Ζώντας σε μια εποχή όπου οι δολοφονίες, οι απάτες, τα σκάνδαλα, οι πόλεμοι και οι πάσης φύσεως κρίσεις κατακλύζουν τα Μέσα Ενημέρωσης, θα υποστηρίζαμε πως είναι δεδομένο πια, μα όχι λυπηρό, το γεγονός πως καμιά είδηση δεν μπορεί να μας εκπλήξει ή σοκάρει, είτε ως άτομα είτε ως κοινωνία. «Ζούμε σε χαλεπούς καιρούς», λέμε, «έχουμε φτάσει στο ύστατο μίλι, δεν πάμε παρακάτω», και χρησιμοποιούνται κατά κόρον τέτοιες φράσεις σαν ξόρκια που θα διώξουν ή εξαλείψουν το κακό που το βλέπουμε να ελαύνει μπροστά μας.
Εξαίρεση παρ’ όλα αυτά, για εμένα, στάθηκε ένα ρεπορτάζ της «Καθημερινής», στο φύλλο της περασμένης Κυριακής 22/01. Με αφορμή την επίσκεψη της προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, στη Γερμανία, η δημοσιογράφος Ξένια Κουναλάκη δίνει το στίγμα της πρωτεύουσας της χώρας, κάνοντας λόγο για βυθισμένα στο σκοτάδι ιστορικά κτήρια και αξιοθέατα, για πρωτόγονες συνθήκες εργασίας με τη θερμοκρασία των εργασιακών χώρων να μην ξεπερνά τους 19 βαθμούς, τους εργαζομένους να δουλεύουν κουκουλωμένοι, καθώς και για υπαρξιακή αγωνία της χώρας και για άρθρα που εμφανίζονται σε εφημερίδες με τίτλο: «Μπορώ να σταματήσω να δουλεύω αν κρυώνω;».

Ομολογώ πως δυσκολεύτηκα να το πιστέψω. Μιλάνε για τη Γερμανία; Για τη μεγαλύτερη αναπτυξιακά και μια απ’ τις πλουσιότερες χώρες της Ευρώπης; Ή μήπως είναι ένα κακόγουστο αστείο; μια πανελλήνια φάρσα; Όχι, δεν ήταν. Οι «πολιτισμένοι» Γερμανοί τουρτουρίζουν στο ανελέητο κρύο, διαπράττοντας μια μαζοχιστική ανταπόδοση για να δώσουνε ένα μάθημα στον ασύλληπτα κερδισμένο απ’ τον πόλεμο στην Ουκρανία Πούτιν, συντασσόμενοι με τον επίσης ασύλληπτα κερδισμένο Μπάιντεν. Η εικονοποιεία των δυο βουβαλιών που συγκρούονται και τα αναρίθμητα βατράχια από κάτω υποφέρουν, είναι η μόνη αρμόζουσα να περιγράψει την παραφροσύνη αυτού του πολέμου.
Αν νομίζουμε, έστω και στο ελάχιστο βαθμό και στο όνομα μιας πολιτικής διπλωματίας, ότι η υπεράσπιση τού ενός στρατοπέδου μπορεί να μας ευνοήσει ή κατακρημνίσει τελικώς ως η μόνη σωτήρια επιλογή επιβίωσης σ’ αυτή τη δυστοπία που ονομάζεται Ευρώπη, η ήπειρος με τ’ ανοιχτά μάτια (εὐρεῖς ὦπας) με την ευρεία οπτική γωνία των θεμάτων που θέλει να πιστεύει πως διακατέχει, τότε η συνέχιση του όποιου πολέμου με τα όποια αποτελέσματά του θα συνεχίσει καλπάζοντας, ανοίγοντας τάφους, φυλακές και μαυσωλεία και κλείνοντας σχολεία, νοσοκομεία και πανεπιστήμια. Οι Γερμανοί άραγε ποντάρουν, και μαζί τους κι εμείς, στο κόκκινο απ’ το μαύρο της ρουλέτας με την ελπίδα η μπίλια να κάτσει εκεί που επιθυμούμε; Ξεπαγιάζοντας συνάμα μια πληθώρα κόσμου, ακριβοπληρώνοντας δυο και τρεις φορές στην αξία πάνω των βασικών αγαθών, ως υποστηρικτές του πολέμου με το προκάλυμμα πάντα της λήξης του και απόδοσης δικαιοσύνης του ουκρανικού λαού;

Ένα γρήγορο πέρασμα της σύγχρονης ιστορίας θα μας αποδείξει πως όλοι οι πόλεμοι γίνανε στο όνομα του χρήματος, της κερδοσκοπίας απέναντι στον ανθρώπινο πόνο και σπαραγμό. Όλοι εκείνοι που διατείνονται πως η ουδέτερη στάση (η οποία εξ ορισμού είναι διαμαρτυρόμενη) είναι καταστροφική, θα τους απαντούσα με τον Σωκράτη: «Οι εκατό αδύναμοι, αν ενωθούν, μπορούν να νικήσουν και να υποτάξουν τους δυο-τρεις ισχυρούς».

Μήπως θα έπρεπε οι διεθνολόγοι και οικονομολόγοι να αναρωτηθούν αν η ουδέτερη και φιλειρηνική στάση της Ευρώπης θα μπορούσε να αποτρέψει τους κινδύνους της καθυπόταξής της σε ένα στρατόπεδο που τροφοδοτεί την καταστροφή με το να στέλνει όπλα, προτείνοντας τη διπλωματική αδιαλλαξία ως ορθότερη πολιτική, επιθυμώντας το τέλος του όποιου Πούτιν και συνδράμοντας στο παγκοσμιοποιημένο ψυχροπολεμικό κλίμα που θα αρχίσει σταδιακά να θερμαίνεται;

Εάν κάποιοι πιστεύουν πως είναι ουτοπικό το όλο εγχείρημα της ουδετερότητας, τότε προφανέστατα δεν πιστεύουν στη δύναμη του κοινωνικού συνόλου και είναι καθηλωμένοι στην υπηρεσία της δύναμης μιας ελίτ (που μπορεί άνετα να αναβαπτίζεται όπως και όποτε θέλει και την βολεύει) που ασκείται για να πολεμά για τα οφέλη πρωτίστως της ίδιας, δίνοντας πότε πότε μερικά ψίχουλα, που μοιάζουν με στάχτη, υποστήριξης και βοήθειας στους συμμάχους της. Τα παραδείγματα της ιστορίας πολλά, αρκεί να τα διαβάσει κανείς.
Προδίδει επομένως την ιστορία ο κυνικός που λέει: «Ποιος μπορεί να τους σταματήσει; Σιγά με τις διαμαρτυρίες μην αλλάξει τίποτα», και είναι πολέμιος του δημοκρατικού ιδεώδους, που η ίδια η λέξη μαρτυρεί την πηγή της δύναμής της. Αν δεν το συνειδητοποιήσει αυτό τότε θα εξακολουθήσει να ξεπαγιάζει και να ευγνωμονεί την καλοκαιρία για το έλεος που έδειξε απέναντι στο αυτομαστίγωμά του, στην εθελοντική του πενία και στον ανέσωστο ωχαδερφισμό του ως άλλοθι ενός πολέμου που υφίσταται μόνος του και κανείς δεν μπορεί να τον ελέγξει, παρά μόνο οι ισχυροί στους οποίους γυαλίζουμε τα παπούτσια που στάζουν αίμα αθώων. Είναι, ξεκάθαρα, θέμα πολιτικής επιλογής.