Η απώλεια του πραγματικού εισοδήματος των ελληνικών νοικοκυριών λόγω της ενεργειακής κρίσης, που έχει βάλει «φωτιά» στα καύσιμα και στους λογαριασμούς ρεύματος, θα είναι πάνω από 10% το 2022, σύμφωνα με ανάλυση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου

Η απώλεια του πραγματικού εισοδήματος των ελληνικών νοικοκυριών λόγω της ενεργειακής κρίσης, που έχει βάλει «φωτιά» στα καύσιμα και στους λογαριασμούς ρεύματος, θα είναι πάνω από 10% το 2022, σύμφωνα με ανάλυση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου. Αρκετά πάνω δηλαδή απ’ το περίπου 7%, που προβλέπει το Ταμείο ότι θα είναι η απώλεια του πραγματικού εισοδήματος κατά μέσο όρο στην Ε.Ε.

Και καθώς οι τιμές της ενέργειας είναι πιθανό να παραμείνουν πάνω από τα προ κρίσης επίπεδα για κάποιο χρονικό διάστημα, η Ευρώπη πρέπει να προσαρμοστεί σε υψηλότερους λογαριασμούς εισαγωγών ορυκτών καυσίμων, γράφουν σήμερα στο blog του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου η Oya Celasun, η Dora Iakova και ο Ian Parry.

Σύμφωνα με τους συντάκτες του άρθρου οι κυβερνήσεις δεν μπορούν να αποτρέψουν την απώλεια πραγματικού εθνικού εισοδήματος, που προκύπτει από το σοκ των τιμών.

Κατά τη γνώμη τους, θα πρέπει να επιτρέψουν η πλήρης αύξηση του κόστους των καυσίμων να περάσει στους τελικούς καταναλωτές, για να ενθαρρύνουν την εξοικονόμηση ενέργειας και τη διακοπή των ορυκτών καυσίμων. Η πολιτική θα πρέπει να μετατοπιστεί από την υποστήριξη ευρείας βάσης, όπως οι έλεγχοι των τιμών, στη στοχευμένη ανακούφιση καταναλωτών, όπως σε νοικοκυριά με χαμηλότερο εισόδημα που υποφέρουν περισσότερο από τους υψηλότερους λογαριασμούς ενέργειας.

Σε ένα νέο έγγραφο εργασίας, υπολογίζουν ότι το μέσο ευρωπαϊκό νοικοκυριό θα δει αύξηση περίπου 7% στο κόστος ζωής του φέτος σε σχέση με αυτό που περίμεναν στις αρχές του 2021. Αυτό αντανακλά την άμεση επίδραση των υψηλότερων τιμών της ενέργειας καθώς και την μετακύλισή του σε άλλα αγαθά και υπηρεσίες. Οι μεγάλες διαφορές στον αντίκτυπο μεταξύ των χωρών αντικατοπτρίζουν διαφορετικούς κανονισμούς, διαφορετικές πολιτικές αντιμετώπισης της κρίσης, αλλά και τις διαφορές στις δομές αγοράς και στις πρακτικές σύναψης συμβάσεων. Η άνοδος του κόστους ζωής θα μπορούσε να επιδεινωθεί σε περίπτωση διακοπής της προμήθειας φυσικού αερίου από τη Ρωσία, προειδοποιούν με τη σειρά τους οι συνεργάτες του ΔΝΤ.

Στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, οι υψηλότερες τιμές της ενέργειας φορτώνουν ακόμη μεγαλύτερο βάρος στα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα, επειδή ξοδεύουν μεγαλύτερο μερίδιο του προϋπολογισμού τους σε ηλεκτρική ενέργεια και φυσικό αέριο.

Στην Εσθονία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, για παράδειγμα, το κόστος διαβίωσης για το φτωχότερο 20% των νοικοκυριών αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου διπλάσιο ποσοστό σε σχέση με το 20% των πλουσιότερων νοικοκυριών.

Μεγάλη ψαλίδα παρουσιάζουν επίσης τα νοικοκυριά σε Ιταλία, Ελλάδα και Βέλγιο ως προς το πόσο ακριβαίνει το κόστος ζωής για το 20% των πλουσιότερων και το 20% των φτωχώτερων νοικοκυριών.

Η εφαρμογή μέτρων ανακούφισης για τη στήριξη των νοικοκυριών με χαμηλό εισόδημα αποτελεί επομένως προτεραιότητα, τονίζουν οι συντάκτες του ΔΝΤ.

Μέχρι στιγμής, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της Ευρώπης έχουν ανταποκριθεί στην άνοδο του ενεργειακού κόστους κυρίως με μέτρα ευρείας βάσης, μείωσης των τιμών, συμπεριλαμβανομένων των επιδοτήσεων, των φορολογικών περικοπών και των ελέγχων των τιμών. Αλλά το φρένο της μετακύλισης στις τιμές λιανικής απλώς καθυστερεί την απαραίτητη προσαρμογή στο ενεργειακό σοκ, μειώνοντας τα κίνητρα για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις για εξοικονόμηση ενέργειας και ενίσχυση της απόδοσης, εκτιμούν στο ΔΝΤ. Επίσης, κατά την κρίση των συντακτών, διατηρεί την παγκόσμια ζήτηση και τις τιμές ενέργειας υψηλότερα από ό,τι θα ήταν διαφορετικά.

Επιπλέον, το αυξανόμενο κόστος αυτών των μέτρων συμπιέζει τον περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο των οικονομιών, καθώς επιμένουν οι υψηλές τιμές. Σε πολλές χώρες το κόστος θα ξεπεράσει το 1,5% του ΑΕΠ φέτος, κυρίως λόγω των ευρέων μέτρων μείωσης των τιμών.

Στοχευμένα μέτρα ανακούφισης

Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής θα πρέπει να απομακρυνθούν αποφασιστικά από μέτρα ευρείας βάσης σε στοχευμένες πολιτικές βοήθειας, συμπεριλαμβανομένης της εισοδηματικής στήριξης για τους πιο ευάλωτους. Για παράδειγμα, η πλήρης αντιστάθμιση της αύξησης του κόστους ζωής για το κατώτερο 20% των νοικοκυριών θα κόστιζε στις κυβερνήσεις 0,4% του ΑΕΠ κατά μέσο όρο για ολόκληρο το 2022. Θα κόστιζε 0,9% του ΑΕΠ για να αντισταθμιστεί πλήρως το χαμηλότερο 40%.

Το μερίδιο του πληθυσμού που λαμβάνει αποζημίωση, θα ποικίλλει από χώρα σε χώρα ανάλογα με τις κοινωνικές προτιμήσεις και τον δημοσιονομικό χώρο. Αλλά θα έπρεπε ιδανικά να σχεδιάζεται με τρόπο, ώστε τα οφέλη να μειώνονται σταδιακά σε υψηλότερα εισοδηματικά κριτήρια.

Ορισμένες κυβερνήσεις υποστηρίζουν επίσης τις επιχειρήσεις. Αυτό ενδείκνυται μόνο εάν μια βραχύβια άνοδος των τιμών θα προκαλέσει την κατάρρευση των κατά τα άλλα βιώσιμων επιχειρήσεων. Θα υπήρχε, για παράδειγμα, ισχυρή υποστήριξη εάν η Ευρώπη αντιμετώπιζε πλήρη διακοπή των ροών φυσικού αερίου και οι χώρες έπρεπε να μεριμνήσουν προσωρινά για το φυσικό αέριο προς τη βιομηχανία. Οι εταιρείες που διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στην εισαγωγή και διανομή ενέργειας μπορεί επίσης να χρειαστούν υποστήριξη όταν οι τιμές ανεβαίνουν.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, ωστόσο, είναι δύσκολο να εφαρμοστεί ένα καλά στοχευμένο σχέδιο στήριξης για τις επιχειρήσεις, χωρίς να υπάρχουν στρεβλώσεις και να αμβλύνονται τα κίνητρα για εξοικονόμηση ενέργειας. Δεδομένου ότι οι τιμές αναμένεται να παραμείνουν υψηλές για αρκετά χρόνια, η υποστήριξη των επιχειρήσεων είναι γενικά αδύναμη, αναφέρει η ανάλυση του ΔΝΤ.

left.gr