Το νέο σύστημα αξιολογεί επεξεργασμένα βιομηχανικά προϊόντα ως κατάλληλα/υγιεινά, κατατάσσοντας σε χαμηλότερες κατηγορίες τρόφιμα εγνωσμένης διατροφικής αξίας, όπως το ελληνικό λάδι, το μέλι και τα παραδοσιακά τυριά ● Πρωτοβουλία παραγωγών για δικαιότερο σύστημα αξιολόγησης των τροφίμων και ενημέρωσης των καταναλωτών ● Ζητούν τη συμμετοχή τους στις επιτροπές που έχει συστήσει το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης.
Απειλή για τα ελληνικά (και όχι μόνο) παραδοσιακά προϊόντα αποτελεί το υπό συζήτηση αλγοριθμικό σύστημα αξιολόγησης τροφίμων της Ε.Ε. Nutri-score, που είναι πιθανό να ξεκινήσει να εφαρμόζεται σε όλα τα κράτη-μέλη ακόμα και το 2022, ενώ αναμένεται η εισήγηση της EFSA (Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων).

Οι περισσότεροι παραγωγικοί και μεταποιητικοί φορείς της χώρας μας δηλώνουν ιδιαίτερη ανησυχία και την αντίθεσή τους στο σύστημα, που, εάν εφαρμοστεί με τη μορφή που προτείνεται σήμερα, είναι πιθανό να αξιολογεί ως περισσότερο κατάλληλα βιομηχανικά-επεξεργασμένα διατροφικά προϊόντα, κατατάσσοντας σε χαμηλότερες κατηγορίες εγνωσμένης διατροφικής αξίας παραδοσιακά προϊόντα όπως το ελληνικό λάδι, το μέλι και τα παραδοσιακά τυριά.

Το σήμα του Νutri-score, με χρωματισμούς από πράσινο (αριστερά), ανοιχτό πράσινο, κίτρινο, πορτοκαλί και κόκκινο

Πρόκειται για ένα σύστημα ετικέτας τροφίμων 5 κατηγοριών (A έως Ε) ανάλογα με την περιεκτικότητά τους σε συστατικά «προς αποφυγή», όπως οι θερμίδες, η ποσότητα σε σάκχαρα, κορεσμένα λιπαρά και αλάτι, και τα «θετικά συστατικά» όπως η περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες, πρωτεΐνες, φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς, ελαιοκράμβη, καρυδέλαιο και ελαιόλαδο.

Η αξιολόγηση γίνεται βάσει ειδικού αλγορίθμου, που προσθέτει πόντους ανάλογα με κάθε διατροφικό στοιχείο (ανά 100 γραμμάρια ή ml). Στη συνέχεια, αφαιρούνται από τα «θετικά» στοιχεία τα «αρνητικά» και υπολογίζεται το τελικό αποτέλεσμα στον πίνακα του Νutri-score, με σκοπό να αντιλαμβάνονται οι καταναλωτές ποια προϊόντα πρέπει να βάζουν περισσότερο στη διατροφή τους και ποια να αποφεύγουν.

Ημερίδα

Χθες, το Βιοτεχνικό Επιμελητήριο Αθήνας πραγματοποίησε διαδικτυακή ημερίδα με τη συμμετοχή πληθώρας παραγωγικών φορέων, όπου, αφού συζητήθηκαν οι κίνδυνοι του Νutri-score, αποφασίστηκε να συντονιστεί μια πανεθνική προσπάθεια και πρωτοβουλία, για να εφαρμοστεί ένα δικαιότερο σύστημα αξιολόγησης των τροφίμων και ενημέρωσης των καταναλωτών. Οι παραγωγικοί φορείς ζητούν, εκπρόσωποι της αγοράς να συμμετέχουν στη σχετική ειδική επιτροπή που έχει συσταθεί από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, ώστε να συνδιαμορφώσουν θέσεις, όπως και ο ΕΦΕΤ να πάρει ξεκάθαρη θέση.

Σύμφωνα με τον Μιχάλη Μούσιο, πρόεδρο της Ομοσπονδίας Αρτοποιών, το Νutri-score υποβαθμίζει τα παραδοσιακά προϊόντα, υποβαθμίζει τη μεσογειακή διατροφή, ενοχοποιεί πρωτεΐνες και υδατάνθρακες. Το ελαιόλαδο βρίσκεται στην κατηγορία δ, την ίδια με το κέτσαπ. Αυτό που προέχει είναι να αλλάξει άμεσα ο αλγόριθμος και σε δεύτερη κλίμακα η προαιρετικότητα της εφαρμογής.

Μια ιδιαίτερα κατατοπιστική εισήγηση έκανε ο αναπληρωτής καθηγητής στο Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, Γιώργος Μπόσκου. Αφού εξήγησε τη γενικότερη λειτουργία των συστημάτων διατροφικής ετικέτας, έθεσε το πολύ σοβαρό ερώτημα, εάν είναι θεμιτή η χειραγώγηση των καταναλωτών, προς τρόφιμα που έχουν μόνο «καλή» διατροφική ετικέτα.

Ανάλογους ενδοιασμούς εξέφρασαν και οι Αλκιβιάδης Καλαμπόκης από τον Σύνδεσμο Εξαγωγέων Κρήτης και Κωνσταντίνος Κωνσταντινίδης από τον Σύνδεσμο Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδας, που ζήτησαν να δημιουργηθεί ομάδα δράσης συντονισμού από τους ανθρώπους της αγοράς, παράλληλα με εκείνη του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, προκειμένου να συντονίσει τις ενέργειες που απαιτούνται με παράλληλη κινητοποίηση βουλευτών και ευρωβουλευτών. Ο Γιώργος Πίττας, εκπροσωπώντας την Εθνική Διεπαγγελματική Οργάνωση Μελιού, μίλησε για το πιο χαρακτηριστικό προϊόν που καταδεικνύει την ακαταλληλότητα του συγκεκριμένου συστήματος, ζητώντας τη σωστή τοποθέτηση ανάλογων προϊόντων στο σύστημα, εφόσον προχωρήσει.

Οπως είπε ακόμη ο Χρήστος Αποστολόπουλος από τον Σύνδεσμο Ελληνικών Βιομηχανιών Γαλακτοκομικών Προϊόντων, στο Νutri-score δεν λαμβάνονται υπόψη παράγοντες όπως η ηλικία των καταναλωτών, η φυσική τους δραστηριότητα, η ψυχολογία τους κ.α. Αρκετοί από τους ομιλητές τόνισαν, επίσης, ότι δεν είναι μοναδική θεραπεία η εξαίρεση των ΠΟΠ προϊόντων που ενδεχομένως να τα κάνει λιγότερο ανταγωνιστικά σε αγορές του εξωτερικού, ελλείψει ετικέτας.

Οπως χαρακτηριστικά επισήμανε η βιοπαθολόγος και πρώην πρόεδρος του ΕΦΕΤ, Χριστίνα Παπανικολάου, είναι δύσκολο να ακυρωθεί ή να αντικατασταθεί το Νutri-score. Πρέπει, όμως, οι φορείς της αγοράς και της παραγωγής σε συνεργασία με το ΥΠΑΑΤ να ακολουθήσουν κοινή τακτική. Οχι εκείνη των εξαιρέσεων σε ΠΟΠ – παραδοσιακά προϊόντα, αλλά της κατάθεσης μιας συνολικής άποψης – αντιπρότασης, με επιστημονική τεκμηρίωση από ελληνικής πλευράς.

■ Στις 28 Ιουνίου, συστάθηκε με απόφαση του υπουργού, Σπήλιου Λιβανού, συμβουλευτική Ομάδα Εργασίας για την εμπρόσθια διατροφική επισήμανση των τροφίμων. Εργο της συμβουλευτικής ομάδας είναι η παροχή επιστημονικής και τεχνικής υποστήριξης σχετικά με την παρακολούθηση και γνωμοδότηση επί της εν εξελίξει νομοθετικής πρωτοβουλίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Στις 21 Ιουλίου, ο κ. Λιβανός είχε συνάντηση με τη διοίκηση του ΒΕΑ, στην οποία επισήμανε ότι η θέση της Ελλάδας για το νέο σύστημα σε επίπεδο Ε.Ε. δεν έχει αλλάξει, με τη χώρα μας να παραμένει αρνητική, καθώς στις 16 Δεκεμβρίου άσκησε βέτο στο νέο σύστημα μαζί με τις Ιταλία και Τσεχία. Ο κ. Λιβανός δήλωσε επίσης θετικός στη συγκρότηση μιας δεύτερης (παράλληλης) παραγωγικής επιτροπής, με συμμετοχή των παραγωγικών φορέων των ενδιαφερόμενων κλάδων.

Μιχαήλ Άγγελος Κωνσταντόπουλος

efsyn.gr