Ανθρωποκτονία ή «γυναικοκτονία»; Ασαφείς έννοιες με άγνωστες συνέπειες.Του Γιάννη Πανούση
Η βία έχει γίνει δυστυχώς μέρος του πολιτισμικού μας κεκτημένου κι όχι μόνον του εγκληματικού γίγνεσθαι. Η ενδοοικογενειακή βία, με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της, έχει αυξηθεί κατά τη διάρκεια της Πανδημίας, καθώς προϋπάρχουσες τριβές βρήκαν χρόνο για να εκδηλωθούν.
Εσχάτως όμως εμφανίστηκαν και περιπτώσεις δολοφονίας γυναικών, όπου τα θύματα απρόκλητα κι αναίτια[τουλάχιστον με τις μέχρι σήμερα μαρτυρίες) κακοποιήθηκαν και δολοφονήθηκαν από τους συντρόφους/συζύγους των.
Μολονότι κάθε ανθρωποκτονία έχει τον δικό της ερμηνευτικό κώδικα και μολονότι η υπόθεση των Γλυκών Νερών δεν ταυτίζεται εγκληματολογικά με την υπόθεση της Φολεγάνδρου, δεν πρέπει να παραβλέπουμε ότι και στις δύο περιπτώσεις τα θύματα ήσαν ανυπεράσπιστες γυναίκες.
Ο διάλογος που έχει από καιρό ανοίξει για τη χρήση του όρου «γυναικοκτονία», πέραν των κρίσιμων συμβολισμών, ενέχει τον κίνδυνο να δημιουργήσει περιπλοκές στο ποινικό πεδίο. Αν η πατροκτονία, η μητροκτονία, η αδελφοκτονία, ακόμα και η συζυγοκτονία έχουν ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο κι αν η παιδοκτονία έχει και μία επιεικέστερη ποινική αντιμετώπιση, ο όρος «γυναικοκτονία» επαναλαμβάνω στο πεδίο της ποινικής αντιμετώπισης αλλά και της εννοιολόγησης, παραμένει σχετικά μετέωρος.
Π.χ. ο «γυναικοκτόνος» θα τιμωρείται αυστηρότερα από τον δολοφόνο ηλικιωμένων ή ανηλίκων; Αν ο δράστης είναι γυναίκα κατά γυναίκας [π.χ περίπτωση απόπειρας ανθρωποκτονίας με βιτριόλι]ή αν το θύμα είναι άτομο διεμφυλικό, πάλι η πράξη θα χαρακτηρίζεται γυναικοκτονία;
Στον δυτικό πολιτισμό και στο δογματικό ποινικό δίκαιο θέλει προσοχή η διάσπαση των εγκλημάτων σε επιμέρους υποκατηγορίες. Μολονότι ως εγκληματολόγος δεν έχω θεωρητική αντίθεση στη χρήση του όρου, επαναλαμβάνω για συμβολικούς λόγους και μέχρι τουλάχιστον να ολοκληρωθεί ο θεσμικός διάλογος, ως πολίτης θεωρώ πιο κρίσιμο θέμα να διαπαιδαγωγούμε τα αγόρια μας που πρόκειται να γίνουν άντρες[κι όχι να το παίζουν ‘αντράκια’]ότι ο σεβασμός στο φύλο του άλλου[στο σώμα και την ψυχή του]είναι ύψιστο αγαθό κι έκφραση αληθινής αγάπης. Όλα τα υπόλοιπα[κακιά στιγμή, μαγκιά κλπ] αφορούν άλλους αιώνες κι άλλους πολιτισμούς!»
*Ο Γιάννης Πανούσης, καθηγητής Εγκληματολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών απαντά στο ερώτημα των ημερών