Ραγδαία κλιμάκωση του σκληρού ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων στην Ασία και την Ωκεανία με απρόβλεπτες επιπτώσεις για τις χώρες της περιοχής, αλλά και διεθνώς, συνιστά η ανακοίνωση, μέσω ζωντανής τηλεδιάσκεψης, από τους ηγέτες των ΗΠΑ, της Βρετανίας και της Αυστραλίας, της ίδρυσης της νέας συμμαχίας υπό την ονομασία «AUKUS» (από τα αρχικά των ιδρυτριών κρατών Australia – UK – US).

Οι εξελίξεις επιβεβαιώνουν και την ανάλυση του Tvxs.gr, ότι η αποχώρηση των Αμερικανών από το Αφγανιστάν δεν είναι ακριβώς «ντροπιαστική ήττα» και «φιάσκο», αλλά μετατόπιση των συμφερόντων των ΗΠΑ σε περισσότερο ενδιαφέροντα, για τα τρέχοντα συμφέροντά τους, μέτωπα.

Αν και η Κίνα δεν αναφέρεται στην κοινή ανακοίνωση των τριών ηγετών – αντίθετα κάνει λόγο για «ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή του Ινδικού και Ειρηνικού» – ωστόσο, δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία πως η νέα συμμαχία έχει καταρχήν στόχο την αντιμετώπιση των περιφερειακών – και όχι μόνο – φιλοδοξιών του Πεκίνου.

Έξω φρενών το Παρίσι

Η πρώτη όμως συνέπεια της ίδρυσης της εν λόγω συμμαχίας δεν προέκυψε στην Κίνα, αλλά στην Γαλλία. Αυτό διότι, «η πρώτη μεγάλη πρωτοβουλία του AUKUS θα είναι να παραδοθεί ένας στόλος υποβρυχίων πυρηνικής πρόωσης στην Αυστραλία», όπως δήλωσαν στην τηλεδιάσκεψη οι τρεις ηγέτες. «Με βάση την κοινή ναυτική ιστορία των δημοκρατιών μας, δεσμευόμαστε για μια κοινή φιλοδοξία να υποστηρίξουμε την Αυστραλία στην απόκτηση πυρηνοκίνητων υποβρυχίων», υπογραμμίζει το κοινό ανακοινωθέν των τριών εταίρων.

Αυτή η «πρωτοβουλία» όμως πέταξε στον κάλαθο των αχρήστων ένα συμβόλαιο ύψους 90 δισεκατομμυρίων δολαρίων Αυστραλίας (56 δισεκατομμυρίων ευρώ), που θα εισέπρατε η γαλλικη ναυπηγική βιομηχανία, από την κατασκευή υποβρυχίων για το αυστραλιανό πολεμικό ναυτικό. Ειδικότερα, η γαλλική Naval Group είχε επιλεγεί το 2016 από την Καμπέρα για την προμήθεια 12 υποβρυχίων συμβατικής πρόωσης σχεδιασμένων από τα γαλλικά υποβρύχια κατηγορίας Barracuda. Ύψους 50 δισεκ. δολαρίων Αυστραλίας (31 δισεκ. ευρώ) όταν υπογράφηκε, η αξία αυτού του συμβολαίου υπολογίζεται αυτή τη στιγμή σε 90 δισεκ. δολάρια Αυστραλίας εξαιτίας υπέρβασης του κόστους και των συναλλαγματικών ισοτιμιών.

Ευλόγως λοιπόν το Παρίσι έσπευσε να κάνει λόγο για μια «λυπηρή απόφαση», η οποία είναι «αντίθετη στο γράμμα και το πνεύμα της συνεργασίας που επικρατούσε ανάμεσα στη Γαλλία και την Αυστραλία», σύμφωνα με κοινή ανακοίνωση των υπουργείων Άμυνας και Εξωτερικών. Η απόφαση των ΗΠΑ να παραμερίσουν τη Γαλλία από μια συμφωνία που είχε συνάψει με την Αυστραλία για την προμήθεια υποβρυχίων, δείχνει μια έλλειψη συνοχής, σε μια στιγμή που οι δύο σύμμαχοι αντιμετωπίζουν κοινές προκλήσεις στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού, συνεχίζει η γαλλική ανακοίνωση. Ο δε γαλλικός όμιλος που ειδικεύεται στην ναυπηγική βιομηχανία άμυνας εξέφρασε την «μεγάλη απογοήτευσή» του την Τετάρτη.

Η οργή των Γάλλων είναι εύλογη και από το γεγονός, ότι κατά τη διάρκεια συνέντευξης με τον Αυστραλό πρωθυπουργό Μόρισον μόλις στα στα μέσα Ιουνίου, ο Εμανουέλ Μακρόν είχε επιβεβαιώσει την «πλήρη δέσμευση» της Γαλλίας για την τήρηση του δικού της μέρος της σύμβασης.

Ωστόσο, οι Αυστραλοί δεν πτοήθηκαν και την Πέμπτη, ο πρωθυπουργός της Αυστραλίας Σκοτ Μόρισον επιβεβαίωσε την ακύρωση της γιγαντιαίας σύμβασης, προτιμώντας την κατασκευή πυρηνικών υποβρυχίων με αμερικανική και βρετανική τεχνολογία. «Η απόφαση που λάβαμε να μην συνεχίσουμε με τα υποβρύχια κατηγορίας Attack και να ακολουθήσουμε άλλο δρόμο δεν είναι αλλαγή νοοτροπίας, είναι αλλαγή ανάγκης», δήλωσε ο Μόρισον, ο οποίος ανακοίνωσε επίσης την αγορά αμερικανικών πυραύλων Tomahawk.

Το θέμα όμως δεν είναι μόνο τα λεφτά από τις πωλήσεις όπλων, αλλά και η αναδιάταξη δυνάμεων και συμφερόντων η οποία υπονομεύει και από γεωπολιτικής πλευράς τις γαλλικές βλέψεις στην περιοχή. Από αυτήν την άποψη είναι βέβαιο, ότι το Παρίσι δεν πρόκειται να παρηγορηθεί από τις καθησυχαστικές δηλώσεις του Μπάιντεν, ο οποίος διαβεβαίωσε την Τετάρτη, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θέλουν «να συνεργαστούν στενά με τη Γαλλία» σε αυτήν την πολύ μεγάλης σημασίας στρατηγική ζώνη και ότι Παρίσι «είναι ένας βασικός εταίρος» των ΗΠΑ.

Σε ό,τι αφορά την Βρετανία, ο Μπόρις Τζόνσον καταγράφει αντικειμενικά μια διπλωματική επιτυχία στη στρατηγική του για αποφυγή διεθνούς απομόνωσης της Βρετανίας μετά το Brexit.

«Ξαναζεσταίνεται» και η «Quad»

Το βάρος το οποίο ρίχνουν οι ΗΠΑ στην εν λόγω περιοχή, τεκμαίρεται από σχόλιο ανώτερου αξιωματούχου του Λευκού Οίκου, ότι «η μόνη χώρα με την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν μοιραστεί ποτέ αυτή την τεχνολογία πυρηνικής πρόωσης είναι με την Μεγάλη Βρετανία» από το 1958. «Αυτή είναι μια θεμελιώδης απόφαση, θεμελιώδης. Θα δεσμεύσει την Αυστραλία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Μεγάλη Βρετανία για γενιές».

Ακόμη μία κίνηση που ενισχύει το συμπέρασμα για την αναδιάταξη των γεωπολιτικών συμφερόντων των ΗΠΑ, είναι ότι ο Αμερικανός πρόεδρος θα δεχθεί στις 24 Σεπτεμβρίου στην Ουάσινγκτον τους πρωθυπουργούς της Αυστραλίας, της Ινδίας και της Ιαπωνίας με στόχο την αναβίωση της λεγόμενης Quad, την άτυπη τετραμερή συμμαχία των ΗΠΑ, της Αυστραλίας, της Ιαπωνίας και της Ινδίας, η οποία θεωρείται πως έχει συμπηχθεί, για να αντιμετωπιστεί η αυξανόμενη ισχύς και επιρροή της Κίνας στην περιφέρεια Ινδικού – Ειρηνικού.

«Αναρωτηθείτε αν προτιμάτε τις ΗΠΑ ή την Κίνα…»

Η Κίνα αντέδρασε σε υψηλούς τόνους, τόσο για την ίδρυση της «AUKUS», όσο και για το «ξαναζέσταμα» της «Quad». Ερωτηθείς να σχολιάσει σχετικά, ο εκπρόσωπος της κινεζικής πρεσβείας στην Ουάσιγκτον, Λιου Πενγκού είπε ότι οι χώρες «δεν πρέπει να οικοδομούν μπλοκ αποκλεισμού που στοχεύουν ή βλάπτουν τα συμφέροντα τρίτων. Συγκεκριμένα, πρέπει να αποτινάξουν την ψυχροπολεμική τους νοοτροπία και την ιδεολογική τους προκατάληψη».

Ενώ, ερωτηθείς για την πρώτη Σύνοδο Κορυφής της «Quad» (ΗΠΑ, Ιαπωνία, Ινδία, Αυστραλία) που θα φιλοξενήσει ο Λευκός Οίκος στις 24 Σεπτεμβρίου, ο εκπρόσωπος του κινεζικού Υπουργείου Εξωτερικών, Ζάο Λιζιάν ανέφερε χαρακτηριστικά: «Αποτελεί σταθερή πεποίθηση της Κίνας ότι οποιοσδήποτε μηχανισμός περιφερειακής συνεργασίας πρέπει να ακολουθήσει την τάση της ειρήνης και ανάπτυξης και να συμβάλει στην προώθηση αμοιβαίας εμπιστοσύνης και συνεργασίας, αντί να στοχοποιεί ή να υπονομεύει τα συμφέροντα μιας άλλης πλευράς. Η διαμόρφωση κλειστών και με αποκλεισμούς “κλικών” που στοχοποιούν άλλες χώρες είναι αντίθετη με την τάση της εποχής μας και αποκλίνει από τις προσδοκίες των χωρών της περιοχής. Δεν θα συναντήσει υποστήριξη και είναι καταδικασμένη σε αποτυχία».

Ο Ζάο μάλιστα έσπευσε να προσθέσει, ότι «η Κίνα δεν είναι μόνο μια ισχυρή μηχανή οικονομικής ανάπτυξης σε Ασία – Ειρηνικό, αλλά και μια δύναμη υπεράσπισης της ειρήνης και σταθερότητας στην περιφέρεια. Η ανάπτυξη της Κίνας δημιουργεί δύναμη για την παγκόσμια ειρήνη και πλεονέκτημα για την ευημερία της περιφέρειας. Οι χώρες τις οποίες απασχολεί η κατάσταση αυτή, πρέπει να απορρίψουν την ξεπερασμένη νοοτροπία που δεν γεννά κανένα όφελος και τη στενόμυαλη γεωπολιτική προσέγγιση, και να αντιμετωπίσουν την ανάπτυξη της Κίνας με σωστό τρόπο, να σεβαστούν τη φιλοδοξία των λαών της περιοχής και να εργαστούν περισσότερο με στόχο την αλληλεγγύη και τη συνεργασία των χωρών της περιφέρειας».

Πιο ξεκάθαρη ακόμα ήταν η απάντηση, προς κάθε ενδιαφερόμενο, που έδωσε την Τετάρτη ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι, στη Σεούλ. Αν και ρωτήθηκε για τη στάση της Νότιας Κορέας απέναντι στην αντιπαλότητα ΗΠΑ – Κίνας, ωστόσο η απάντησή του αποκτά νέο ενδιαφέρον στο φόντο των εξελίξεων με την νέα αμεικανική συμμαχία.

«Οι Νοτιοκορεάτες πρέπει να αναρωτηθείτε μόνοι σας, αν προτιμάτε τις ΗΠΑ ή την Κίνα (…) Ενα πράγμα είναι σαφές, ότι η Κίνα και η Νότια Κορέα είναι κοντινοί γείτονες και εταίροι, που δεν μπορούν ο ένας να εγκαταλείψει τον άλλο», σημείωσε χαρακτηριστικά. Με αφορμή δε τη συμπλήρωση 30 χρόνων από τη σύναψη διμερών διπλωματικών σχέσεων Κίνας – Ν. Κορέας, είπε ότι αυτό το χρονικό διάστημα «έχουν γίνει πολλές αλλαγές και έχουν προκύψει πολλά πρακτικά οφέλη. Εμείς πάντως επιθυμούμε περαιτέρω ανάπτυξη των διμερών μας σχέσεων».

Ο Γουάνγκ βρέθηκε στη Νότια Κορέα ολοκληρώνοντας πολυήμερη περιοδεία στην περιοχή, ξεκινώντας από το Βιετνάμ και συνεχίζοντας σε Καμπότζη και Σιγκαπούρη, λίγες βδομάδες μετά την αντίστοιχη περιοδεία που πραγματοποίησε η αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Κάμαλα Χάρις.

Στο επίκεντρο των επαφών του Κινέζου υπουργού βρέθηκε η προσπάθεια ενίσχυσης συνεργασιών σε αντιπαράθεση με τα αντίστοιχα σχέδια των ΗΠΑ, όπως η Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP – Περιφερειακή Ολοκληρωμένη Οικονομική Εταιρική Σχέση), στην οποία συμμετέχουν όλα τα μέλη της ASEAN (Ενωσης Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας), Ιαπωνία, Νότια Κορέα, Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία.

«Παράπλευροι» τριγμοί

Τέλος, ενδιαφέρον έχει και η στάση που κράτησε η Νέα Ζηλανδία, στενή σύμμαχος της Αυστραλίας, στην ανακοίνωση της «AUKUS». Η πρωθυπουργός της νησωτικής χώρας, Τζασίντα Άρντερν, δήλωσε την Πέμπτη, ότι το Ουέλλινγκτον θα διατηρήσει την απαγόρευση εισόδου πυρηνικών πλοίων στα χωρικά της ύδατα, δήλωση που συνδέεται με την απόκτηση πυρηνοκίνητων υποβρυχίων από την Αυστραλία. «Η θέση της Νέας Ζηλανδίας αναφορικά με την απαγόρευση πυρηνικών πλοίων στα ύδατά της παραμένει αμετάβλητη», τόνισε σε σχετική ανακοίνωση.

Γρηγόρης Ν. Θεοχάρης

tvxs.gr