Μπροστά στο ενδεχόμενο ενός πολύ δύσκολου χειμώνα, το οποίο πλέον συγκεντρώνει αρκετές πιθανότητες, με την Gazprom να ανακοινώνει πως δεν θα επαναλειτουργήσει τον αγωγό Nord Stream 1, κάτι που ήταν προγραμματισμένο για σήμερα, η Κομισιόν επεξεργάζεται διάφορες παρεμβάσεις στην αγορά.

Μείωση της ζήτησης και στο ρεύμα και ανώτατα όρια τιμών για τεχνολογίες ηλεκτροπαραγωγής με χαμηλότερα από του αερίου κόστη, από τα έσοδα των οποίων θα χρηματοδοτούνται μέτρα υπέρ των καταναλωτών, επεξεργάζεται η Κομισιόν, ενώ δεν συνιστά παρεμβάσεις που ήδη εφαρμόζουν κάποια κράτη-μέλη, όπως είναι ο ελληνικός μηχανισμός, ο οποίος, μεταξύ άλλων, δεν οδηγεί σε μείωση τιμών στη χονδρεμπορική αγορά.

Σε ανεπίσημο έγγραφο της Επιτροπής που έχει στη διάθεσή της η ΑΥΓΗ για τις έκτακτες παρεμβάσεις ηλεκτρισμού που πρόκειται να αποφασίσει άμεσα (14 Σεπτεμβρίου αναμένονται επίσημες ανακοινώσεις) γίνεται μια προκαταρκτική αξιολόγηση των επιλογών ενόψει των πρωτοβουλιών που πρόκειται να λάβει η Ε.Ε. προκειμένου να αντιμετωπίσει τις υψηλές τιμές στην ενέργεια, την ασφάλεια εφοδιασμού και τη βιωσιμότητα.

Έχοντας εξετάσει διάφορες πιθανές παρεμβάσεις, καταλήγει σε βασικές παραμέτρους οι οποίες πρέπει να συνυπάρχουν στο πακέτο που θα προταθεί τελικά, ενώ σε σχετικό παράρτημα αναφέρεται στα μοντέλα-μηχανισμούς που στην ουσία απορρίπτει για διάφορους λόγους, περιλαμβανομένου και του ελληνικού Προσωρινού Μηχανισμού Επιστροφής Μέρους Εσόδων Αγοράς Επόμενης Ημέρας, που ισχύει από τον Ιούλιο.

Στο εν λόγω παράρτημα αναφέρονται όλες οι παρεμβάσεις που έχουν αναλυθεί, αλλά για τις οποίες δεν συνίσταται η συνέχισή τους από την Ε.Ε. και σ’ αυτό το πλαίσιο δεν προκρίνεται ο ελληνικός μηχανισμός στη χονδρεμπορική αγορά, καθώς θεωρείται ότι:

• Θα εξαλείψει εντελώς τον ανταγωνισμό που βασίζεται στις τιμές μεταξύ διαφορετικών τεχνολογιών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
• Θα αμείβει τους παραγωγούς για αναποτελεσματικές λειτουργίες.
• Θα συνιστά αντικίνητρο για επενδύσεις σε νέες πιο οικονομικά αποδοτικές τεχνολογίες.

Ειδικότερα σε σχέση με τον ελληνικό μηχανισμό στη χονδρεμπορική, που θέτει όρια τιμών ανά τεχνολογία, αφήνοντας πάντως περιθώρια επιπλέον εσόδων σε όλες τις τεχνολογίες, ώστε να επιστρέφεται μέρος των υπερκερδών, στο έγγραφο αναφέρεται ότι πρόκειται για μέτρο που δεν θα μειώσει τη χονδρεμπορική τιμή της αγοράς επόμενης ημέρας. Το μέτρο, σημειώνεται, θα έχει ισχυρό αντίκτυπο στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, καθώς θα εξαφανίζει οποιονδήποτε ανταγωνισμό με βάση τις τιμές μεταξύ των συμμετεχόντων παραγωγών. Καθώς όλοι οι παραγωγοί θα έχουν ρυθμισμένες τιμές με βάση τα κόστη τους, θα πληρώνονται επίσης και αναποτελεσματικές δομές κόστους.

Παράλληλα, θεωρείται πως ένας τέτοιος μηχανισμός είναι πιθανό να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην επενδυτική βεβαιότητα, που σημαίνει ότι μπορεί να χρειαστεί στήριξη για όλη τη μελλοντική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως αναφέρεται, αυτός ο ρυθμιστικός κίνδυνος θα αντικατοπτρίζεται σε υψηλότερα κόστη κεφαλαίου και χαμηλότερη ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στο μέλλον. Ο κίνδυνος είναι ιδιαίτερα υψηλός όταν όλα τα έσοδα, πάνω από τα κόστη, επιστρέφονται, όπως συμβαίνει με τον ελληνικό μηχανισμό, ο οποίος είναι πιθανό να καταστεί και αντικίνητρο για την ολοκλήρωση μακροπρόθεσμων «πράσινων» διμερών συμβολαίων (PPAs) και εθνικών στρατηγικών αντιστάθμισης κινδύνου. Μεταξύ άλλων, εκτιμάται πως το μέτρο είναι απίθανο να προκαλέσει αυξημένες εξαγωγές σε τρίτες χώρες.

Σημειώνεται ότι δεν προκρίνονται επίσης το ιβηρικό μοντέλο, η πλήρης αναστολή της αγοράς, η θέσπιση απόλυτου ανώτατου ορίου στη χονδρική τιμή κ.ά.

Τα τρία βασικά χαρακτηριστικά των παρεμβάσεων

Σύμφωνα με το ανεπίσημο έγγραφο, θεωρείται πως το προτεινόμενο πακέτο για τις παρεμβάσεις στην αγορά πρέπει να αποτελείται από τρία αλληλοεξαρτώμενα συστατικά:

α. Το πρώτο πρέπει να εμπνέεται από την υποχρεωτική μείωση της ζήτησης στο αέριο, όπως προβλέπεται στο σχέδιο της Ε.Ε. «Save gas for a safe winter» και πρέπει να επικεντρωθεί στην επίτευξη ενός παρόμοιου τύπου συντονισμένης μείωσης της ζήτησης και αναφορικά με την ηλεκτρική ενέργεια. Με στόχο τη μείωση της κατανάλωσης ρεύματος, παραπέμπει, όπως και με το αέριο, σε βιομηχανίες και ομάδες καταναλωτών με εργαλεία της αγοράς (π.χ., δημοπρασίες) ώστε να αποζημιώνονται για να περικόψουν την κατανάλωσή τους. Για τους τελικούς καταναλωτές, όπως τα νοικοκυριά, προτείνονται κίνητρα μέσω αμοιβής για τη μείωση της κατανάλωσής τους (π.χ., σε μηνιαία ή ετήσια βάση) κ.τ.λ.

β. Ο δεύτερος τύπος παρέμβασης θα πρέπει να εισαγάγει ένα όριο τιμής για τεχνολογίες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (inframarginal) που έχουν χαμηλότερα λειτουργικά κόστη (ΑΠΕ, πυρηνικά, λιγνιτικά) έναντι των αντίστοιχων με φυσικό αέριο, με στόχο να καταστούν οι εμπορικές αποδόσεις αυτών των τεχνολογιών ανεξάρτητες από την οριακή τιμή ηλεκτρικής ενέργειας.

γ. Αυτό το όριο στην τιμή θα παρέχει στα κράτη-μέλη οικονομικούς πόρους για τη χρηματοδότηση παρεμβάσεων στις τιμές λιανικής. Από αυτή την άποψη το πακέτο θα παρέχει μεγαλύτερη ασφάλεια δικαίου στις προσπάθειες των κρατών-μελών να προστατεύσουν ορισμένους τύπους καταναλωτών από τις επιπτώσεις των υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας μέσω ρυθμιζόμενων τιμολογίων.

avgi.gr