Είναι όντως μια καινοτόμα προσπάθεια, ένα νέο «εργαλείο» η ψηφιακή κάρτα; Όχι

Αν πιστέψουμε το αφήγημα του υπουργού Εργασίας Κ. Χατζηδάκη, η καθιέρωση της ψηφιακής κάρτας εργασίας από την 1η Ιουλίου, αρχικά σε τράπεζες και σούπερ μάρκετ, έρχεται να επιλύσει χρόνια προβλήματα στις σχέσεις εργοδοτών και εργαζομένων. Κυρίως όμως, ο υπουργός Εργασίας, με την αναγγελία έναρξης της ψηφιακής κάρτας από τον ερχόμενο μήνα, υπογραμμίζει σε κάθε ευκαιρία, ότι «υλοποιούμε μια πρόταση των εργαζομένων και της ΓΣΕΕ», ενώ προσθέτει με τη γνωστή του βεβαιότητα: «Με την ψηφιακή κάρτα εργασίας γίνεται αυτόματος και αντικειμενικός έλεγχος αποτρέποντας φαινόμενα υποδηλωμένης – αδήλωτης εργασίας και απλήρωτων υπερωριών».

Ακούγεται πράγματι πολύ καλό για να είναι αληθινό. Ότι δηλαδή μια ψηφιακή κάρτα (που ήδη υπάρχει ως ωροκάρτα), στην οποία θα έχουν πρόσβαση ο εργοδότης, ο εργαζόμενος και (θεωρητικά μέχρι τώρα) το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας, θα διευθετήσει χρόνιες αγκυλώσεις στην αγορά εργασίας και κυρίως θα συμμορφώσει ( ή θα αποτρέπει) τους περισσότερο (σε σχέση με την υπόλοιπη Δ. Ευρώπη) παραβατικούς Έλληνες εργοδότες.

Η καθιέρωση της ψηφιακής (ηλεκτρονικής) κάρτας Εργάνη ΙΙ σίγουρα θα μπορούσε να περιορίσει τα φαινόμενα εργοδοτικής παραβατικότητας. Κυρίως την ελλιπή ασφάλιση των εργαζόμενων (ο εργοδότης σε ασφαλίζει συνήθως για τις μισές ώρες εργασίας) και την αυθαίρετη επιμήκυνση του ωραρίου εργασίας, χωρίς αυτή να συνοδεύεται και από την καταβολή υπερωριακής αποζημίωσης.

Η κατάργηση του Εργάνη

Θα είχαμε όλη την καλή διάθεση να πιστέψουμε τον υπουργό Εργασίας και θα αισθανόμασταν ίσως και βέβαιοι για το αποτέλεσμα, αν ο Κ. Χατζηδάκης με τον τελευταίο εργασιακό νόμο δεν καταργούσε το οκτάωρο και δεν χάριζε την υπερεργασία (9η ώρα) στους εργοδότες, επιφέροντας και με τα δύο μέτρα έμμεσες μειώσεις στους μισθούς και το εισόδημα των εργαζομένων στον ιδιωτικό τομέα, μείωση του κόστους εργασίας για τους εργοδότες και επιμήκυνση του ωραρίου εργασίας σε βάρος της προσωπικής ζωής και του οικογενειακού προγραμματισμού των εργαζομένων.

Στις 29 Νοεμβρίου ο Κ. Χατζηδάκης, με μια πρωτοφανή υπουργική απόφασή του (σε εφαρμογή του εργασιακού νόμου 4808/2021), έπαψε οριστικά την υποχρέωση των εργοδοτών να καταχωρούν (εμπρόθεσμα) στο έντυπο Ε8 του Π.Σ. Εργάνη την υπερεργασία των εργαζομένων τους! Μάλιστα, με ανακοίνωσή του την ίδια ημέρα, σημείωνε ότι η 9η ώρα εργασίας «ούτως ή άλλως εντασσόταν και εντάσσεται στο νόμιμο ωράριο». Ταυτοχρόνως, η απόφαση προέβλεπε, ότι για όσους εργαζόμενους διαπιστωθεί, ότι δεν είναι δηλωμένες οι υπερωρίες τους στο σύστημα Εργάνη, είναι εύκολο να επικαλεστεί ο ο εργοδότης τους ότι απλώς… κάνουν την υπερεργασία τους!

Είναι νόμος εδώ και 10 χρόνια

Είναι όντως μια καινοτόμα προσπάθεια, ένα νέο «εργαλείο» η ψηφιακή κάρτα; Όχι.

Η ηλεκτρονική κάρτα εργασίας είναι νόμος του κράτους εδώ και 9 χρόνια… Σύμφωνα με τον νόμο 3996/2011 (άρθρο 26), θεσπίστηκε η χρήση της κάρτας εργασίας σε ηλεκτρονικό ρολόι παρουσίας προσωπικού (ωρομέτρηση), τα στοιχεία της οποίας διαβιβάζονται με ηλεκτρονικό ή άλλο τρόπο στον ασφαλιστικό φορέα και διασταυρώνονται με τα αναγραφόμενα στην υποβαλλόμενη από τις επιχειρήσεις αναλυτική περιοδική δήλωση.

Με νόμο της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ (4624/2019), το άρθρο 27 ορίζει, ότι η εφαρμογή της ηλεκτρονικής κάρτας οφείλει να σεβαστεί ευαίσθητα ζητήματα που αφορούν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ενώ οφείλει να προστατέψει τον εργαζόμενο από αιφνίδιες αλλαγές στο ωράριο, εν μέσω της ημέρας (να μην προκύψει δηλαδή το φαινόμενο ο εργαζόμενος να φεύγει για την εργασία του και να μην γνωρίζει τι ώρα θα γυρίσει).

Τέλος, το ψηφιακό ωράριο θα πρέπει να συνοδεύεται και από τις αντίστοιχες ηλεκτρονικές πλατφόρμες (και φυσικά την πρόσληψη αντίστοιχου προσωπικού), δίχως να υποβαθμίζει – καταργεί τους ελέγχους με τη φυσική παρουσία των ελεγκτών, που είναι πιο ουσιαστικοί και ακριβείς.

Η «ουδετεροποίηση» της Επιθεώρησης Εργασίας

Από την «ωρομέτρηση» που προϋπήρχε, στην εφαρμογή της το 2019, και σήμερα στην ψηφιακή κάρτα εργασίας που θα εφαρμοστεί σταδιακά από τον ερχόμενο μήνα, δεν έχει αλλάξει επί της ουσίας τίποτα. Είτε με την «ωρομέτρηση» είτε με την ψηφιακή κάρτα, πάντα θα υπάρχει ο κίνδυνος, οι εργαζόμενοι να δηλώνουν διαφορετικά ωράρια, ακόμα και ψηφιακά, υπό την εργοδοτική πίεση. Επιπλέον, είναι πάντα υπαρκτός ο κίνδυνος, η ηλεκτρονική κάρτα και το ψηφιακό ωράριο να αποτελέσουν το πρόσχημα για την περαιτέρω διάλυση των ελεγκτικών μηχανισμών, του ΣΕΠΕ και του e-ΕΦΚΑ.

Να θυμίσουμε, ότι, αμέσως μετά τις εκλογές του 2019, η κυβέρνηση υποβάθμισε συστηματικά το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) και συνολικά όλο το ρυθμιστικό πλαίσιο, προκρίνοντας ουσιαστικά την εργοδοτική ασυδοσία. Με τον τελευταίο αντεργατικό νόμο (4808), οι αρμοδιότητες του ΣΕΠΕ μειώνονται περαιτέρω, καθώς η υποβάθμισή του σε Ανεξάρτητη Διοικητική Αρχή του δίνει ένα ρόλο «ουδέτερου» στην αγορά εργασίας, στη λογική μιας νέας ρυθμιστικής αρχής. Πρόσφατα επικεφαλής τοποθετήθηκε ο εκλεκτός του υπουργού Εργασίας Γιώργος Τζιλιβάκης, με την αντιπολίτευση να καταγγέλλει, ότι δεν τηρήθηκαν καν οι τυπικές προϋποθέσεις διαφάνειας και αξιοκρατείας.

Ψηφιακή κάρτα και Εργάνη ΙΙ

Σύμφωνα με το υπουργείο Εργασίας, η μετεξέλιξη του Εργάνη σε Εργάνη II οδηγεί σε ριζική αναβάθμιση των δυνατοτήτων καταγραφής του προγραμματισμού και του πραγματικού χρόνου εργασίας. Στην εξέλιξή του το νέο σύστημα θα «ακυρώσει» και την ξεχωριστή υποβολή της Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης (ΑΠΔ), καθώς θα ενσωματώνει αυτομάτως τα στοιχεία ασφάλισης. Με αυτόν τον τρόπο θα υπάρξει προοπτικά εξοικονόμηση χρόνου και έργων στα λογιστήρια των επιχειρήσεων.

Ο προγραμματισμός της εργασίας και οι πληροφορίες για τις πραγματικές ώρες έναρξης – λήξης της εργασίας θα εισάγονται ψηφιακά πλέον στο σύστημα Εργάνη II, ενώ με το ισχύον καθεστώς του Π.Σ. Εργάνη ο προγραμματισμός εργασίας υποβάλλεται σε αδόμητο κείμενο με επισυναπτόμενα αρχεία.

Όλες οι πληροφορίες για τον προγραμματισμό καθώς και τα δεδομένα της ψηφιακής κάρτας εργασίας για τον πραγματικό χρόνο εργασίας θα είναι διαθέσιμα στους εργαζομένους μέσω της εφαρμογής myErgani mobile app, καθώς και μέσα από το myErgani web portal (https://myErgani.gov.gr) και σε μορφή ημερολογίου. Σήμερα είναι διαθέσιμες εκ των υστέρων μόνο οι δηλώσεις του εργοδότη.

Ανδρέας Πετρόπουλος

avgi.gr