Τις ήδη στενές σχέσεις τους επαναβεβαίωσαν και ισχυροποίησαν οι πρόεδροι της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν και Κίνας, Σι Τζινπίνγκ κατά τη συνάντησή τους στο Πεκίνο, την Παρασκευή.

Ο Ρώσος πρόεδρος επισκέφθηκε την Κίνα με αφορμή την τελετή έναρξης των Χειμερινών Ολυμπιακών Αγώνων της κινεζικής πρωτεύουσας, αλλά και με αφορμή την υποτροπή του ανταγωνισμού των δύο χωρών με το ΝΑΤΟ, τόσο στην Ευρώπη, με αιχμή την ουκρανική κρίση, όσο και στον Νότιο Ειρηνικό και την Ασία, μέσω της συμφωνίας AUKUS.

Κοινό μέτωπο κατά ΝΑΤΟ – ΗΠΑ

Όπως προκύπτει από το κοινό ανακοινωθέν της συνάντησης, Μόσχα και Πεκίνο συγκροτούν κοινό μέτωπο, καλώντας το ΝΑΤΟ να σταματήσει την διεύρυνσή του στην Ευρώπη και στους ωκεανούς, ενώ η Μόσχα εκφράζει την πλήρη υποστήριξή της απέναντι στην στάση του Πεκίνου ως προς την Ταϊβάν, αντιτιθέμενη κατηγορηματικά στην ανεξαρτησία της υπό οποιαδήποτε μορφή.

Ο Σι Τζινπίνγκ έκανε σαφές, ότι Κίνα και Ρωσία υποστηρίζουν αποφασιστικά η μία την άλλη στην υπεράσπιση των θεμελιωδών τους συμφερόντων και ότι θα εμβαθύνουν την «ακλόνητη στο παρελθόν, στο παρόν και στο μέλλον» στρατηγική τους συνεργασία.

Εν μέσω έντασης στις σχέσεις τους με την Ουάσινγκτον, οι δύο χώρες καταγγέλλουν τον αποσταθεροποιητικό ρόλο των ΗΠΑ για «την σταθερότητα και μία ισότιμη ειρήνη» στον κόσμο και δηλώνουν αντίθετες σε οποιαδήποτε μελλοντική διεύρυνση, επαναλαμβάνοντας την πρώτη απαίτηση που έχει διατυπώσει η Μόσχα για την αποκλιμάκωση των ρωσοδυτικών εντάσεων για την Ουκρανία και καλούν την Ατλαντική Συμμαχία να εγκαταλείψει τις ιδεολογικοποιημένες προσεγγίσεις της που χρονολογούνται από τον Ψυχρό Πόλεμο.

Το Πεκίνο και η Μόσχα υιοθετούν την αρχή του «αδιαιρέτου της ασφάλειας», επί της οποίας το Κρεμλίνο θεμελιώνει την απαίτησή του για την αποχώρηση του ΝΑΤΟ από την γεωπολιτική «γειτονιά» του, στο επιχείρημα ότι η ασφάλεια των μεν δεν μπορεί να υπάρξει εις βάρος των δε.

Οι δύο δυνάμεις καταγγέλλουν, επίσης, «την αρνητική επιρροή για την ειρήνη και τη σταθερότητα της στρατηγικής που εφαρμόζουν οι ΗΠΑ στην Ινδο – Ειρηνική περιοχή».

Επίσης εκφράζουν «ανησυχία» για την ίδρυση της στρατιωτικής συμμαχίας των ΗΠΑ με το Ηνωμένο Βασίλειο και την Αυστραλία (AUKUS), θεωρώντας ότι αυτή η ένωση «αγγίζει θέματα στρατηγικής σταθερότητας», ενώ η Μόσχα εκφράζει την πλήρη υποστήριξή της απέναντι στην στάση του Πεκίνου ως προς την Ταϊβάν και αντιτίθεται κατηγορηματικά στην ανεξαρτησία της υπό οποιαδήποτε μορφή.

Η δημιουργία της AUKUS επικρίθηκε σφοδρά από την Κίνα, την ώρα που οι Ηνωμένες Πολιτείες θεωρούν την συμμαχία προτεραιότητα στον ανταγωνισμό του με το Πεκίνο στην ζώνη Ασίας – Ειρηνικού.

Στον οικονομικό τομέα, οι δύο χώρες υπέγραψαν στρατηγικές συμφωνίες, χωρίς να αποκαλύψουν την αξία τους.

Ενεργειακή και συναλλαγματική ασφάλεια

Σύμφωνα με τα κινεζικά μέσα ενημέρωσης, ο Σι δήλωσε, επίσης, ότι Κίνα και Ρωσία θα υποστηρίξουν η μία την άλλη στη διατήρηση της ενεργειακής ασφάλειας.­­­­­­

Η Rosneft και η κινεζική πετρελαϊκή CNPC υπέγραψαν συμβόλαιο για την προμήθεια 100 εκατομμυρίων τόνων ρωσικού πετρελαίου στην Κίνα μέσω του Καζακστάν για περίοδο δεκαετίας. Η Gazprom και η CNPC υπέγραψαν επίσης νέο συμβόλαιο τροφοδοσίας της Κίνας σε φυσικό αέριο.

«Οταν το σχέδιο θα έχει φθάσει την πλήρη δυναμικότητά του, ο όγκος τροφοδοσίας θα αυξηθεί κατά 10 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα και θα φθάσει συνολικά τα 48 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως», περιλαμβανομένων των 38 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων μέσω του υπάρχοντος αγωγού Power of Siberia, ανακοίνωσε η Gazprom.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του Κρεμλίνου, Πούτιν και Σι συζήτησαν την ανάγκη της διεύρυνσης των εμπορικών συναλλαγών σε εθνικά νομίσματα, λόγω της μη προβλεψιμότητας που χαρακτηρίζει τη χρήση του δολαρίου, απαντώντας στην προειδοποίηση του προέδρου των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν ότι οι ρωσικές εταιρείες δεν θα μπορούν να συναλλάσσονται σε δολάρια στο πλαίσιο των κυρώσεων που θα ακολουθήσουν ενδεχόμενη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Πόσο δυνατή θα αποδειχθεί η σχέση Μόσχας – Πεκίνου στην ουκρανική κρίση;

Αυτή ακριβώς τη στήριξη της Κίνας στην Ρωσία φοβάται η Δύση. Είναι χαρακτηριστικό, ότι στην ανάλυσή του με αφορμή την συνάντηση στο Πεκίνο, το foreignpolicy.com τονίζει, ότι αυτή γίνεται τη στιγμή, που οι ΗΠΑ προσπαθούν να βρουν τρόπους να απειλήσουν με βαθιές συνέπειες την Ρωσία σε περίπτωση εισβολής της στην Ουκρανία, με τον Σι να ανοίγει δίοδο διαφυγής σε αγορές φυσικού αερίου και άλλη οικονομική υποστήριξη, για να αμβλύνει τυχόν κυρώσεις κατά της Μόσχας.

Δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι η σχέση μεταξύ των δύο χωρών έχει γίνει πιο στενή τα τελευταία χρόνια και ενισχύθηκε από την ένωση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014, όταν η Μόσχα πάλι βρήκε χέρι βοήθειας στο Πεκίνο, για να αντιμετωπίσει τις δυτικές κυρώσεις. Ωστόσο, αυτή η βοήθεια, αφενός δεν δόθηκε φανερά από την Κίνα, αφετέρου δεν ήταν η αναμενόμενη από τους Ρώσους.

Όπως και να έχει εδώ και χρόνια συνεργάζονται στενά και στην περιφερειακή πολιτικο-οικονομική ένωση των BRICS, στην οποία συμμετέχουν επίσης η Βραζιλία, η Ινδία και η Νότια Αφρική. Βέβαια με την Ινδία οι σχέσεις είναι λίγο πιο περίπλοκες, αφού η Ρωσία μοιράζεται μαζι της μια διαρκή εταιρική σχέση, την ώρα που το Νέο Δελχί θεωρείται ένας ανερχόμενος αντίπαλος της Κίνας στην Ασία.

Από την άλλη, δυτικοί αναλυτές θεωρούν, ότι αυτή η στενή σχέση Μόσχας – Πεκίνου, ίσως τελικά να μην αποδειχθεί και τόσο ισχυρή, σε περίπτωση κυρώσεων που θα επιβληθούν στην Ρωσία λόγω εισβολής στην Ουκρανία. Αυτή η αμφιταλάντευση της Κίνας πηγάζει τόσο από ζητήματα αρχής (σύμφωνα με τις προτεραιότητες πολιτικής της ίδιας της Κίνας για την κυριαρχία των κρατών) όσο και από την εύλογη ανησυχία της για το μέλλον των επενδύσεών της στην Ουκρανία από μια τέτοια υποτροπή της κρίσης.

Ο γρίφος του νομίσματος

Το ενδιαφέρον είναι, ότι ανάλογες φωναχτές «σκέψεις» κάνουν και ορισμένοι Ρώσοι αναλυτές. Για παράδειγμα, ανάλυση της έγκυρης ρωσικής εφημερίδας «Κομερσάντ» αναφέρει, ότι το 2015, πολλοί στην Ρωσία «είχαν αφελείς ελπίδες ότι οι Κινέζοι σύντροφοι θα μας βοηθούσαν σοβαρά και οι δυτικές κυρώσεις θα αποδεικνύονταν ένα τίποτα. Τώρα οι προσδοκίες είναι περισσότερο μετριασμένες και ρεαλιστικές».

Φυσικά, γράφει η εφημερίδα, η Κίνα ενδιαφέρεται για πρόσβαση στους ρωσικούς υδρογονάνθρακες, κάτι που φάνηκε έντονα από την ενεργειακή κρίση το περασμένο Φθινόπωρο. Έτσι το Πεκίνο χρειάζεται την επέκταση του αγωγού «Power of Siberia», την κατασκευή του «Power of Siberia-2» και τα νέα έργα της NOVATEK και της Rosneft, και οι Κινέζοι θα διαπραγματευτούν γι’ αυτά.

Αυτά τα έργα, εξάλλου, θα ήταν στην ημερήσια διάταξη της διμερούς ατζέντας και χωρίς την ένταση γύρω από την Ουκρανία.

Αλλά υπάρχουν και μερικά κρυφά «αγκάθια». Για παράδειγμα, η Ρωσία θα ενδιαφερόταν για την επέκταση της οικονομικής συνεργασίας και του εμπορίου σε εθνικά νομίσματα. Ήδη μειώνεται το μερίδιο του δολαρίου στις διμερείς οικονομικές σχέσεις, αλλά αυτό τώρα γίνεται κυρίως υπέρ του ευρώ.

Εάν, ωστόσο, η πρόσβαση στο νόμισμα της ΕΕ καταστεί ξαφνικά δύσκολη για τις ρωσικές εταιρείες, τότε η συναλλαγή σε γιουάν θα αυξηθεί δραματικά. Μάλιστα, ο σύμβουλος του Ρώσου Προέδρου, Γιούρι Ουσακόφ παραδέχτηκε την παραμονή της επίσκεψης Πούτιν στην Κίνα, ότι το θέμα της «ανοσοποίησης» των συναλλαγών της Μόσχας και του Πεκίνου από τυχόν κυρώσεις, θα είναι ένα από τα βασικά ζητήματα που πρέπει να λυθούν.

Ωστόσο, γράφει ο «Κομερσάντ», ανακύπτει ένα διαχρονικό πρόβλημα εδώ: Η συναλλαγματική «ακαμψία» του γιουάν. Δηλαδή το γεγονός ότι το εθνικό νόμισμα της Κίνας λειτουργεί μόνο μέσα στη χώρα και δεν είναι ανταγωνιστικό στη διεθνή αγορά, με αποτέλεσμα να μην ανταλλάσσεται ελεύθερα με ξένο νόμισμα. Ακόμη και η ίδια η Κίνα χρησιμοποιεί το γιουάν μόνο στο ένα τέταρτο των διεθνών εμπορικών της συναλλαγών και οι διεθνείς χρηματοοικονομικές συναλλαγές της χώρας εξακολουθούν να εκφράζονται σε δολάρια.

Κινεζικές εταιρίες – μγαθήρια, όπως η Alibaba, η Baidu και ηTencent, διαπραγματεύονται στη Νέα Υόρκη και το Χονγκ Κονγκ σε δολάρια ΗΠΑ. Το μεγαλύτερο μέρος του ταχέως αυξανόμενου όγκου κινεζικών δανείων και επενδύσεων στο εξωτερικό εκφράζεται επίσης σε δολάρια.

Το Πεκίνο έχει αρχίσει να πειραματίζεται με το άνοιγμα ενός λογαριασμού κεφαλαίου, συμπεριλαμβανομένου ενός ψηφιακού γιουάν που εκδόθηκε από την Κινεζική Κεντρική Τράπεζα, αλλά μέχρι στιγμής οι κινήσεις της είναι πολύ προσεκτικές. Και προφανώς, σχολιάζει ο «Κομερσάντ», δεν θα επιταχύνουν απλώς και μόνο επειδή οι «Ρώσοι φίλοι» θα το χρειάζονται πραγματικά σε περίπτωση κυρώσεων. Μάλιστα, η εφημερίδα αναφέρει, ότι το Υπουργείο Οικονομικών της Ρωσικής Ομοσπονδίας μελέτησε ένα τέτοιο σενάριο το 2019, αλλά οι «Κινέζοι φίλοι» οδήγησαν «γρήγορα και ευγενικά τις διαπραγματεύσεις σε αδιέξοδο».

Το «πλοίο της αγάπης»…

Προς το παρόν, οι διμερείς σχέσεις παραπέμπουν σε «κρουαζιέρα» στο «πλοίο της αγάπης». Είναι χαρακτηριστικό, ότι τον περασμένο μήνα, το Πεκίνο ανακοίνωσε, ότι το διμερές εμπόριο με την Ρωσία έφτασε σχεδόν τα 147 δισεκατομμύρια δολάρια το 2021, περισσότερο από το διπλάσιο των 68 δισεκατομμυρίων δολαρίων το 2015 μετά τις κυρώσεις της Δύσης.

Την περασμένη εβδομάδα, ανώτεροι διπλωμάτες και από τις δύο χώρες συμφώνησαν, να ενισχύσουν τον συντονισμό για τις ασιατικές υποθέσεις, μια κίνηση που σηματοδότησε ακόμη στενότερους δεσμούς εν μέσω δυτικών πιέσεων. Το βέβαιο είναι, ότι, για τους λαούς, καλύτερα να μην υπάρχει πολεμική αφορμή για να δοκιμαστεί η φιλία της ρωσικής «αρκούδας» με τον κινεζικό «δράκο».

Γρηγόρης Ν. Θεοχάρης