Παρόλο που οι ειδικοί συμβουλεύουν, ότι, για να αποφευχθεί η άνοια, θα πρέπει να γυμνάζεται ο εγκέφαλος, η φράση αυτή καθ’ αυτή παραμένει αρκετά κοινότυπη.

Για παράδειγμα, το να λύνει κανείς ένα σταυρόλεξο (καθημερινά), δεν θα τον βοηθήσει και τόσο στην εκγύμναση του εγκεφάλου, αντιθέτως μάλιστα, θα τον κάνει πολύ καλό στα σταυρόλεξα. Πλέον, όλο και περισσότερες έρευνες δείχνουν, ότι ποικιλία συνηθειών και χόμπι λειτουργεί σαν γνωστική άσκηση, ενισχύοντας γνώσεις και δεξιότητες που βοηθούν τον εγκέφαλο να παραμένει ενεργός ανεξαρτήτως ηλικίας.

Μια πρόσφατη μελέτη συνέδεσε τον χαμηλότερο κίνδυνο Αλτσχάιμερ και γνωστικής εξασθένησης με τη δια βίου μάθηση, δηλαδή εμπειρίες που διεγείρουν πνευματικά τον άνθρωπο, όπως:

• το διάβασμα και η γραφή
• η εκμάθηση μιας ξένης γλώσσας
• το σκάκι
• οι γρίφοι
• οι επισκέψεις σε μουσεία

Πώς βοηθούν οι παραπάνω δραστηριότητες στην άνοια

Η νευροψυχολόγος Andrea Zammit από το Rush University Medical Center στο Σικάγο, που ηγήθηκε της μελέτης, εξηγεί, ότι τέτοιες δραστηριότητες «τεντώνουν υπό μία έννοια τον εγκέφαλο και τον τρόπο σκέψης», ενεργοποιώντας διαφορετικά γνωστικά συστήματα.

Ακόμη κι αν κάποιος δεν είχε τέτοιες συνήθειες νωρίς στη ζωή του, δεν είναι ποτέ αργά να ξεκινήσει. Η μέση ηλικία θεωρείται ένα κομβικό σημείο για την προστασία της υγείας του εγκεφάλου, ενώ οι επιστήμονες εξετάζουν πολλές δραστηριότητες που μπορεί να βοηθήσουν, από τη μουσική μέχρι την παρατήρηση πουλιών και ειδικά παιχνίδια εκπαίδευσης εγκεφάλου.

«Δεν πρόκειται για μία μόνο δραστηριότητα», σημειώνει η Zammit. «Το σημαντικό είναι, να βρει κανείς κάτι που τον ενδιαφέρει πραγματικά και να το συνεχίσει».

Την ίδια ώρα, η σωματική υγεία συνδέεται άμεσα (κι αυτή) με την υγεία του εγκεφάλου. Για αυτόν τον λόγο, οι ειδικοί προτείνουν επίσης την τακτική σωματική άσκηση, τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης, τον ποιοτικό ύπνο, ακόμη και εμβολιασμούς σε μεγαλύτερη ηλικία.

Δεν υπάρχει μια «μαγική συνταγή», που να αποτρέπει πλήρως την άνοια ή τη φυσιολογική γνωστική φθορά που συνοδεύει τη γήρανση, εξηγεί ο Ronald Petersen, ειδικός στο Αλτσχάιμερ από τη Mayo Clinic.

Ωστόσο, οι αλλαγές στον τρόπο ζωής μπορούν να βοηθήσουν, στο να επιβραδυνθεί η εξέλιξη της γνωστικής φθοράς.

Άνοια: Το «γνωστικό απόθεμα» του εγκεφάλου

Η μελέτη της Zammit παρακολούθησε περίπου 2.000 άτομα ηλικίας 53 έως 100 ετών για οκτώ χρόνια. Οι συμμετέχοντες ήταν αρχικά χωρίς άνοια και οι ερευνητές κατέγραψαν τις πνευματικές δραστηριότητές τους σε διαφορετικές φάσεις της ζωής τους.

Ορισμένοι συμμετέχοντες ανέπτυξαν τελικά Αλτσχάιμερ, όμως, σε όσους είχαν ασχοληθεί περισσότερο με δραστηριότητες δια βίου μάθησης, η νόσος εμφανίστηκε περίπου πέντε χρόνια αργότερα, σε σχέση με όσους είχαν τη μικρότερη πνευματική δραστηριότητα.

Επιπλέον, ακόμη και όταν στους εγκεφάλους ορισμένων συμμετεχόντων εντοπίστηκαν παθολογικά χαρακτηριστικά της νόσου μετά τον θάνατό τους, εκείνοι που είχαν πιο «ενεργό» πνευματική ζωή, παρουσίαζαν καλύτερη μνήμη και πιο αργή γνωστική επιδείνωση όσο ζούσαν.

Οι επιστήμονες αποκαλούν αυτό το φαινόμενο «γνωστικό απόθεμα». Η συνεχής μάθηση φαίνεται ότι ενισχύει τις νευρικές συνδέσεις σε διάφορες περιοχές του εγκεφάλου, κάνοντάς τον πιο ανθεκτικό στις επιπτώσεις της γήρανσης ή της νόσου.

Άνοια: Τι άλλο μπορεί να βοηθήσει

Άλλες μελέτες δείχνουν, επίσης, ότι η εκμάθηση μουσικού οργάνου μπορεί να έχει θετική επίδραση στον εγκέφαλο.

Η νευροεπιστήμονας Jessica Langbaum από το Banner Alzheimer’s Institute σημειώνει, ότι η ταχύτητα επεξεργασίας πληροφοριών επηρεάζει την καθημερινότητα, από την οδήγηση μέχρι την ικανότητα να κάνουμε πολλά πράγματα ταυτόχρονα.

Για αυτό προτείνει δραστηριότητες, που συνδυάζουν σκέψη και κοινωνική αλληλεπίδραση, όπως για παράδειγμα μια λέσχη ανάγνωσης.

Με πληροφορίες από Associated Press