Στις 23-25 Οκτωβρίου 2026 η καρδιά του Φιλολογικού κόσμου χτύπησε για τρεις ημέρες στην Κόρινθο, όπου έλαβε χώρα το 2ο Διετές Πανελλήνιο Συνέδριο «Νέες προσεγγίσεις στη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων» (ΝεΠροΦίλ2), το οποίο διοργανώθηκε από τον Σύνδεσμο Φιλολόγων Κορινθίας σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Κορινθίων και την Περιφέρεια Πελοποννήσου.

Στο τριήμερο συμμετείχαν περισσότεροι από 220 σύνεδροι. Παρουσιάστηκαν 37 προφορικές ανακοινώσεις σε οκτώ θεματικές συνεδρίες, 23 αναρτημένες ανακοινώσεις και 3 προσκεκλημένες ομιλίες, ενώ πραγματοποιήθηκαν τέσσερις ειδικές εκδηλώσεις. Οι εισηγητές ήρθαν από σχολεία και πανεπιστήμια από τη Φλώρινα ως την Καλαμάτα και από την Κέρκυρα ως την Ξάνθη· στο πρόγραμμα εκπροσωπήθηκαν επίσης το Masaryk University της Τσεχίας και το Ohio State University των ΗΠΑ.

 Η τάξη ως εργαστήριο

Το Διετές Πανελλήνιο Συνέδριο «Νέες προσεγγίσεις στη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων» (ΝεΠροΦίλ) έχει σαφή ταυτότητα. Οι περισσότεροι εισηγητές του είναι εν ενεργεία φιλόλογοι, που παρουσιάζουν διδακτικές προτάσεις σχεδιασμένες για συγκεκριμένες τάξεις, από την Α΄ Γυμνασίου ως τη Γ΄ Λυκείου, σε διάλογο με πανεπιστημιακούς και Συμβούλους Εκπαίδευσης. Πολλές από αυτές συνομιλούν απευθείας με τα Νέα Προγράμματα Σπουδών: τα νέα εγχειρίδια της Νεοελληνικής Γλώσσας, τη διδασκαλία της Λογοτεχνίας σε συστάδες κειμένων, ένα διδακτικό σενάριο για τα Λατινικά με αφετηρία την Αινειάδα.

Η τεχνητή νοημοσύνη απασχόλησε τέσσερις ανακοινώσεις και πέρασε στους τίτλους δύο θεματικών συνεδριών. Η Παναγιώτα Παναγοπούλου (Ημερήσιο Γυμνάσιο Χιλιομοδίου) ξεκίνησε από δύο λέξεις του Αρριανού, «λελύσθαι ἔφη»: ο Αλέξανδρος, αφού έκοψε τον Γόρδιο δεσμό με το ξίφος, δήλωσε ότι τον έλυσε. Η ανακοίνωσή της πρότεινε μια κριτική, διαφοροποιημένη διδακτική προσέγγιση για την Α΄ Γυμνασίου γύρω από τη γλώσσα, την εξουσία και την κατασκευή της αλήθειας, με αξιοποίηση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης. Η Θεοδώρα Πολίτη (Γενικό Λύκειο Νυδριού) μίλησε για τον κριτικό γραμματισμό στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης. Η Κατερίνα Τσιούμα (Γυμνάσιο Κλειτορίας) παρουσίασε τη διδασκαλία της Γαλλικής Επανάστασης στη Γ΄ Γυμνασίου «από τη Βαστίλλη στο prompt».

Το πρόγραμμα δεν απέφυγε τα δύσκολα. Ο Στέφανος Αγάθος (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης) παρουσίασε μια πολυπρισματική προσέγγιση του Εμφυλίου Πολέμου (1946–1949) για τη Γ΄ Λυκείου, με τεκμήρια, προφορικές μαρτυρίες και βιωματικές δραστηριότητες. Ολόκληρη θεματική συνεδρία αφιερώθηκε στη μετανάστευση, την προσφυγιά και τη συμπερίληψη, από την κριτική ανάγνωση του πολιτικού λόγου για το μεταναστευτικό ως τις μνήμες του μικρασιατικού ξεριζωμού. Μια άλλη, το Σάββατο, έφερε στη σχολική τάξη την κινητική αναπηρία, την τρίτη ηλικία και τη διαπολιτισμικότητα, με κείμενα από τον Τολστόι ως τον Καββαδία.

Η επινοητικότητα ήταν εξίσου εμφανής. Η Ελευθερία-Αμαλία Παπιδά σχεδίασε ένα escape room πάνω στα Ελληνικά του Ξενοφώντα. Ο Γεώργιος Τριανταφύλλου (2ο Πρότυπο Γενικό Λύκειο Τρίπολης) προσέγγισε την Αναγέννηση στη Β΄ Λυκείου μέσα από τα Χελωνονιντζάκια και τη Fiat. Η Κωνσταντίνα Καλούση-Κατσώνη (Γραφείο Συμβούλων Εκπαίδευσης ΔΔΕ Ευβοίας) μετέφερε ένα προγύμνασμα του ρήτορα Αφθονίου, του 4ου αιώνα μ.Χ., στη Λογοτεχνία της Α΄ Λυκείου. Μια αναρτημένη ανακοίνωση είχε τίτλο «Οι μαθητές σας καλούν να μιλήσετε αρχαία ελληνικά». Και η Μαρία Καλλιμάνη (1ο Γενικό Λύκειο Κιάτου) έφερε τον ελληνικό κινηματογράφο στη διδασκαλία της αφήγησης, με αφετηρία μια φράση που κάθε φιλόλογος έχει ακούσει: «Κυρία, να δούμε ταινία!»

Οι προσκεκλημένες ομιλίες

Οι τρεις προσκεκλημένες ομιλίες κοίταξαν το πεδίο από τρεις διαφορετικές αποστάσεις. Ο Κώστας Αγγελάκος (Ιόνιο Πανεπιστήμιο) αναζήτησε «ελκυστικούς» δρόμους για την ανανέωση της διδασκαλίας των φιλολογικών μαθημάτων στη σημερινή εκπαιδευτική πραγματικότητα. Ο Θανάσης Μιχάλης (ΕΚΠΑ) εξέτασε τις στρεβλώσεις και τις προοπτικές της διδασκαλίας της νέας ελληνικής γλώσσας στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Η Kateřina Bočková Loudová (Masaryk University) μετέφερε τη συζήτηση έξω από την Ελλάδα και έναν αιώνα πίσω, στη σχέση των Τσέχων φιλολόγων με τη νέα ελληνική γλώσσα στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα, «από το λύκειο στην αθηναϊκή ταβέρνα»

Η πόλη ως αίθουσα

Τις εργασίες φιλοξένησαν την Παρασκευή το Καλογεροπούλειο Ίδρυμα και το Σάββατο και την Κυριακή το Τμήμα Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Το συνέδριο όμως δεν έμεινε στις αίθουσες. Το μεσημέρι του Σαββάτου, το Κορινθιακό Εργαστήριο Ιστορίας ξενάγησε τους συνέδρους στην πόλη, με θέμα «Από την αρχαία δίολκο στη σύγχρονη Κόρινθο: Τοπόσημα και κρυμμένες ιστορίες της πόλης». Την Κυριακή, μετά το κλείσιμο των εργασιών, ακολούθησε εκδρομή στην Αρχαία Κόρινθο.

Την Παρασκευή, η αναρτημένη ανακοίνωση της Άννας Λάζου (ΕΚΠΑ) πρότεινε μια χορική κατανόηση της θηλυκής παρουσίας στην Αντιγόνη, τις Βάκχες και τη Λυσιστράτη. Δύο ημέρες αργότερα, χορικά από τα ίδια τρία έργα ακούστηκαν ζωντανά στην Αρχαία Κόρινθο, σε μουσική σύνθεση, μεταξύ άλλων, του Χρήστου Λεοντή.

Το πρόγραμμα άφησε χώρο και για τη συνάντηση: υποδοχή με κρασί στον αύλειο χώρο του Καλογεροπούλειου την Παρασκευή το βράδυ, επίσημο δείπνο το Σάββατο.

Ένας θεσμός που αφήνει κείμενα

Το βράδυ της Παρασκευής παρουσιάστηκε ο τόμος των Πρακτικών του πρώτου συνεδρίου, σε επιμέλεια Δημήτρη Καραθανάση, Μαρίας Καραμάνη και Μιχαήλ Ι. Μαρίνη. Μίλησαν ο Θανάσης Μιχάλης, η Βάσια Θηβαίου, ο Δημήτρης Καραθανάσης και η Μαρία Καραμάνη, με συντονίστρια την Ολυμπία Δρόσου. Την Κυριακή, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Φιλολόγων Κορινθίας, Μιχαήλ Ι. Μαρίνης (Masaryk University & The Ohio State University), παρουσίασε σε σύντομο σεμινάριο τη διαδικασία συμμετοχής στα Πρακτικά του ΝεΠροΦίλ2 και τις νέες εκδοτικές σειρές του Συνδέσμου. Το βιβλίο περιλήψεων του συνεδρίου είναι ήδη διαθέσιμο ηλεκτρονικά.

Την Κυριακή 25 Οκτωβρίου στον αρχαιολογικό χώρο της Αρχαίας Κορίνθου ακούστηκαν χορικά από την Αντιγόνη, τον Ιππόλυτο, τη Μήδεια, τις Βάκχες και τη Λυσιστράτη, ο Α΄ Δελφικός Παιάνας εις Απόλλωνα και το Επιτάφιο του Σεικίλου, η αρχαιότερη μουσική σύνθεση που σώζεται ολόκληρη. Ήταν παραμονή Πανσελήνου.

Η παράσταση της ομάδας μελέτης αρχαίας όρχησης (ΕΚΠΑ – Θέατρο Δόρα Στράτου) ήταν η τελευταία πράξη του 2ου Διετούς Πανελλήνιου Συνεδρίου «Νέες προσεγγίσεις στη διδασκαλία των φιλολογικών μαθημάτων» (ΝεΠροΦίλ2).

Την επιστημονική επιτροπή απάρτισαν ο Κώστας Αγγελάκος (Ιόνιο Πανεπιστήμιο), η Kateřina Bočková Loudová (Masaryk University), η Άννα Λάζου, ο Θανάσης Μιχάλης και ο Δημήτρης Ρουμπέκας (ΕΚΠΑ) και ο Μιχαήλ Ι. Μαρίνης (Masaryk University & The Ohio State University). Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη της Διεύθυνσης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Κορινθίας, της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κορινθίας, του Τμήματος Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου, του Καλογεροπούλειου Ιδρύματος, του Κορινθιακού Εργαστηρίου Ιστορίας, του Global Arts Studio, της Biskos Travel και της Οδού Δημιουργίας.

Οι σύνεδροι έφυγαν από την Κόρινθο ενθουσιασμένοι. Το ΝεΠροΦίλ είναι θεσμός διετής· το τρίτο συνέδριο αναμένεται το 2028. Θα έχει να αναμετρηθεί με το δεύτερο.