Η 21η Απριλίου δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στο εθνικό μας ημερολόγιο. Είναι μια σκοτεινή υπενθύμιση. Σαν σήμερα, το 1967, μια ομάδα στρατιωτικών ανέτρεψε το δημοκρατικό πολίτευμα, βύθισε τη χώρα σε επτά χρόνια δικτατορίας και φίμωσε τη φωνή ενός ολόκληρου λαού. Η Χούντα δεν ήταν απλώς μια εκτροπή – ήταν η ωμή κατάργηση κάθε έννοιας ελευθερίας, δικαιώματος και συμμετοχής.

Σήμερα, 58 χρόνια μετά, η ιστορία εκείνης της νύχτας δεν έχει μόνο επετειακή σημασία.

Έχει ουσιαστικό, πολιτικό και προειδοποιητικό χαρακτήρα. Διότι ο κίνδυνος δεν βρίσκεται μόνο στο παρελθόν. Εμφανίζεται και πάλι, με νέα πρόσωπα, με νέες ρητορικές, αλλά με τις ίδιες απειλές.

Στην Ευρώπη η άνοδος ακροδεξιών και νεοφασιστικών κομμάτων δεν είναι απλώς στατιστικό φαινόμενο – είναι πολιτικός σεισμός. Από την Ιταλία έως τη Σουηδία και από την Ουγγαρία έως τη Γαλλία, βλέπουμε την επιστροφή ιδεών που κάποτε νομίζαμε ότι είχαν οριστικά ηττηθεί: ο αυταρχισμός, ο εθνικισμός, ο ρατσισμός, ο λόγος του μίσους.

Κι όμως, όλα αυτά γίνονται με δημοκρατικό ένδυμα. Με εκλογές, με θεσμική γλώσσα, με υποσχέσεις «τάξης» και «σταθερότητας». Η επίθεση στη δημοκρατία δεν έρχεται πάντα με τάνκς! Έρχεται ενίοτε και με γραβάτα, με νόμους, με μια κανονικότητα που σταδιακά γίνεται ασφυκτική.

Και κάπως έτσι, η επέτειος της 21ης Απριλίου γίνεται ο αχθοφόρος ενός ερωτήματος απόλυτα ρεαλιστικού: Tι κάνουμε εμείς;

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι γενικόλογη. Χρειάζεται ένα νέο προοδευτικό σχέδιο. Χρειάζεται αντίσταση – όχι ρομαντική, αλλά ρεαλιστική, πολιτική, μαχητική.

Τα σημερινά προτάγματα της προοδευτικής αντίστασης
1. Επανανοηματοδότηση της Δημοκρατίας
Η Δημοκρατία δεν είναι αυτονόητη. Είναι καθημερινός αγώνας. Χρειαζόμαστε μια πολιτεία που εμπνέει συμμετοχή, που δεν κυβερνά ερήμην των πολιτών, που επενδύει στην τοπική δημοκρατία, στον διάλογο, στη λογοδοσία.

2. Παιδεία με Ιστορική Μνήμη
Η γνώση της Ιστορίας – και ειδικά των σκοτεινών της στιγμών – είναι εργαλείο αντίστασης. Να μάθουμε όχι απλώς τι έγινε, αλλά γιατί έγινε – και πώς αποτρέπεται σήμερα.

3. Κοινωνική Δικαιοσύνη ως Αντίδοτο στον Φόβο
Οι ανισότητες είναι το οξυγόνο του ακροδεξιού λαϊκισμού. Μια προοδευτική απάντηση απαιτεί αξιοπρεπή εργασία, πρόσβαση σε δημόσια αγαθά, και κοινωνική προστασία για όλους.

4. Ένταξη και Αλληλεγγύη, Όχι Εξαίρεση
Ο άλλος δεν είναι απειλή. Είναι μέρος της κοινωνίας μας. Οι αποκλεισμοί θρέφουν το μίσος. Η αλληλεγγύη και η ένταξη είναι τα θεμέλια της δημοκρατικής συνύπαρξης.

5. Μια άλλη Ευρώπη είναι αναγκαία
Η απάντηση δεν είναι η σιωπή, αλλά μια νέα προοδευτική αφήγηση. Μια Ευρώπη των πολιτών, των κοινωνικών δικαιωμάτων, της ειρήνης και της ισότητας.

Η 21η Απριλίου ας μη μείνει μόνο στο ημερολόγιο, ως μια θλιβερή επέτειος. Μπορεί να αποτελέσει ένα ζωντανό κάλεσμα να σταθούμε απέναντι στον νέο φασισμό όχι απλώς με λόγια, αλλά με έργα, με σχέδιο, με αγώνα.

Και όπως τότε, έτσι και τώρα, η σιωπή είναι συνενοχή.

Η συμμετοχή είναι ελευθερία.

Η αντίσταση είναι καθήκον.