Οφείλουμε να παραδεχτούμε, ακόμη κι αν δεν μας αρέσει καθόλου αυτό, πως έχει χαθεί εξ αρχής το παιχνίδι όταν ως χώρα θεωρούμε τον πλούσιο πολιτισμό μας ως τουριστικά προσοδοφόρο έδαφος, τα μνημεία ως μηχανές χρημάτων, τα ιστορικά πεπαλαιωμένα κτήρια ως βορά οικονομικών μας ωφελειών, την ιστορία μας ως χουλιγουντιανό σενάριο που μπορεί να πουλήσει έξω ως διαφήμιση, τις παραδόσεις μας και τους τσουλιάδες στο Σύνταγμα ως εμπορευματοποιημένα φολκλορικά δρώμενα με στόχο τον εντυπωσιασμό, τα νησιά μας και τον ήλιο μας ως υπερπολυτελή θέρετρα στην ευχέρεια των πλουσίων και μόνο.

Κάθε χρόνο, μετά το Πάσχα, παρατηρείται μια νησιώτικη επιστράτευση νέων ανθρώπων που «φεύγουν για σεζόν» ώστε να δουλέψουν σε χώρους εστίασης ή σε ξενοδοχειακές υποδομές κάτω από συνθήκες καύσωνα, με πενιχρούς παρ’ όλα αυτά μισθούς, μένοντας σε καταλύματα που θυμίζουν φυλακές. Αυτό το «τουριστικό παιδομάζωμα» έχει ενταθεί ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια με τη θύελλα της οικονομικής (κυρίως και όχι μόνο) κρίσης, μην αφήνοντας κανένα άλλο παράθυρο επιχειρηματικής ανακούφισης ανοιχτό μιας και η πλειοψηφία των νέων αναγκάζονται να καταφύγουν σ’ αυτή την επίπονη επιμονή επειδή δεν υπάρχει κάτι καλύτερο να τους κρατήσει στον τόπο τους και σε δουλειές που έχουν ενδεχομένως επενδύσει τις σπουδές τους.

Είναι εξόφθαλμα διαφανές πως οι συνθήκες δεν είναι οι καλύτερες. Πως αυτές οι «διαρροές» του συστήματος καταντούν να φαίνονται δικαιολογημένες μέχρι και αναγκαίες, χάνοντας ξανά όμως το νόημα των καταστάσεων. Αυτό που συμβαίνει είναι η μαζική εκπόρνευση πάντων αξιοποιήσιμων ακινήτων, τα λεγόμενα Airbnb, μια μόδα που βίαια επιβλήθηκε πάνω στην ανάγκη, όπου και τα στραβά μάτια θα κάνουν πολλοί άμα αυτό, πολλές φορές, δεν εμπίπτει νομικά, και τα παράνομα πάρτι με ουσίες και ανήλικο κόσμο θα γίνουν, και την Αρχαιολογική Υπηρεσία θα γράψουν στα παλαιότερα των υποδημάτων αν διακόψει τον τζίρο.
Η χώρα ταϊλανδοποιείται. Όσο κι αν αισχρό, καταστροφολογικό, σνομπίστικο κι αν ακούγεται σε κάποιους που το «επιχειρηματική ανάπτυξη στην Ελλάδα» ηχεί σαν παρωπιδικά λατρευτικό «Ωσαννά εν τοις υψίστοις» και ό,τι αντιστέκεται ή λειτουργεί ως τροχοπέδη θα πρέπει «να βγαίνει απ’ την άκρη» ακόμη και με ξύλο. Είναι να βρει κανείς τα όρια της ηθικής αυτής της «ανάπτυξης» που, απ’ ό,τι αποδείχτηκε με τον αρχαιολόγο Μανώλη Ψαρρό στη Μύκονο, φαίνεται να είναι αρκετά ανειμένα, χαλαρώνουν και στενεύουν ανάλογα με το συμφέρον, στο όνομα μιας ανάπτυξης όχι για τον απλό κόσμο βέβαια, αλλά για τους επιχειρηματίες που μονοπωλούν το νησί και προσφέρουν φθηνή εργασία σε νέους που δεν έχουν στην τελική καμία άλλη εναλλακτική.

Μια δορυφορική φωτογραφία της Μυκόνου, ενός απέραντου μπετόν-νησιού, απλησίαστου για τον μέσο πολίτη της χώρας που ανήκει, απογοητεύει και καταστρέφει όποια τρέφουσα υπερηφάνεια ή ελπίδα ψευδοανάπτυξης και μεταμορφώνεται σ’ ένα λευκό τσιμπούρι του Αιγαίου που αρχίζει να μολύνει και τα υπόλοιπα γύρω του. Ήδη συζητιέται το, πολύ πιθανό, ενδεχόμενο να «μιμηθούν» κι άλλα το παράδειγμα του νησιού των ανέμων, χωρίς αυτό, φυσικά, να αφορά τους ίδιους τους πολίτες. Αρκεί το χρήμα να ρέει άφθονο και με το σύμβολο του δολαρίου κατά προτίμηση.

Δεν είναι μόνο η Μύκονος. Ακούμε για εξωφρενικές τιμές σε ταβέρνες και εστιατόρια στην Αθήνα με θέα την Ακρόπολη, τοπικά προϊόντα και σουβενίρ που πωλούνται πέντε φορές πάνω στην τιμή τους, εκμεταλλευόμενοι οι καταστηματάρχες την αφέλεια των τουριστών, μέχρι και παράνομο πλανόδιο που πωλούσε, σε τιμή ουίσκι, το εμφιαλωμένο νερό στην Διονύσου Αρεοπαγίτου έχουμε δει πριν από λίγα χρόνια, επιτιθέμενος μάλιστα στη δημοσιογράφο του Alpha που τόλμησε να ρωτήσει στο ρεπορτάζ γιατί πουλάει το νερό τόσο ακριβά.

Σύμφωνοι, σε χαλεπούς καιρούς ο καθένας επιστρατεύει ό,τι μπορεί: το δυάρι που δεν λέει να ενοικιαστεί, τον περισσευούμενο όροφο του πατρικού στην επαρχιακή πόλη που βλέπει θάλασσα κλπ. Η ανάγκη όμως πρέπει ριζικά να καταπολεμηθεί αλλιώς οδηγεί σε άλλες χειρότερες. Για να μην μετατραπεί η Ελλάδα σε ένα τουριστικό αυθαίρετο, περιμένοντας όλοι στο αεροδρόμιο κάθε καλοκαίρι να εξαγοράσουμε ό,τι έχουμε, η «ανάπτυξη» που προβλέπεται απ’ τους υπεραισιόδοξους οικονομολόγους θα πρέπει να έχει ανθρωπιστικό πρωτίστως χαρακτήρα που να σέβεται το βιός του κατοίκου, και όχι να ειδωλοποιεί τη νομοτελειακή αισχροκέρδεια με προκάλυμμα την κρίση, καλλιεργώντας μ’ αυτό τον τρόπο μια ολόκληρη γενιά στο εύκολο χρήμα και την καλοπέραση.