Την Κυριακή η τελετή μνήμης των 29 Αρχαιοκορινθίων που οδηγήθηκαν στα καταναγκαστικά έργα των Ναζί

Υπάρχουν ιστορίες που δεν πρέπει να σβήσουν από τη συλλογική μας μνήμη. Ιστορίες ανθρώπων που βρέθηκαν αντιμέτωποι με τη βαρβαρότητα του πολέμου, που δοκιμάστηκαν σκληρά, αλλά κράτησαν ζωντανή την ελπίδα. Μία τέτοια ιστορία είναι και αυτή των 29 Αρχαιοκορινθίων ομήρων της γερμανικής Κατοχής, τους οποίους ο Δήμος Κορινθίων τιμά και φέτος, συνεχίζοντας μια πρωτοβουλία που ξεκίνησε πέρυσι και πλέον καθιερώνεται ως ετήσιος θεσμός.

Την Κυριακή 1η Νοεμβρίου 2026, στις 11:00 το πρωί, στον χώρο (οδός Κυψέλου, Αρχαία Κόρινθος) του νέου μαρμάρινου Μνημείου Ομήρων Αρχαίας Κορίνθου 1944-1945, θα πραγματοποιηθεί η πρώτη ετήσια τελετή μνήμης, έναν χρόνο μετά τα αποκαλυπτήρια του μνημείου που ανεγέρθηκε προς τιμήν τους.

• Η ιστορία των 29 και ο Σταυρός της επιστροφής

Ήταν στα χρόνια της γερμανικής Κατοχής, όταν 29 κάτοικοι της Αρχαίας Κορίνθου συνελήφθησαν από την Γκεστάπο και οδηγήθηκαν στην Αυστρία, για να εργαστούν καταναγκαστικά στα χυτήρια μετάλλων των Ναζί.

Μακριά από τις οικογένειές τους και την πατρίδα, μέσα στις απάνθρωπες συνθήκες της αιχμαλωσίας, οι 29 Αρχαιοκορίνθιοι έκαναν ένα τάμα: αν κατάφερναν να επιστρέψουν ζωντανοί, θα αφιέρωναν έναν Σταυρό στον Ιερό Ναό των Αγίων Αναργύρων της Αρχαίας Κορίνθου. Πάνω στον Σταυρό χάραξαν τα ονόματά τους, αφήνοντας ένα μοναδικό τεκμήριο της κοινής τους δοκιμασίας, αλλά και της πίστης τους ότι κάποτε θα ξαναέβλεπαν τον τόπο τους. Ο Σταυρός εκείνος έγινε σύμβολο πίστης, ελπίδας και επιβίωσης. Και τα 29 χαραγμένα ονόματα έγιναν μια σιωπηλή μαρτυρία για όσα έζησαν οι άνθρωποι αυτοί.

Από τους 29, οι 28 κατάφεραν να επιστρέψουν. Ο Φάνης Κεφάλας δεν γύρισε ποτέ. Η τύχη του παρέμεινε άγνωστη, αφήνοντας μια ανοιχτή πληγή στην ιστορία της τοπικής κοινωνίας. 

Οι 29 Αρχαιοκορίνθιοι ήταν: 

1. Βενετσάνος Αναστάσιος,
2. Γιαμπουράνης Αναστάσιος,
3. Γεώργα Κονδύλη – Αικατερίνη,
4. Δημάκος Ευάγγελος,
5. Κονδύλης Γεώργιος του Μιχαήλ,
6. Κόντης Παύλος,
7. Κριεμπάρδης Κωνσταντίνος,
8. Λύκος Αθανάσιος,
9. Μήτρου Γεώργιος,
10. Μήτρου Δημήτριος,
11. Μαρινός Γεώργιος,
12. Μεταξάς Ιωάννης,
13. Μπλάνος Γεώργιος,
14. Μπακαλής Νικόλαος,
15. Μακρή – Σταμάτη Αγγελική,
16. Νέζης Αναστάσιος,
17. Νώτης Γεώργιος,
18. Παπαϊωάννου Ευάγγελος,
19. Πίτσος Αναστάσιος,
20. Πίτσος Παναγιώτης,
21. Ρουμελιώτης Κωνσταντίνος,
22. Σαραμαντής Κωνσταντίνος,
23. Σούκουλης Βασίλειος,
24. Σούκουλης Δημήτριος,
25. Στάρφας Αναστάσιος,
26. Στάρφας Γεώργιος,
27. Στάρφας Νικήτας,
28. Τσιμπούρης Ευάγγελος,
29. Κεφάλας Φάνης (Δεν επέστρεψε)

• Από την αποκατάσταση της μνήμης στην καθιέρωση ενός θεσμού

Το 2025, ο Δήμος Κορινθίων, ανταποκρινόμενος και σε ένα διαχρονικό αίτημα της τοπικής κοινωνίας, προχώρησε στην ανέγερση μαρμάρινου μνημείου στην Αρχαία Κόρινθο, στο οποίο αναγράφονται τα ονόματα και των 29 ομήρων. Με τα αποκαλυπτήρια του μνημείου, η ιστορία τους απέκτησε έναν μόνιμο τόπο αναφοράς. Έναν χώρο όπου οι νεότερες γενιές θα μπορούν να γνωρίζουν, να θυμούνται και να αποδίδουν τον οφειλόμενο σεβασμό.

Φέτος, ο Δήμος Κορινθίων κάνει το επόμενο βήμα, καθιερώνοντας την 1η Νοεμβρίου ως Ημέρα Μνήμης και Τιμής των 29 Αρχαιοκορινθίων ομήρων της Κατοχής. Γιατί η ιστορική μνήμη δεν εξαντλείται στην ανέγερση ενός μνημείου. Χρειάζεται συνέχεια, συμμετοχή και τη διαρκή παρουσία της μέσα στη ζωή της τοπικής κοινωνίας.

• Πρόσκληση σε όλους τους πολίτες

Ο Δήμαρχος Κορινθίων, Νικόλαος Δ. Σταυρέλης, προσκαλεί τους κατοίκους της Αρχαίας Κορίνθου, τους απογόνους και τις οικογένειες των 29 ομήρων, τους εκπροσώπους των τοπικών φορέων και όλους τους δημότες να παραστούν στην τελετή της Κυριακής.

Η παρουσία όλων αποτελεί μια πράξη σεβασμού απέναντι στους ανθρώπους που υπέφεραν, αλλά και μια υπενθύμιση ότι η ελευθερία, η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η ειρήνη δεν είναι αυτονόητες κατακτήσεις.

Γιατί πίσω από κάθε ένα από τα 29 ονόματα υπάρχει μια ανθρώπινη ιστορία. Και όσο θυμόμαστε αυτές τις ιστορίες, οι άνθρωποί τους παραμένουν ζωντανοί στη μνήμη του τόπου μας.

Πληροφορίες εκδήλωσης

Ημερομηνία: Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026

Ώρα: 11:00 π.μ.

Τόπος: Νέο μαρμάρινο Μνημείο Ομήρων Αρχαίας Κορίνθου 1944-1945, (Οδός Κυψέλου, Αρχαία Κόρινθος)

Διοργάνωση: Δήμος Κορινθίων