Ο θεσμικός ρόλος του προέδρου ενός Δημοτικού Συμβουλίου δεν είναι διακοσμητικός ούτε διεκπεραιωτικός. Είναι βαθιά πολιτικός και ταυτόχρονα απολύτως δημοκρατικός. Ο πρόεδρος  εκπροσωπεί το ίδιο το Δημοτικό Συμβούλιο, δηλαδή το σύνολο των αιρετών και τελικά το σύνολο της κοινωνίας που αυτοί εκφράζουν.

Είναι ο εγγυητής της ομαλής λειτουργίας, ο ρυθμιστής της έντασης, ο άνθρωπος που καλείται να κρατήσει ισορροπίες εκεί όπου οι πολιτικές αντιπαραθέσεις συχνά ξεπερνούν τα όρια. Είναι εκείνος που οφείλει να προστατεύει το δικαίωμα της έκφρασης, ακόμη κι όταν διαφωνεί με όσα ακούγονται. Γιατί η δημοκρατία δεν δοκιμάζεται στις εύκολες στιγμές των συναινέσεων, αλλά στις δύσκολες στιγμές της σύγκρουσης.

Η αυτοδιοικητική ιστορία έχει καταγράψει προέδρους που άφησαν αποτύπωμα. Ανθρώπους με πολιτικό αισθητήριο, με ψυχραιμία, με δυνατότητα ελιγμών στις κρίσεις, με ικανότητα να αποκλιμακώνουν εντάσεις χωρίς να φιμώνουν κανέναν. Κατέγραψε όμως και άλλες περιπτώσεις: προέδρους άχρωμους, εγκλωβισμένους στον στενό ρόλο του κομματικού ή παραταξιακού υπηρέτη, που δεν μπόρεσαν ποτέ να αποκτήσουν δικό τους αυτοδιοικητικό στίγμα.

Τα τελευταία χρόνια, στο δύσκολο Δημοτικό Συμβούλιο Κορινθίων, ο Γιώργος Παπαβενετίου απέδειξε πως ένας νέος αυτοδιοικητικός μπορεί να σταθεί θεσμικά πάνω από τις εντάσεις. Παρά τις πολιτικές συγκρούσεις, κέρδισε τον σεβασμό γιατί δεν στέρησε τον λόγο ούτε από τη μειοψηφία ούτε από τους πολίτες.

Αντίστοιχα, στο Ξυλόκαστρο, ο κ. Σκέρος έδειξε στην πράξη τι σημαίνει θεσμική συνέπεια: ίσες αποστάσεις, σεβασμός στις διαδικασίες, επιμονή στη δημοκρατική τάξη ακόμη και όταν τα έδρανα της αντιπολίτευσης ήταν άδεια. Ακόμη και τότε, οι ερωτήσεις διαβάζονταν, οι απαντήσεις δίνονταν και η διαδικασία διατηρούσε την ουσία της: τη λογοδοσία απέναντι στους πολίτες.

Είναι δυο πρόεδροι σημαντικών Δημοτικών Συμβουλίων που έκλεισαν τον κύκλο τους και οφείλουμε να τους δώσουμε τα εύσημα.

Στον Δήμο Σικυωνίων όμως φαίνεται να διαμορφώνεται ένα εντελώς διαφορετικό μοντέλο διοίκησης του Δημοτικού Συμβουλίου.  Ο πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου κ. Σκαρμούτσος μοιάζει να διαβάζει ορισμένες φορές αλλιώς τον νόμο για την λειτουργία του κορυφαίου αυτοδιοικητικού οργάνου.

Η εικόνα της «κλεψύδρας» στον χρόνο των τοποθετήσεων δεν είναι απλώς συμβολική. Είναι βαθιά πολιτική.

Αξίζει κάποιος να παρακολουθήσει ένα δημοτικό συμβούλιο για να αντιληφθεί τον “χρονοκόφτη” προς την αντιπολίτευση.

Όταν ο λόγος της μειοψηφίας διακόπτεται πριν καν ολοκληρωθεί δεν κατευνάζει τις εντάσεις,  όταν κάθε προσπάθεια διαλόγου αντιμετωπίζεται περίπου ως παραβίαση διαδικασίας , όταν η φράση «δεν δικαιούται δια να ομιλεί»  ακούγεται συχνότερα από την ίδια τη συζήτηση, τότε το Δημοτικό Συμβούλιο παύει να λειτουργεί ως χώρος σύνθεσης και μετατρέπεται σε αυστηρά ελεγχόμενο πεδίο μονολόγων και αυτοδιοικητικών στρατοπέδων.

Ακόμη πιο προβληματική είναι η στάση σαν αυτή της τελευταίας ειδικής συνεδρίασης λογοδοσίας.

Η επιλογή να μη διαβάζονται οι ερωτήσεις απόντων συμβούλων, όπως δήλωσε ο πρόεδρος και καλώς αρνήθηκε να το δεχθεί ο Δ. Πιστεύος,  μπορεί ίσως να ερμηνεύεται τυπικά μέσα από μια στενή ανάγνωση του νόμου. Πολιτικά όμως τι ακριβώς εξυπηρετεί; Σίγουρα όχι την ενημέρωση των πολιτών. Διότι όταν ακούγονται μόνο οι απαντήσεις της δημοτικής αρχής χωρίς να καταγράφεται δημόσια το ερώτημα, τότε χάνεται η ουσία της λογοδοσίας και μαζί της χάνεται και η δυνατότητα των πολιτών να παρακολουθήσουν ολοκληρωμένα τη συζήτηση.

Η αυτοδιοίκηση  είναι πολιτική έκφραση, δημόσιος διάλογος και –πάνω απ’ όλα– δημοκρατική ανοχή. Ένας πρόεδρος Δημοτικού Συμβουλίου κρίνεται όχι από το πόσο γρήγορα κλείνει τα μικρόφωνα ή πόσο ανεβάζει ακατανόητα  τα ντεσιμπέλ της φωνής του αλλά από το πόσο αντέχει να ακούγονται όλες οι φωνές.

Η δημοτική αρχή και έμπειρη είναι και κατέχει όπως πρεσβεύει ανελλιπως  τα έργα της.

Δεν χρειάζεται “σταυροφόρους” ο δήμαρχος όταν στριμώχνεται από την μειοψηφία.

Γιατί τελικά η ποιότητα της δημοκρατίας σε έναν δήμο δεν φαίνεται όταν μιλά η πλειοψηφία. Φαίνεται κυρίως από το πόσο χώρο αφήνεται στη μειοψηφία να ακουστεί.

Ας το σκεφτεί ο κ. Σκαρμούτσος.

Πριν το αρνηθεί και μας πει πως “είμαστε εκτός θέματος”  τον προτρέπουμε να δει μια οποιαδήποτε συνεδρίαση ή ακόμα -ακόμα την τελευταία λογοδοσία και θα καταλάβει ακριβώς τι εννοούμε.