Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι υπέγραψε νομοσχέδιο, που, σύμφωνα με τους επικριτές του, αποδυναμώνει την ανεξαρτησία των οργανισμών που καταπολεμούν τη διαφθορά στην Ουκρανία.

Η είδηση οδήγησε στο ξέσπασμα διαμαρτυριών σε πολλές πόλεις και διεθνή κατακραυγή.

Ο νέος νόμος δίνει στον Γενικό Εισαγγελέα τον έλεγχο του Εθνικού Γραφείου Κατά της Διαφθοράς (NABU) και της Ειδικής Εισαγγελίας Κατά της Διαφθοράς (SAP), με τους επικριτές να λένε, ότι αυτό υπονομεύει την ανεξαρτησία τους.

Σε ομιλία του, ο Ζελένσκι δήλωσε, ότι και οι δύο υπηρεσίες θα συνεχίσουν να «λειτουργούν», αλλά πρέπει να απαλλαγούν από τη «ρωσική επιρροή».

Μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου, εκατοντάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στο Κίεβο στη μεγαλύτερη αντικυβερνητική διαμαρτυρία από την έναρξη της πλήρους κλίμακας ρωσικής εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022. Διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν επίσης στις πόλεις Λβιβ, Ντνίπρο και Οδησσό.

Ένα πλακάτ διαδηλωτή έγραφε: «Διαλέξαμε την Ευρώπη, όχι την απολυταρχία». Ένα άλλο έλεγε: «Ο πατέρας μου δεν πέθανε γι’ αυτό».

Ο Γενικός Εισαγγελέας της Ουκρανίας, Ρουσλάν Κραβτσένκο, στενός σύμμαχος του Ζελένσκι, θα μπορεί πλέον να αναθέτει υποθέσεις διαφθοράς σε πιο «υπάκουους» ανακριτές ή ακόμα και να τις κλείνει.

Στο βραδινό του διάγγελμα, ο Ζελένσκι άσκησε κριτική στην αποτελεσματικότητα της αντι-διαφθοράς, λέγοντας ότι πολλές υποθέσεις «μένουν σε εκκρεμότητα». «Δεν υπάρχει λογική εξήγηση, για το γιατί ποινικές διαδικασίες δισεκατομμυρίων παραμένουν ‘παγωμένες’ επί χρόνια», είπε. Πρόσθεσε, ότι ο Γενικός Εισαγγελέας θα διασφαλίσει «την αναπόφευκτη τιμωρία» για όσους παραβιάζουν τον νόμο.

Για τους επικριτές της νομοθεσίας, αυτό έρχεται σε αντίθεση με περισσότερα από δέκα χρόνια προσπαθειών για δημοκρατία και καταπολέμηση της διαφθοράς.

Η ουκρανική κυβέρνηση επικαλείται ρωσική επιρροή ως λόγο για τον περιορισμό των εξουσιών του NABU.

Την ημέρα πριν περάσει ο αμφιλεγόμενος νόμος, η Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU) και το γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα προχώρησαν σε έρευνες και συλλήψεις ατόμων, που κατηγορούνται ως Ρώσοι κατάσκοποι εντός του NABU.

Η κίνηση αυτή έχει προκαλέσει ανησυχία στους δυτικούς συμμάχους της Ουκρανίας. Το ανεξάρτητο ουκρανικό σύστημα κατά της διαφθοράς ιδρύθηκε πριν από δέκα χρόνια, ύστερα από απαίτηση και υπό την εποπτεία των Δυτικών συμμάχων.

Αποτελούσε βασική προϋπόθεση για την παροχή οικονομικής βοήθειας και για την ενίσχυση των σχέσεων με την Ουκρανία, καθώς η χώρα είχε δηλώσει τη φιλοδημοκρατική της πορεία εν μέσω της αρχικής ρωσικής εισβολής του 2014.

«Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανησυχεί για τις πρόσφατες ενέργειες της Ουκρανίας, όσον αφορά τα θεσμικά της όργανα κατά της διαφθοράς», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Γκιγιόμ Μερσιέ.

«Η ΕΕ παρέχει σημαντική χρηματοδοτική βοήθεια στην Ουκρανία, υπό τον όρο της προόδου σε θέματα διαφάνειας, μεταρρύθμισης της Δικαιοσύνης και δημοκρατικής διακυβέρνησης».

Η εξάλειψη της διαφθοράς είναι επίσης βασική απαίτηση για την ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Ο Ντμίτρο Κουλέμπα, ο οποίος παραιτήθηκε πέρυσι από Υπουργός Εξωτερικών, χαρακτήρισε την ημέρα «κακή για την Ουκρανία» και είπε, πως ο Ζελένσκι είχε μια επιλογή – να σταθεί στο πλευρό του λαού ή όχι.

Οι πρέσβεις των χωρών του G7 εξέφρασαν την επιθυμία, να συζητήσουν την πίεση προς το NABU και το SAP με την ηγεσία της Ουκρανίας.

Ωστόσο, οι σύμμαχοι της Ουκρανίας είναι εξαιρετικά απρόθυμοι, να αποσύρουν τη βοήθεια και τη συνεργασία, ιδίως σε μια περίοδο που οι ουκρανικές δυνάμεις δυσκολεύονται στο μέτωπο.

Με πληροφορίες από BBC