Στις 24 Απριλίου 1915, στην καρδιά της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ξημέρωσε μια μέρα που θα σηματοδοτούσε την αρχή ενός προμελετημένου αφανισμού. Εκείνο το πρωινό, πάνω από 200 Αρμένιοι διανοούμενοι, κληρικοί, γιατροί, δημοσιογράφοι και πολιτικοί συνελήφθησαν αιφνιδιαστικά στην Κωνσταντινούπολη. Ήταν η απαρχή της Γενοκτονίας των Αρμενίων — ενός εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας που άφησε ανεξίτηλο το σημάδι του στον 20ό αιώνα.

Το οργανωμένο σχέδιο εξόντωσης

Η γενοκτονία οργανώθηκε και εκτελέστηκε από το κίνημα των Νεότουρκων, με στόχο την εξαφάνιση του αρμενικού πληθυσμού από τα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Η πρώτη φάση του σχεδίου περιλάμβανε την ένταξη περίπου 60.000 Αρμενίων ανδρών στον στρατό, οι οποίοι στη συνέχεια αφοπλίστηκαν και εκτελέστηκαν.

Ακολούθησαν μαζικές συλλήψεις και εκτελέσεις της πολιτικής και πνευματικής ελίτ, και στη συνέχεια η εκτόπιση εκατοντάδων χιλιάδων αμάχων – γυναικών, παιδιών και ηλικιωμένων – σε πορείες θανάτου προς την έρημο Ντέιρ εζ-Ζορ της Συρίας. Πολλοί εξοντώθηκαν από την πείνα, τη δίψα, τις κακουχίες και τις επιθέσεις ενόπλων. Δημιουργήθηκαν στρατόπεδα συγκέντρωσης και σφαγής, ενώ η αρπαγή παιδιών για εξισλαμισμό αποτέλεσε μέρος του μαζικού εγκλήματος.

«Το έθνος εξοντώνεται. Πρόκειται για μια καθαρή προσπάθεια εξάλειψης της αρμενικής φυλής από την επιφάνεια της γης»
— Χένρι Μοργκεντάου, πρέσβης των ΗΠΑ στην Οθωμανική Αυτοκρατορία

Μέχρι το 1923, περισσότεροι από 1.500.000 Αρμένιοι είχαν βρει φρικτό θάνατο. Η γενοκτονία συνεχίστηκε με την αρπαγή περιουσιών, τον εξισλαμισμό των επιζώντων, και τη διαγραφή της αρμενικής παρουσίας από περιοχές που για αιώνες συνυπήρχαν πολλοί πολιτισμοί.

Η διεθνής σιωπή και το άλλοθι της λήθης

Ενώ οι εικόνες των εκτοπισμένων και των σφαγών συγκλόνισαν λίγους παρατηρητές της εποχής, η διεθνής κοινότητα επί δεκαετίες σιωπούσε. Η Τουρκία μέχρι σήμερα αρνείται επισήμως τη γενοκτονία, παραποιεί την Ιστορία και επιχειρεί με κάθε τρόπο να εμποδίσει τη διεθνή αναγνώρισή της.

Η φράση του Αδόλφου Χίτλερ, λίγο πριν την εισβολή στην Πολωνία το 1939, παραμένει στοιχειωτική:

«Ποιος θυμάται πια τη σφαγή των Αρμενίων;»

Η λήθη μετατρέπεται έτσι σε όπλο της βαρβαρότητας, σε άλλοθι για νέες γενοκτονίες, για νέες σφαγές.

110 χρόνια μετά – Η Μνήμη είναι Αντίσταση

Το 2025, συμπληρώνονται 110 χρόνια από εκείνη τη σκοτεινή σελίδα της ιστορίας. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, η Μνήμη είναι πράξη ευθύνης και αντίστασης. Δεν είναι απλώς φόρος τιμής στα θύματα – είναι ανάχωμα στην επανάληψη, φωνή απέναντι στην άρνηση, διεκδίκηση Δικαιοσύνης.

Στεκόμαστε δίπλα στον αρμενικό λαό, τιμούμε τους νεκρούς του 1915, και επαναλαμβάνουμε το ηθικό μας καθήκον:

Ποτέ ξανά.

Τζ. Σουκ.