Η τεχνητή νοημοσύνη έχει μπει επιθετικά στη ζωή των μαθητών αλλά και της εκπαιδευτικής κοινότητας αλλά η καθημερινότητα κινείται πλέον χωρίς έλεγχο με καθημερινά περισταστικά που πλήττουν την αξιοπιστία του εκπαιδευτικού συστήματος.

Σε μία πρώτη μεγάλη προσπάθεια να μπουν κανόνες στη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στα σχολεία, η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφίας Ζαχαράκη και ο Υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρη Παπαστεργίου πήραν πρωτοβουλία που θέτει τις βάσεις για μια ασφαλή, διαφανή και παιδαγωγικά υπεύθυνη αξιοποίηση της Τεχνητής Νοημοσύνης στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Ο μεγάλος στόχος
Ο μεγάλος στόχος του νέου πλαισίου είναι η τεχνολογία να λειτουργεί ως εργαλείο υποστήριξης της μάθησης και όχι ως υποκατάστατο της προσωπικής προσπάθειας, της κριτικής σκέψης και του ρόλου του εκπαιδευτικού. Η χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης παραμένει προαιρετική για μαθητές και εκπαιδευτικούς, δε συνδέεται με την αξιολόγησή τους και πραγματοποιείται πάντοτε υπό την εποπτεία εκπαιδευτικού.

Υποστήριξη όχι υποκατάσταση
Η χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης πραγματοποιείται αποκλειστικά για την υποστήριξη της μάθησης και όχι για την υποκατάσταση της προσωπικής προσπάθειας των μαθητών, τελεί πάντοτε υπό την εποπτεία εκπαιδευτικού, εφαρμόζεται σε εθελοντική βάση για μαθητές και εκπαιδευτικού και δεν επηρεάζει την αξιολόγηση ή τη μαθητική και υπηρεσιακή κατάσταση.

Ταυτόχρονα, θεσπίζονται αυστηρές δικλείδες προστασίας για τους μαθητές και τη σχολική κοινότητα απέναντι σε φαινόμενα παραπληροφόρησης, αλγοριθμικών στρεβλώσεων, επιβλαβούς περιεχομένου ή καταχρηστικής αξιοποίησης της τεχνολογίας.

Πρώτη φορά

Για πρώτη φορά εισάγονται ρητές απαγορεύσεις για πρακτικές όπως: Η δημιουργία και διάδοση deepfake περιεχομένου χωρίς συναίνεση, η παραγωγή ψευδών βιβλιογραφικών αναφορών ή ανύπαρκτων πηγών, η μη εξουσιοδοτημένη ανάπτυξη ή χρήση εφαρμογών ΤΝ, καθώς και η πλήρως αυτοματοποιημένη αξιολόγηση μαθητών ή εκπαιδευτικών.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην προστασία προσωπικών δεδομένων ανηλίκων. Απαγορεύεται ρητά η δημιουργία προφίλ μαθητών και εκπαιδευτικών, η επεξεργασία στοιχείων προσωπικότητας ή συμπεριφοράς, καθώς και η εισαγωγή ευαίσθητων προσωπικών δεδομένων σε συστήματα τεχνητής νοημοσύνης.

Ειδικότερα, δεν επιτρέπεται η καταχώριση ονοματεπωνύμων, φωτογραφιών, φωνητικών δειγμάτων, βαθμολογιών, δεδομένων υγείας ή οποιουδήποτε άλλου στοιχείου μπορεί να οδηγήσει στην ταυτοποίηση μαθητών και εκπαιδευτικών.

Τι απαγορεύεται
Η χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης εννοείται πως δεν επιτρέπεται κατά τη διάρκεια γραπτών εξετάσεων, τεστ και διαγωνισμάτων, εκτός εάν έχει προβλεφθεί ρητά ελεγχόμενη χρήση τους από τον εκπαιδευτικό. Αντίστοιχα, οι μαθητικές εργασίες δεν μπορούν να παράγονται εξ ολοκλήρου ή σε σημαντικό βαθμό από εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Οι εκπαιδευτικοί καλούνται να καθοδηγούν τους μαθητές στη δημιουργική, υπεύθυνη και κριτική αξιοποίηση των νέων εργαλείων, ώστε η τεχνολογία να λειτουργεί ενισχυτικά για τη μάθηση και όχι εις βάρος της.

Συντονιστής ΑΙ
Στο πλαίσιο αυτό, θεσμοθετείται για πρώτη φορά ο ρόλος του «Συντονιστή χρήσης τεχνητής νοημοσύνης» σε κάθε σχολική μονάδα. Ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός θα παρακολουθεί την ορθή εφαρμογή των εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, θα συντονίζει τη συμμετοχή μαθητών και εκπαιδευτικών και θα λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για θέματα ασφάλειας και προστασίας δεδομένων.

Η πρόσβαση στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης θα πραγματοποιείται, όπου υποστηρίζεται, μέσω του Πανελλήνιου Σχολικού Δικτύου, με ασφαλή αυθεντικοποίηση χρηστών και αυστηρούς περιορισμούς πρόσβασης.

Επιπλέον, εισάγονται συγκεκριμένες εγγυήσεις ασφαλείας, όπως ανωνυμοποίηση ή ψευδωνυμοποίηση δεδομένων, καταγραφή όλων των διαδικασιών επεξεργασίας, μηχανισμοί ανθρώπινης εποπτείας, τακτικές αξιολογήσεις κινδύνου και συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα ασφάλειας πληροφοριών.

Εκτίμηση Αντικτύπου στην Προστασία Δεδομένων
Πριν από κάθε εφαρμογή συστήματος τεχνητής νοημοσύνης, θα διενεργείται υποχρεωτικά Εκτίμηση Αντικτύπου στην Προστασία Δεδομένων (DPIA), σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ).

Κάθε σχολική μονάδα θα οργανώνει τουλάχιστον μία ετήσια δράση ενημέρωσης για μαθητές και γονείς, ενώ θα υλοποιούνται και επιμορφώσεις εκπαιδευτικών σχετικά με τις βασικές αρχές λειτουργίας της τεχνητής νοημοσύνης τους κινδύνους και τις αλγοριθμικές μεροληψίες, την προστασία προσωπικών δεδομένων, τις τεχνικές prompting και τη διαχείριση περιστατικών.

Οι επιμορφώσεις θα εγκρίνονται από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), ώστε να διασφαλίζονται ενιαία ποιότητα και επιστημονική επάρκεια.

ethnos.gr