Το «μπουρίνι» στις τιμές φυσικού αερίου-ενέργειας και ρυζιού-τροφίμων ανανεώνει τις πληθωριστικές πιέσεις ● Διαψεύδεται η αισιοδοξία των αγορών και περιπλέκονται τα σχέδια των κεντρικών τραπεζών.

Τελικά η διεθνής οικονομική συγκυρία, με τις ξαφνικές στροφές και μεταπτώσεις της, αποδεικνύει, ότι ουδέν σταθερότερον της… αστάθειας! Ενώ μέχρι τις αρχές καλοκαιριού ήταν κυρίαρχη η αίσθηση ότι ο πληθωρισμός μειώνεται σταθερά και άρα ο κύκλος αύξησης των επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες φτάνει στο τέλος του, ο Ιούλιος και ο Αύγουστος μέχρι τώρα αλλάζουν την εικόνα.

Η μεγάλη πτώση των τιμών της ενέργειας, ο βασικότερος από τους λόγους της αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού, ανακόπηκε ξαφνικά και άρχισε μια αντίστροφη κίνηση, με σταθερή αύξηση των τιμών και ξαφνικές μεγάλες επιταχύνσεις όπως χθες με τις τιμές φυσικού αερίου.

Καθώς το φαινόμενο επιμένει επί σχεδόν δύο μήνες, οι προφητείες για την αστάθεια τόσο στη ζήτηση (για παράδειγμα, εκφράζονται φόβοι ότι το «μπόνους» του περσινού ήπιου χειμώνα δύσκολα θα επαναληφθεί, ενώ επικρατεί μεγάλη αβεβαιότητα όσον αφορά τις προβλέψεις για τους ρυθμούς ανάπτυξης και άρα τη ζήτηση από τις μεγάλες οικονομίες – Κίνα, ΗΠΑ) όσο και στην προσφορά (μείωση παραγωγής από Ρωσία, Σ. Αραβία κ.λπ.) κάνουν τις αγορές πολύ νευρικές και τους κερδοσκόπους στα χρηματιστήρια εμπορευμάτων πολύ… ευτυχισμένους.

Δομικό πρόβλημα τα τρόφιμα

Αν όμως η σταθερά της μείωσης των τιμών των ενεργειακών προϊόντων αποσταθεροποιείται, μια άλλη σταθερά, η επιμονή των υψηλών τιμών στα τρόφιμα, εμπεδώνεται και ενισχύεται. Εδώ οι φόβοι ότι πρόκειται για δομικού και όχι παροδικού χαρακτήρα πρόβλημα ενισχύονται διαρκώς. Τρεις είναι οι βασικοί λόγοι, με κυριότερο και πιο στρατηγικής σημασίας την κλιματική αλλαγή:

● Οι καύσωνες και οι παρατεταμένες ξηρασίες, οι πλημμύρες (και δη οι εκτός εποχής), η υφαλμύρωση των υπόγειων υδάτων, η μείωση του πληθυσμού των επικονιαστών, όλα συνέπειες της κλιματικής κρίσης, έχουν αποτέλεσμα τη μείωση της συγκομιδής ή και να πλήττονται προϊόντα ευρείας κατανάλωσης από ξαφνικές καταστροφές. Ο παράγοντας αυτός αναμένεται, ότι θα γίνει ακόμη πιο καθοριστικός τα επόμενα χρόνια. Για παράδειγμα, η εκτίναξη της τιμής του λαδιού οφείλεται στο γεγονός ότι η παραγωγή της Ισπανίας, της μεγαλύτερης ελαιοπαραγωγού χώρας, έχει πληγεί από ακραία καιρικά φαινόμενα.

● Τα ρωσικά και ουκρανικά σιτηρά. Η διελκυστίνδα με τη γνωστή συμφωνία, από την οποία η Ρωσία αποσύρθηκε πρόσφατα, είναι μια πηγή μόνιμης αστάθειας στις τιμές, που θα διαρκέσει τουλάχιστον όσο και ο πόλεμος στην Ουκρανία. Ανεξάρτητα όμως από το αν η συμφωνία εφαρμόζεται ή όχι, η διάθεση τόσο των ουκρανικών όσο και των ρωσικών σιτηρών εμπλέκεται με τις γεωπολιτικές επιδιώξεις και ανταγωνισμούς. Η Ρωσία όχι μόνο αποσύρθηκε από τη σχετική συμφωνία, αλλά αποφάσισε να κλείσει απευθείας συμφωνίες για τα δικά της σιτηρά με χώρες της Αφρικής και της Ασίας.

● Συγκυριακοί λόγοι που όμως δεν είναι εντελώς συγκυριακοί: Για παράδειγμα, ένας από τους βασικούς λόγους που εκτινάσσεται η τιμή του ρυζιού, είναι ότι η Κίνα έγινε εισαγωγέας τροφίμων (και ρυζιού!), σε μεγαλύτερους παραγωγούς αναδεικνύονται η Ινδία και η Ταϊλάνδη, η δε Ινδία επέβαλε περιορισμούς στις εξαγωγές ρυζιού, για να κρατήσει χαμηλά τις εγχώριες τιμές – με αποτέλεσμα αυτή η διαταραχή της προσφοράς να εκτινάξει τις τιμές του ρυζιού στα χρηματιστήρια εμπορευμάτων. Η επιβολή περιορισμών στις εξαγωγές είναι πρακτική, που εξαπλώνεται ως συνέπεια των γεωπολιτικών ανταγωνισμών και της «αποπαγκοσμιοποίησης».

Τι θα κάνει η ΕΚΤ;

Αν λοιπόν υπάρχουν διαρθρωτικοί κι όχι απλώς συγκυριακοί λόγοι που ανανεώνουν τις πληθωριστικές πιέσεις, τι θα κάνει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) με τα επιτόκια; Ακόμη και ο Ελληνας κεντρικός τραπεζίτης Γιάννης Στουρνάρας, που συγκαταλέγεται στα «περιστέρια» του Γενικού Συμβουλίου της ΕΚΤ, εκτιμά, ότι στις 14 Σεπτεμβρίου η ΕΚΤ θα αυξήσει τα επιτόκια του ευρώ κατά 0,25%.

Ο κ. Στουρνάρας θεωρεί, ότι η αυξητική πορεία θα σταματήσει εκεί. Τι θα πράξει όμως η ΕΚΤ μπροστά στις ανανεούμενες πληθωριστικές πιέσεις; Ήδη η ευρωπαϊκή οικονομία πέρασε από ένα τρίμηνο ύφεσης (το 4ο του 2022), από ένα τρίμηνο μηδενικής ανάπτυξης (το 1ο του 2023) και από ένα τρίμηνο με ανάπτυξη πρακτικά μηδενική (0,3% το 2ο τρίμηνο του 2023). Δηλαδή φλερτάρει με την ύφεση. Θα ρισκάρει η ΕΚΤ περαιτέρω αυξήσεις επιτοκίων, για να καταστείλει εν τη γενέσει του ένα νέο πληθωριστικό κύμα, βυθίζοντας την ευρωπαϊκή οικονομία σε ύφεση και διακινδυνεύοντας μια χρηματοπιστωτική κρίση; Το δίλημμα είναι σκληρό…

Πάνος Κοσμάς

efsyn.gr