Ήταν αναμενόμενη η άνοδος τιμών του πετρελαίου και του φυσικού αερίου μετά την απότομη ανάκαμψη της παγκόσμιας οικονομίας και επομένως της ζήτησης μετά τα lockdown της πανδημίας, την αύξηση της ζήτησης υγροποιημένου αερίου στις Ασιατικές αγορές, τη μείωση της παραγωγής φυσικού αερίου στην Ευρώπη.

Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την εκρηκτική αύξηση του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας, γεγονός που στη χώρα μας έλαβε δραματικές διαστάσεις λόγω και της επιχειρούμενης σταδιακής απολιγνιτοποίησης και που τελικά αποτυπώνεται στους λογαριασμούς ρεύματος με τον χειρότερο δυνατό τρόπο. Νοικοκυριά, επιχειρήσεις και βιομηχανίες, αλλά και το κράτος και η αυτοδιοίκηση πρώτου και δευτέρου βαθμού βρίσκονται σε απόγνωση, κινδυνεύοντας με “ενεργειακό οικονομικό στραγγαλισμό”. Το χειρότερο είναι ότι για άλλη μια φορά η Ευρωπαική Ένωση δεν έχει ξεκάθαρο σχέδιο εξόδου από την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί.

Η παγκόσμια κοινότητα μέσα στην δίνη της πανδημίας βρίσκεται αντιμέτωπη ξανά με γεωπολιτικά παιχνίδια συμφερόντων και πολεμικές επιχειρήσεις, που επίκεντρο έχουν την επικυριαρχία στον έλεγχο των ενεργειακών ροών, θυμίζοντας τον πόλεμο του κόλπου και τα πετρέλαια του Χουσεΐν, μόνο που μετά από πολλά χρόνια δεν είναι οι ΗΠΑ ο βασικός μέτοχος της επίθεσης.

Τα περί ανθρωπιστικής καταστροφής και εδαφικών ακεραιοτήτων ακούγονται πλέον κάπως παρωχημένα μετά από αυτά που έχουμε χρόνια τώρα δει να συμβαίνουν σε διάφορες μάχες Δαυίδ έναντι Γολιάθ ανά τον κόσμο. Με την Ευρωπαική Ένωση ξανά στο περιθώριο των εξελίξεων και σε ρόλο παρατηρητή, σφιχτά δεμένη στο Νατοϊκό άρμα από τη μια και άρρηκτα εξαρτώμενη από τα πλούσια εξαγωγικά προσόντα και κυρίως το φυσικό αέριο της Ρωσικής αρκούδας από την άλλη, αυτό που μένει ως παγκόσμιο απότοκο της ρωσικής επίθεσης στην Ουκρανία είναι η μετεξέλιξη της ενεργειακή κρίσης σε ενεργειακή φτώχεια παγκόσμια. Εδώ και καιρό οι λογαριασμοί της ΔΕΗ, η βενζίνη και το πετρέλαιο, τα προϊόντα στα supermarket και οι πρώτες ύλες ακριβαίνουν συνεχώς, απειλώντας με φτωχοποίηση δισεκατομμύρια νοικοκυριά.

Ως μόνη λύση φαντάζει η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα (πετρέλαιο και φυσικό αέριο) σε συνδυασμό με τη μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Η ενεργειακή αναβάθμιση των κατοικιών στη χώρα μας εδώ και δέκα και πλέον χρόνια παραμένει σε χαμηλά ποσοστά επί του συνόλου του κτιριακού αποθέματος της χώρας, ενώ δημόσια κτίρια, επιχειρήσεις, βιομηχανία και τουριστικά καταλύματα περιμένουν αντίστοιχα προγράμματα με την ενεργειακή θηλιά στον λαιμό. Η αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας μέσω φωτοβολταϊκών τα τελευταία χρόνια ατόνησε, ενώ το πρόσφατο πρόγραμμα για φωτοβολταϊκά σε κατοικίες κρίνεται ανεπαρκές. Το ταμείο Ανάκαμψης μπορεί να χρηματοδοτήσει όλες τις παρακάτω προτάσεις προς ανάσχεση της ενεργειακής κρίσης στη χώρα μας:

-Υπερδιπλασιασμός των κονδυλίων του Εξοικονομώ 2021 με στόχο τις 150.000 κατοικίες.
–Με την πραγματική επιδότηση του Εξοικονομώ 2021 να κυμαίνεται στο 50% (λόγω των περιορισμών στον επιλέξιμο προϋπολογισμό), ειδική άτοκη δανειοδότηση και επιμήκυνση της αποπληρωμής σε 10 χρόνια της ιδίας συμμετοχής.
–Άμεση προκήρυξη εξοικονομώ για επιχειρήσεις, εστίαση και ξενοδοχεία.
–Άμεση προκήρυξη του προγράμματος ΗΛΕΚΤΡΑ για δημόσια κτίρια (ο οδηγός δημοσιεύθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2022 και μέχρι τις 11 Μαρτίου η διαβούλευση) με αμεσότερο ορίζοντα υλοποίησης.
–Τροποποίηση του νέου προγράμματος φωτοβολταϊκών σε κατοικίες με αύξηση της τιμής πώλησης και εγγύηση για περισσότερα χρόνια.
-Απελευθέρωση για κάθε είδους κτίριο της αυτοπαραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος από ΑΠΕ (netmetering) και απλοποίηση της διαδικασίας αδειοδότησης μέσω ΔΕΔΔΗΕ
-Επέκταση και γενναία επιδότηση των κοινωνικών τιμολογίων σε ευάλωτα νοικοκυριά
-Ειδική τιμολογιακή πολιτική του ρεύματος στους αγρότες που έχουν υποστεί ζημιές.

Σπύρος Καραβάς
Πολιτικός Μηχανικός ΕΜΠ
Ενεργειακός Επιθεωρητής