. Αυτό συνοψίζει και δικαιολογεί την κατάρρευση της κοινοβουλευτικής αυτοδυναμίας που μετά το 2012 μοιάζει δύσκολη. Ο άριστα δομημένος δικομματισμός της Μεταπολίτευσης πριν την κρίση δεν απέρρεε από μια ψαλιδωτή, διχοτομημένη ιδεολογική βάση αλλά από μια τραμπαλισμένη πολιτική που ακολουθούνταν κάθε φορά για το ψηφοθηρικό κοινωφελές καλό. Είναι εκείνη η εποχή του «δαγκωτού», του «μονοκούκι», της τυφλής αφοσίωσης, της προσωπολαγνείας όταν οι αγελάδες δεν ήταν ισχνές ακόμη. Δυστυχώς, άλλος ένας σκόπελος με τον οποίο πρέπει να αναμετρηθεί η σύγχρονη παιδεία.

Καλή ψήφο, λοιπόν. Το αύριο δεν είναι τόσο αξεδιάλυτο· ένα μπερδεμένο παζλ απλώς, τα κομμάτια του οποίου κρατούμε εμείς στο σήμερα· αρκεί να καταφέρουμε να τα βάλουμε στη σωστή θέση.