Κατατέθηκε το βράδυ της Παρασκευής 9/12 στη Βουλή το νομοσχέδιο με τίτλο «Σπίτι μου – στεγαστική πολιτική για τους νέους, αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας για κοινωνική κατοικία και άλλες διατάξεις», ύστερα από την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης των διατάξεων.

Με τις ρυθμίσεις που εισάγονται για συζήτηση στη Βουλή, θεσπίζονται οι «δράσεις στεγαστικής πολιτικής του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων»:

• Το πρόγραμμα «Σπίτι μου» για την χορήγηση χαμηλότοκων ή άτοκων δανείων για την απόκτηση πρώτης κατοικίας.
• Την Κοινωνική Αντιπαροχή που συνίσταται στην αξιοποίηση ακινήτων του Δημοσίου για εξασφάλιση ποιοτικής κατοικίας με χαμηλό ενοίκιο.
• Το πρόγραμμα «Κάλυψη» για τη μίσθωση ιδιωτικών κατοικιών και την διάθεσή σε ωφελούμενους νέους δικαιούχους του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος.
• Τη δράση «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» μέσω της οποίας επιδοτείται η ανακαίνιση ιδιωτικών κατοικιών προκειμένου να διατεθούν στη συνέχεια για μίσθωση.

Όπως ισχυρίζεται παραπλανητικά η κυβέρνηση Μητσοτάκη «οι ρυθμίσεις του νομοσχεδίου του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων αποσκοπούν στην εξασφάλιση προσιτής κατοικίας υψηλών ποιοτικών προδιαγραφών κυρίως για νέους και ευάλωτες ομάδες πολιτών, στην αξιοποίηση της περιουσίας του Δημοσίου, την αναβάθμιση ιδιωτικών κατοικιών, την αύξηση της προσφοράς στη μισθωτική αγορά, την αύξηση της οικονομικής και οικοδομικής δραστηριότητας».

Ωστόσο, η αναπληρώτρια τομεράρχης για την Κοινωνική Αλληλεγγύη του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, Θεανώ Φωτίου, σε εκτενή και αναλυτική κριτική για το κατατεθέν «προεκλογικού χαρακτήρα» νομοσχέδιο αποδομεί κάθε ένα από τα προγράμματα, με τα οποία η κυβέρνηση της ΝΔ «επιχειρεί να εξαπατήσει νέους, φτωχούς ευάλωτους και ιδιοκτήτες ακινήτων».

Συγκεκριμένα, όπως εξηγεί η Θ. Φωτίου εκ μέρους της αντιπολίτευσης:

• Αφορά ελάχιστους, ενώ δημιουργεί προσδοκίες σε πολλούς.
• Στην πραγματικότητα ωφελεί μόνον τις τράπεζες και μεγαλοεργολάβους.
• Για τους νέους είναι άνθρακες ο θησαυρός. Αφορά μέχρι 2.500 δάνεια για νέους ή ζευγάρια 25-39 ετών, με εξασφαλισμένη εργασία ώστε να πληρώνουν ανελλιπώς για 30 χρόνια ένα δάνειο, που αν κοκκινίσει θα χάσουν το σπίτι τους.
• Και μάλιστα σε περίοδο ραγδαίας αύξησης των επιτοκίων ωθεί την νέα γενιά, δηλαδή την πιο δυναμική ομάδα-στόχο για τις τράπεζες, σε μακροχρόνια δέσμευση υψηλού ρίσκου.
• Επιχειρεί έναν αντιπερισπασμό στην αναδιανομή του πλούτου των νοικοκυριών προς τις τράπεζες και τα funds, που προκαλεί το τσουνάμι των πλειστηριασμών που ξεκίνησε.
• Η αντιμετώπιση του τεράστιου στεγαστικού προβλήματος ανατίθεται ουσιαστικά από την Κυβέρνηση απευθείας στις δυνάμεις της αγοράς, πάντα με την «ευγενική χορηγία» του ελληνικού Δημοσίου.`
• Βάζει χέρι στα αποθεματικά του πρ. ΟΕΚ, που προέρχονται από τις εισφορές των εργαζομένων, τις οποίες κατήργησε από 1/1/21, παρουσιάζοντας το μέτρο ως σημαντική αύξηση των εισοδημάτων τους.
• Εφευρίσκει την «κοινωνική αντιπαροχή» για να παραχωρήσει ακίνητη περιουσία του δημοσίου υπέρ εργολάβων, χωρίς να παίρνει καμία αντιπαροχή.
• Παραπέμπει σε Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις όλα τα κρίσιμα σημεία των προγραμμάτων: επιτόκια δανείων, χρόνος εκμετάλλευσης των ακινήτων της κοινωνικής αντιπαροχής κλπ.
• Εμπαίζει τους ακραία φτωχούς νέους με το πρόγραμμα «κάλυψη», λόγω του μικρού αριθμού κατοικιών έναντι τεράστιου πλήθους δυνητικών δικαιούχων και γιατί οι όροι που θέτει στους ιδιοκτήτες το καθιστούν ανεφάρμοστο.
• Δεν υπάρχει κεντρικός δημόσιος φορέας διαχείρισης των προγραμμάτων.
• Το ότι δεν σκοπεύει να αντιμετωπίσει ουσιαστικά την στεγαστική κρίση είναι προφανές, αφού στο Εθνικό σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2:0 Η κυβέρνηση προβλέπει το αστείο ποσό του 1,3 εκ., τη στιγμή που η Πορτογαλία έχει βάλει 2,7 δις .
• Δεν αγγίζει τα δύο βασικά προβλήματα που συντελούν στην στεγαστική κρίση: Τον πτωχευτικό νόμο Μητσοτάκη και τη φούσκα ακινήτων, που δημιουργεί η ανεξέλεγκτη εξάπλωση των βραχυχρόνιων μισθώσεων τύπου airbnb. Υπενθυμίζουμε, ότι σήμερα πάνω από το 45% των ελληνικών νοικοκυριών βρίσκεται σε στεγαστική κρίση, δηλαδή ξοδεύει πάνω από το 40% των εισοδημάτων του σε ενοίκιο ή δόση, ρεύμα, θέρμανση, κοινόχρηστα, νερό. Όσο είναι σε ισχύ ο πτωχευτικός νόμος και η ανεξέλεγκτη εξάπλωση του airbnb οι προτάσεις της κυβέρνησης είναι κενές περιεχομένου. Επαναφέρουμε την πρότασή μας (βλ. παράρτημα 1).

Ακολουθεί η συνοπτική κριτική του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για τα προγράμματα του νομοσχεδίου:

Α. ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ

1. Το πρόγραμμα αφορά μόλις 2.500 δάνεια για νέους 25-39 χρονών
2. Αυτοί πρέπει να έχουν σταθερή και μόνιμη δουλειά για τα επόμενα 30 χρόνια π.χ. να είναι δημόσιοι υπάλληλοι ή οικονομικά ισχυρή οικογένεια. Αλλιώς προϋποθέσεις κινδυνεύουν να χάσουν το σπίτι που πήραν με δάνειο.
3. Προφανώς δεν αφορά άνεργους νέους ή χαμηλόμισθους του δημοσίου που θα πληρώνουν για κατοικία 100.000 €, 10.000 € αμέσως και δόσεις 300 ευρώ για 30χρόνια ή 500 Ευρώ για 15 χρόνια γι το δάνειο των 90.000. Για κατοικία 150.000 € θα πληρώσουν εφ’ άπαξ 15.000 ε και δόση 460 € το μήνα για 30 χρόνια ή 830 για 15 χρόνια για δάνειο 135.000.
4. Το σπίτι που παίρνει στην πρώτη περίπτωση δεν μπορεί να καλύψει τις ανάγκες μιας οικογένειας με 2 παιδιά σε βάθος 30 χρόνων.
5. Ανεξάρτητα από το ότι το 75% του δανείου είναι άτοκο, η τράπεζα διαχειρίζεται το σύνολο του δανείου και αν δεν πληρώνει κανονικά μπορεί να του πάρουν το σπίτι.
6. Σε μια εποχή τεράστιας εργασιακής επισφάλειας για τους νέου, τους εξαπατά και πριμοδοτεί με δημόσιο χρήμα τις τράπεζες που σήμερα αυξάνουν ασύδοτα τα επιτόκια και τα κέρδη τους παρέχοντάς τους νέους πελάτες από μια κοινωνική ομάδα που σήμερα δεν δανείζεται

Β. ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΚΑΛΥΨΗ

Πρόκειται για πρόγραμμα ενοικίασης, σε νέους του ΕΕΕ (πρ. ΚΕΑ), των κατοικιών του προγράμματος ΕΣΤΙΑ για τους πρόσφυγες.
Εμπαίζει τους ακραία φτωχούς νέους λόγω του μικρού αριθμού κατοικιών έναντι τεράστιου πλήθους δυνητικών δικαιούχων και γιατί οι όροι που θέτει στους ιδιοκτήτες το καθιστούν ανεφάρμοστο.

Γ. Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΝΤΙΠΑΡΟΧΗ

Εδώ η κυβέρνηση Μητσοτάκη κατάφερε το πρωτοφανές, ενώ δίνει δημόσια ακίνητα και γη στον εργολάβο, δεν παίρνει άμεσα ως αντιπαροχή το κράτος τα διαμερίσματα που δικαιούται. Ο εργολάβος διαχειρίζεται όλο το ακίνητο για άγνωστο διάστημα, (μπορεί και 99 χρόνια;), και με άγνωστο ενοίκιο τα διαμερίσματα του κράτους.
Πρόκειται για δώρο στους ημέτερους εργολάβους κυρίως ακριβών «φιλέτων» γης και ακινήτων στο κέντρο των πόλεων.

Δ. ΑΝΑΚΑΙΝΙΖΩ – ΕΝΟΙΚΙΑΖΩ

Επιδοτεί με 4.000 € ανακαινίσεις, όπου ο ιδιοκτήτης θα πληρώνει 6.000 €, εφόσον δεν έχει επιδοτηθεί τα 5 τελευταία χρόνια και εφ’ όσον το ακίνητο εμφανίζεται ξενοίκιαστο στην εφορία τα τελευταία 3 χρόνια. Διαφημιστικό προϊόν της κυβέρνησης.

Ε. ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΚΑΤΟΙΚΙΑΣ

Τροποποιούν το ΠΔ 59/2018 και δίνουν το δικαίωμα σε εργολάβους, με το πρόσχημα της κοινωνικής κατοικίας να χτίζουν παντού, ακόμα και εκεί που απαγορεύεται η κατοικία (αγροτική κατοικία) εκτός σχεδίου (4 στρέμματα κοκ). Επιχειρεί να επαναφέρει τη δόμηση οικισμών μακριά από την πόλη για τους φτωχούς και ευάλωτους, η οποία έχει πανευρωπαϊκά εγκαταλειφθεί ως μη αποδεκτή κοινωνικά. Εισάγει δε τον όρο «κοινωνική κατοικία» με αντιεπιστημονικό περιεχόμενο.

Τι προτείνει ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ

Σε όλα τα παραπάνω, αντιπαρατίθεται η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για την εξασφάλιση αξιοπρεπούς στέγης για την κοινωνική πλειοψηφία:

 Άμεση κατάργηση του Πτωχευτικού νόμου του κ. Μητσοτάκη, ρύθμιση του χρέους προς την Εφορία και τα Ασφαλιστικά Ταμεία που δημιουργήθηκε από την έναρξη της πανδημίας σε 120 δόσεις και με κούρεμα της βασικής οφειλής.
 Μόνιμο, ολιστικό πλαίσιο διαχείρισης του ιδιωτικού χρέους με λειτουργία αυτοματοποιημένης πλατφόρμας η οποία θα ρυθμίζει το σύνολο του χρέους τού πολίτη και θα παράγει ρυθμίσεις δεσμευτικές για τους πιστωτές (Τράπεζες και funds), και δυνατότητα προσφυγής στο δικαστήριο από τον οφειλέτη σε περίπτωση που δεν τον καλύπτει η πρόταση ρύθμισης από την πλατφόρμα. Έτσι διατηρούνται τα στοιχεία του νόμου Κατσέλη. Προστασία της πρώτης κατοικίας για τα χαμηλά και μεσαία εισοδήματα.
 Έλεγχος της δραστηριότητας του Airbnb: Προτεινόμενα μέτρα:
• Απαγόρευση δραστηριοτήτων airbnb στα νομικά πρόσωπα
• Εφαρμογή περιοριστικών όρων για δραστηριότητα airbnb σε φυσικά πρόσωπα (2-3 ακίνητα/ιδιοκτήτη και /διαχειριστή),
• Εφαρμογή μικτής μίσθωσης στις τουριστικές περιοχές (8-9 μήνες ως κατοικία, κυρίως για δημ. λειτουργούς με εποχική εργασία, και 3 ή 4 μήνες ως airbnb)

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ

 Δικαίωμα των νέων 24-44 ετών σε προσιτή ενοικιαζόμενη στέγη
Προτεινόμενο μέτρο:
• Ειδική επιδότηση ενοικίου για νέους και νέα ζευγάρια από 24 μέχρι 44 ετών (αφορά 175.000 νοικοκυριά, 400.000 άτομα)
• Διπλάσια επιδότηση από ό,τι ισχύει για τον γενικό πληθυσμό, και κυμαίνεται από 140€/μήνα για μονοπρόσωπο νοικοκυριό έως 350€/μήνα για ζευγάρι με 2 παιδιά.
• Το εισοδηματικό όριο για τη λήψη της επιδότησης επίσης αυξάνεται από 7.000€ σε 10.000€ για μονοπρόσωπο νοικοκυριό και από 17.500€ σε 25.000€ για ζευγάρι με 2 παιδιά.

Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ –ΠΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΞΑΣΦΑΛΙΣΗ ΑΞΙΟΠΡΕΠΟΥΣ ΣΤΕΓΗΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑ

Η διάθεση προσιτής οικονομικά στέγης, παράλληλα με τον έλεγχο του airbnb, θα αποτελέσουν τους ρυθμιστικούς παράγοντες στις τιμές ενοικίου και αγοράς κατοικίας και θα αποτελέσουν απάντηση στο αίτημα για κοινωνική κατοικία με νέους όρους και πρακτικές για ευρύτερα στρώματα πέραν των φτωχών και αδύναμων.
Η χώρα μας δεν είχε ποτέ στεγαστική πολιτική. Σήμερα επιβάλλεται η υλοποίηση μιας συνεκτικής πολιτικής για την εξασφάλιση αξιοπρεπούς στέγης για την κοινωνική πλειοψηφία. Απαιτείται ένα καινοτόμο πρόγραμμα, που θα ανταποκρίνεται στις ελληνικές ιδιαιτερότητες και θα απαντά στο αίτημα κοινωνικής κατοικίας με νέους όρους.

 Δημιουργία Τράπεζας Στέγης
Η Τράπεζας Στέγης δημιουργείται από:
α) κενά, ανεκμετάλλευτα κτίρια του δημοσίου, των Δήμων, της Εκκλησίας και μη κερδοσκοπικών φορέων κοινωφελούς σκοπού (σωματεία, ιδρύματα, κληροδοτήματα, κ.λπ.) για αγορά ή ενοικίαση
β) κενά εγκαταλελειμμένα κτίρια ιδιωτών σε διάφορους Δήμους (κατοικίες ή άλλων χρήσεων, εφόσον μετατρέπονται εύκολα σε κατοικίες) για αγορά ή ενοικίαση
γ) κυρίως όμως από κατοικίες και διαμερίσματα ιδιωτών που θα τις διαθέσουν στην Τράπεζα Στέγης προς ενοικίαση με μειωμένες τιμές για 3, 5 ή 8 χρόνια χάρη σε ένα ελκυστικό πακέτο που θα τους δοθεί από το κράτος και περιλαμβάνει:
• Φοροελαφρύνσεις, κατάργηση φόρου ενοικίου και ΕΝΦΙΑ
• Εξασφάλιση καταβολής ενοικίου 12 μήνες το χρόνο
• Ενεργειακή αναβάθμιση ακινήτου και ενεργειακό πιστοποιητικό.
• Ασφάλεια πυρός και νομική κάλυψη
• Εγγύηση καλής κατάστασης και ανακαίνιση του ακινήτου μετά τη λήξη της παραχώρησης

Η υλοποίηση των έργων αποκατάστασης των περιπτώσεων α) και β) γίνεται σε επίπεδο Δήμου ή Περιφέρειας με συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο, με χρηματοδότηση από εθνικούς, ευρωπαϊκούς και διεθνείς πόρους.

Τέλος η περίπτωση γ) έχει πολύ μεγάλη σημασία διότι βασίζεται στην ελληνική ιδιαιτερότητα: πολλοί μικροϊδιοκτήτες να κατέχουν μεγάλο συνολικά αριθμό ακινήτων με διασπορά σε όλη την επικράτεια. Επίσης δεν απαιτεί μεγάλο χρόνο και έξοδα αποκατάστασης, δεν επιβαρύνει τις πόλεις με νέες κατοικίες που είναι ακριβότερες και μπορεί πράγματι να αποτελέσει τον άμεσο ρυθμιστικό παράγοντα συγκράτησης των ενοικίων.

 Ψηφιακή Διαχείριση και Διάθεση Κατοικιών Τράπεζας Στέγης
α) Απαιτείται κατ’ αρχήν νόμος-πλαίσιο για τη στέγη και κεντρική δομή του Κράτους σε επίπεδο Υφυπουργείου στο Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων.
β) Δημιουργείται ψηφιακό παρατηρητήριο αποθέματος Τράπεζας Στέγης το οποίο λειτουργεί σε κάθε δήμο της χώρας και στην κεντρική δομή του κράτους. Περιλαμβάνει:
β1. μητρώα κατοικιών,
β2. μητρώα δικαιούχων
β3. σύστημα αντιστοίχισης δικαιούχων – κατοικιών.

Η χρηματοδότηση της στεγαστικής πολιτικής θα γίνει κυρίως από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητα και από ΕΣΠΑ.

Ειδικότερα για την Τράπεζα Στέγης, για τη διάθεση 40.000 ακινήτων σε βάθος τετραετίας το κόστος υπολογίζεται σε 740 εκ. €, συμπεριλαμβανομένων της ψηφιακής πλατφόρμας, της διοικητικής λειτουργίας του συστήματος με 25 υπαλλήλους διαφόρων ειδικοτήτων, μισθών και λειτουργικών εξόδων.

left.gr