Η ηγεσία του υπουργείου Παιδείας παρουσίασε το νομοσχέδιο (340 άρθρα) με το οποίο επιχειρεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο διοίκησης και λειτουργίας των ανώτατων ιδρυμάτων, επαναφέροντας ενισχυμένα τα Συμβούλια Ιδρύματος του νόμου Διαμαντοπούλου • Μεταξύ άλλων προβλέπει εκτελεστικό διευθυντή-μάνατζερ, βιομηχανικά διδακτορικά συνεργασίας των ΑΕΙ με επιχειρήσεις και επαναφορά των ΤΕΙ τριετούς φοίτησης • Στόχος, κατά τη Ν. Κεραμέως, η οικονομική αυτοτέλεια των Ιδρυμάτων

Προαναγγέλθηκε με τυμπανοκρουσίες, προηγήθηκαν αντιφατικές κυβερνητικές διαρροές, παρέμεινε επί μήνες επτασφράγιστο μυστικό και χθες ένα μέρος του βγήκε στην επιφάνεια. Ο λόγος για τον νέο νόμο πλαίσιο για τα πανεπιστήμια με τίτλο «Νέοι Ορίζοντες στα ΑΕΙ» που παρουσίασε χθες η ηγεσία του υπουργείου Παιδείας και το οποίο θα τεθεί το προσεχές διάστημα (δεν διευκρινίστηκε πότε) σε διαβούλευση. Πρόκειται για ένα ογκωδέστατο νομοσχέδιο (340 άρθρα) που επιχειρεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο διοίκησης και λειτουργίας των ανώτατων ιδρυμάτων, επαναφέροντας ενισχυμένα τα Συμβούλια Ιδρύματος του νόμου Διαμαντοπούλου.

Συνοπτικά σκιαγραφείται ένα Πανεπιστήμιο-επιχείρηση, το οποίο «οφείλει» να αποδεσμευτεί από τα δεσμά της κρατικής χρηματοδότησης και να χτίσει την οικονομική αυτοτέλειά του μέσα σε συνθήκες έντονου ανταγωνισμού, που θα διοικείται από ένα πανίσχυρο Συμβούλιο Διοίκησης με πρύτανη υπόλογο σε αυτό, χωρίς πρυτανικό συμβούλιο, αλλά με εκτελεστικό διευθυντή-μάνατζερ, με βιομηχανικά διδακτορικά συνεργασίας των ΑΕΙ με επιχειρήσεις, με επαναφορά των ΤΕΙ τριετούς φοίτησης, με αποδυναμωμένες τις φοιτητικές παρατάξεις.

Η «ανάγνωση» του υπουργείου Παιδείας είναι διαφορετική: «δυναμική προσαρμογή του ελληνικού Πανεπιστημίου στις ανάγκες της κοινωνίας, προσαρμογή στις ευρωπαϊκές και διεθνείς εξελίξεις, επίλυση χρόνιων ζητημάτων που ήταν αρρύθμιστα ή μερικώς ρυθμισμένα, ενίσχυση της αυτονομίας, της ευελιξίας και της αποτελεσματικότητας, αποκέντρωση των αρμοδιοτήτων από το υπουργείο προς τα ίδια τα Πανεπιστήμια, διεπιστημονικότητα, κινητικότητα φοιτητών και ερευνητών, ανάπτυξη συνεργασιών κτλ».

Οι βασικότερες παρεμβάσεις (πάντα σύμφωνα με την παρουσίαση του υπουργείου, καθώς το σχέδιο νόμου δεν έχει δοθεί):

1. Επανέρχονται τα Συμβούλια Διοίκησης των Ιδρυμάτων.

Πρόκειται για την αλλαγή που θα προκαλέσει τις περισσότερες συζητήσεις και αντιδράσεις στην πανεπιστημιακή κοινότητα. Εξι μέλη των Συμβουλίων θα εκλέγονται από τα μέλη Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΔΕΠ). Οι έξι πανεπιστημιακοί επιλέγουν πέντε εξωτερικά μέλη («προσωπικότητες» ή καθηγητές άλλων, και ξένων, ΑΕΙ). Ολα τα μέλη του νέου Συμβουλίου θα επιλέγουν τον πρύτανη μέσα από τα 6 εκλεγμένα μέλη του Συμβουλίου. Το Συμβούλιο θα μπορεί και να απολύει τον Πρύτανη (με αυξημένη πλειοψηφία). Οι Αντιπρυτάνεις ορίζονται από το Συμβούλιο Διοίκησης κατόπιν πρότασης του υποψήφιου Πρύτανη κατά τη διαδικασία της εκλογής του. Το Συμβούλιο Ιδρύματος γίνεται το ανώτερο όργανο του πανεπιστημίου για το σύνολο των διοικητικών, οικονομικών και στρατηγικών αρμοδιοτήτων, ενώ η Σύγκλητος ασκεί κυρίως ακαδημαϊκές και ερευνητικές αρμοδιότητες.

Για τις εκλογές των μελών ΔΕΠ, καταρτίζεται μητρώο γνωστικών αντικειμένων ανά τμήμα με τετραετή ισχύ. Αυτά εγκρίνονται από την Κοσμητεία και ελέγχονται από το Συμβούλιο Διοίκησης, που έχει δυνατότητα αναπομπής (π.χ. «φωτογραφικού» αντικειμένου).

2. Θεσμοθετούνται:

■ Διεπιστημονικά κοινά/διπλά προπτυχιακά μεταξύ πανεπιστημιακών Τμημάτων του ίδιου ή άλλων ΑΕΙ, εντός και εκτός Ελλάδας.

■ Δυνατότητα επιλογής μαθημάτων άλλων Τμημάτων, της ίδιας ή άλλης Σχολής εντός του ίδιου ΑΕΙ, κατά τις προπτυχιακές σπουδές.

■ «Ελληνικό Erasmus»: εσωτερική κινητικότητα φοιτητών μεταξύ Ελληνικών ΑΕΙ.

■ Επαγγελματικά μεταπτυχιακά, κατόπιν συμφώνου συνεργασίας με ιδιωτικούς φορείς, στα οποία θα μπορούν να διδάσκουν και εμπειρογνώμονες από την αγορά εργασίας.

■ Βιομηχανικά διδακτορικά.

■ Εισαγωγή υποχρεωτικού κριτηρίου αριστείας για τη δυνατότητα δωρέαν φοίτησης σε ΠΜΣ με τέλη.

■ Ιδρυση Μεταπτυχιακών μόνο με απόφαση Συγκλήτου, χωρίς έγκριση του υπουργείου. Απαιτείται πιστοποίηση από την Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ).

3. Εκσυγχρονισμός ΔΟΑΤΑΠ

■ Καταργείται η ατομική αίτηση αναγνώρισης πτυχίου.

■ Ιδρύονται «Εθνικό Μητρώο Αναγνωρισμένων Ιδρυμάτων της αλλοδαπής» και «Εθνικό Μητρώο Τύπων Τίτλων Σπουδών Αναγνωρισμένων Ιδρυμάτων της αλλοδαπής». Εφόσον ένα Ιδρυμα περιλαμβάνεται στο πρώτο Μητρώο, κατόπιν απόφασης του Δ.Σ. του ΔΟΑΤΑΠ βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων, τα πτυχία που εκδίδει εντάσσονται στο δεύτερο και θεωρούνται αναγνωρισμένα. Οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να απευθυνθούν στο ελληνικό ΑΕΙ για μεταπτυχιακές σπουδές απευθείας, δίχως να χρειάζεται να καταθέσουν αίτηση αναγνώρισης στον ΔΟΑΤΑΠ.

■ Για την αναγνώριση ακαδημαϊκού τίτλου σπουδών, καταργείται ο θεσμός του ειδικού εισηγητή και της εκτελεστικής επιτροπής που αξιολογούν την ισοτιμία. Αντ’ αυτών, δημιουργείται Εθνικό Μητρώο Αξιολογητών και πλέον διοικητικοί υπάλληλοι κάνουν τον «προέλεγχο» του φακέλου και αν είναι πλήρης τον παραπέμπουν στον Πρόεδρο. Προβλέπεται, κατόπιν αξιολόγησης, η δυνατότητα γραπτής εξέτασης ή/και πρακτικής άσκησης επιπλέον του τίτλου.

Οι πρώτες αντιδράσεις

Στις αλλαγές στον τρόπο διοίκησης επικεντρώνονται οι πρώτες αντιδράσεις της πανεπιστημιακής κοινότητας και της αντιπολίτευσης μετά τις εξαγγελίες Κεραμέως.

«Πρόκειται για μια έκθεση προθέσεων. Αυξάνει ακόμα περισσότερο την αδιαφάνεια, φτιάχνουν ένα όργανο, το οποίο εκλέγει από μέσα τον πρύτανη από τους δικούς του. Τους εξωτερικούς (σ.σ. τα εξωτερικά μέλη του Συμβουλίου) τα βάζει πάλι το ίδιο το όργανο χωρίς κανέναν απολύτως έλεγχο, είναι απίστευτα πράγματα αυτά! Δεν αφαιρεί την εξουσία από τους πρυτάνεις, αφαιρεί την εξουσία από την πανεπιστημιακή κοινότητα, δίνει την εξουσία σε ένα όργανο το οποίο είναι “Γιάννης πίνει – Γιάννης κερνάει”. Σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να εφαρμοστεί αυτό το σύστημα», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» ο πρύτανης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου, Σπύρος Κίντζιος.

Για πελατειακές λογικές μίλησε ο πρώην υπουργός Παιδείας, Κ. Γαβρόγλου: «Δημιουργείται ένα πανίσχυρο όργανο (από 6 μέλη-καθηγητές του πανεπιστημίου και 5 από “επίλεκτους” εκτός πανεπιστημίου) το οποίο επιλέγει τον Πρύτανη από τα 6 εσωτερικά μέλη. Αν σήμερα, π.χ., ένας Πρύτανης εκλέγεται από 500-3.500 καθηγητές, ανάλογα με το πόσο μεγάλο είναι ένα πανεπιστήμιο, οι μελλοντικοί πρυτάνεις θα εκλέγονται από τα 11 μέλη, εκ των οποίων οι 5 δεν θα είναι καν μέλη του πανεπιστημίου. Επιπλέον, ο υποψήφιος Πρύτανης καλείται να δηλώσει, ποιοι θα είναι οι αντιπρυτάνεις του. Οι διαπλοκές και οι πελατειακές σχέσεις που θα δημιουργηθούν, θα ξεπεράσουν ακόμη και τις επιδιώξεις όσων συνέταξαν το νομοσχέδιο. Συνεννοήσεις εν κρυπτώ και γραμμάτια προς μελλοντική εξαργύρωση θα γίνουν η νέα κανονικότητα».

Κώστας Ζαφειρόπουλος

efsyn.gr