Τα λεγόμενα χημικά έχουν κατακλύσει τον πλανήτη, από τις πιο απομακρυσμένες γωνιές της Αρκτικής έως τα αστικά κέντρα και τις αγροτικές περιοχές. Οι χημικές ουσίες έχουν ανιχνευθεί τόσο στον ανοιχτό ωκεανό και στους ιστούς ζωικών ειδών, όσο και στο πόσιμο νερό.

Γνωστές και ως PFAS ή υπερφθοροαλκυλικές και πολυφθοροαλκυλικές ουσίες, μπορούν να παραμείνουν στο περιβάλλον για χρόνια χωρίς να διασπώνται.

Σχεδόν όλοι οι άνθρωποι στις ΗΠΑ πιστεύεται ότι έχουν κάποιο επίπεδο PFAS στο αίμα τους, σύμφωνα με Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων. Αυτό συμβαίνει επειδή αυτές οι επιβλαβείς χημικές ουσίες μπορούν να βρεθούν σε μια σειρά προϊόντων, από καλλυντικά και ψάρια, μέχρι συσκευασίες τροφίμων και αντικολλητικά μαγειρικά σκεύη.

Οι αρχές των ΗΠΑ ανακοίνωσαν για πρώτη φορά σε εθνικό επίπεδο τη θέσπιση ανώτατου ορίου στο επίπεδο των συνθετικών χημικών ουσιών PFAS που μπορούν να υπάρχουν στο πόσιμο νερό βρύσης, καθώς αυξάνεται η ανησυχία για τους κινδύνους που κρύβουν αυτές οι ουσίες για την υγεία των ανθρώπων. Ο νέος κανονισμός θα επιτρέψει να μειωθεί η έκθεση στα PFAS, που είναι γνωστά με την ονομασία «παντοτινά χημικά», περίπου 100 εκατ. ανθρώπων και θα αποτρέψει «χιλιάδες θανάτους», σύμφωνα με την Αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος (EPA). Πρόκειται για το «πιο ισχυρό μέτρο που έχει λάβει η EPA» για τα «παντοτινά χημικά», δήλωσε ο επικεφαλής της υπηρεσίας Μάικλ Ρίγκαν.

Οι υπερ- και πολυφθοαλκυλικές ουσίες (PFAS) είναι μια μεγάλη ομάδα συνθετικών μορίων, που χρησιμοποιούνται από τη δεκαετία του 1940 και αναπτύχθηκαν επειδή είναι ανθεκτικές στο λίπος, το νερό και τη θερμότητα και χρειάζονται χρόνια να διασπαστούν. Τα PFAS χρησιμοποιούνται μεταξύ άλλων στα αδιάβροχα υφάσματα, τα αντικολλητικά σκεύη μαγειρέματος, τα καλλυντικά, τα απορρυπαντικά και πολλά άλλα προϊόντα. Η έκθεση σε κάποια PFAS συνδέεται με καρκίνους, μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα ή ακόμη και την ανάπτυξη των μικρών παιδιών, υπογράμμισε η EPA.

«Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία, ότι αυτά τα χημικά προϊόντα ήταν σημαντικά για κάποιες βιομηχανίες και κάποιες χρήσεις», τόνισε ο Ρίγκαν. «Αλλά δεν υπάρχει επίσης αμφιβολία, ότι πολλές από αυτές μπορεί να είναι βλαπτικές για την υγεία μας και το περιβάλλον», πρόσθεσε.

Η έκθεση σε PFAS συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο υψηλής αρτηριακής πίεσης κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, σύμφωνα με την έκθεση των Εθνικών Ακαδημιών. Τα επίπεδα PFAS στο αίμα των μητέρων συνδέονται επίσης με το χαμηλό βάρος γέννησης, αναφέρει η έκθεση. Τα έμβρυα και τα βρέφη είναι γενικά πιο ευάλωτα στις επιβλαβείς χημικές ουσίες από ότι οι ενήλικες, επειδή ο εγκέφαλός τους και τα όργανά τους αναπτύσσονται ταχύτατα, σύμφωνα με τη Laurel Schaider, εμπειρογνώμονα περιβαλλοντικής υγείας στο Silent Spring Institute στο Νιούτον της Μασαχουσέτης.

Διορία πέντε ετών

Η αμερικανική κυβέρνηση είχε ανακοινώσει την πρόθεσή της, να θέσει όρια στην παρουσία των PFAS στο πόσιμο νερό βρύσης πριν περίπου έναν χρόνο. Ο νέος κανονισμός έχει πλέον οριστικοποιηθεί, έπειτα από μια περίοδο που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, και αφορά πέντε τύπους PFAS (κυρίως το PFOA και το PFOS) που εντοπίζονται συχνότερα. Η EPA εκτιμά, ότι το 6% με 10% των δημόσιων συστημάτων παροχής πόσιμου νερού θα χρειαστεί να λάβουν μέτρα, για να συμμορφωθούν με τους νέους κανονισμούς.

Αρχικά θα έχουν διορία τριών ετών, για να πραγματοποιήσουν ελέγχους στο νερό και να ενημερώσουν τους πολίτες για το επίπεδο της μόλυνσης που εντόπισαν. Στη συνέχεια θα τους δοθούν δύο επιπλέον χρόνια, για να λάβουν μέτρα, για παράδειγμα να εγκαταστήσουν ειδικά φίλτρα. Περίπου 12 αμερικανικές πολιτείες έχουν ήδη θέσει όρια στα επίπεδα των PFAS στο πόσιμο νερό και θα μπορούν να τα διατηρήσουν, αν είναι πιο αυστηρά από τα εθνικά.
Άλλες χώρες, όπως και η ΕΕ, έχουν επίσης θέσει όρια.

Ωστόσο, αυτά που ανακοίνωσαν σήμερα οι ΗΠΑ «είναι μεταξύ των πιο αυστηρών παγκοσμίως», σύμφωνα με τη Μέλανι Μπένες της Environmental Working Group (EWG).

Ο νέος κανονισμός είναι «ιστορικός», πρόσθεσε. «Είναι μια μεγάλη νίκη για τη δημόσια υγεία στις ΗΠΑ». Μεταξύ των μέτρων που αναμένονται, είναι ο χαρακτηρισμός από την EPA πολλών τύπων PFAS ως «επικίνδυνων ουσιών». Αλλά μένει «πολλή δουλειά για να τερματιστεί η μόλυνση από τα PFAS», δήλωσε ο Κεν Κουκ πρόεδρος της EWK. «Αυτές οι χημικές ουσίες μολύνουν πλέον όλους τους Αμερικανούς από τη γέννησή τους», τόνισε.

Με πληροφορίες από WSJ και ΑΠΕ