Με την ευκαιρία της αυριανής εθνικής γιορτής, ερανίζομαι και μοιράζομαι μαζί σας ένα μικρό απόσπασμα δημοσιεύματος της εφημερίδας «Εθνικό Πνεύμα» του 1873, που βρήκα σε πολύ ενδιαφέρον άρθρο της καθηγήτριας Πανεπιστημίου Χριστίνας Κουλούρη με θέμα τις Εθνικές Επετείους στην Ελλάδα τον 19ο αιώνα (το αναδημοσίευσε η σπουδαία ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, από όπου προέρχεται και η φωτογραφία του βασιλικού διατάγματος του 1838 περί καθιέρωσης της επετείου της 25ης Μαρτίου).

Το δημοσίευμα που επικαλούμαι περιλαμβάνει υπό τύπον επιγράμματος την εξής σοφή παραίνεση: «Την εορτήν της 25 Μαρτίου οφείλει να τελή μετ’ ενθουσιασμού ουχί η Ελληνική πολιτεία, αλλ’ η Ελληνική κοινωνία· ουχί ο υπάλληλος, αλλ’ ο πολίτης». Βέβαια, θα μπορούσαμε να συμπληρώσουμε το «μετ΄ενθουσιασμού» με το «και μετ’ ευγνωμοσύνης» και το «ουχί», σε «ουχί μόνον»!

Η ίδια σοφία διακρίνει και τον εμπνευσμένο πρόλογο προς «την Ελληνίδα νεολαίαν» του λόγιου συγγραφέα Αλεξάνδρου Φιλαδελφέως, στο βιβλίο που έγραψε το 1900, με σύντομες βιογραφίες μερικών ηρώων αγωνιστών του 1821, και με υπότιτλο του αφιερώματος σε αυτούς την φράση: «Η Ελλάς Ευγνωμονούσα».

Αξίζει να διαβάσει κανείς αυτές τις εθνικές νουθεσίες, όπως και την χειρόγραφη συγκινητική ευχαριστήρια απάντηση, απόδειξη μνημειώδους και σπάνιας εθνικής ενσυναίσθησης αγνού και ανιδιοτελή πατριώτη, που έστειλε το 1836 προς την Γραμματεία Στρατιωτικών ο εμψυχωτής των εξεγερμένων Ελλήνων ιεροδιδάσκαλος και ιεροκήρυκας των ελληνικών στρατευμάτων Νικηφόρος Παμπούκης, με αφορμή την παραλαβή του αργυρού νομισματόσημου (αριστείου) που του απονεμήθηκε ως η μοναδική ανταπόδοση της Πατρίδας, στην δική του πολυσχιδή προσφορά στον Αγώνα της Απελευθέρωσης και στην εκπαίδευση των Ελλήνων. Μαζί με την αντίστοιχη φωτογραφία του χειρογράφου, θα βρείτε και μεταγραφή του περιεχομένου της, που το καθιστά ευανάγνωστο, αν και η λόγια γλώσσα του δεν είναι πια οικεία στους περισσότερους.

Ο Νικηφόρος Παμπούκης από τα Χαλκιάνικα Νωνάκριδος Καλαβρύτων, πρωτεργάτης της Φιλικής Εταιρείας στην Πελοπόννησο, είχε μυήσει σε αυτήν τον συγγενή του Δανιήλ Παμπούκη, τον εμβληματικό ηγούμενο της Μονής Βράχου Νεμέας, ο οποίος με την σειρά του μύησε άλλους έντεκα πατριώτες από την Αργολιδοκορινθία. Η συνεισφορά και των δύο στον Αγώνα υπήρξε σημαντικότατη, όπως και του Αγιωργίτη (Νεμεάτη) Νικολάου Κωστόπουλου (Κούστα), από την στέγη του σπιτιού του οποίου, ο Κολοκοτρώνης απευθύνθηκε την παραμονή της μάχης των Δερβενακίων στα στρατεύματά του, για να τα θέσει σε εγρήγορση. Τα στρατεύματα αυτά, με εντολή του αρχηγού τους, είχαν έλθει και στρατοπεδεύσει στον τότε Άγιο Γεώργιο από τις 8 Ιουλίου 1822, καταλαμβάνοντας όποιον χώρο εύρισκαν, αμέσως μετά την διέλευση του στρατού του Δράμαλη προς Άργος, στην διάρκεια της οποίας οι Τούρκοι μπήκαν και πυρπόλησαν την νότια άκρη του χωριού.

Όπως γράφει ο Φωτάκος, την παραμονή της μάχης «εις όλα τα σπίτια είχαν χορούς και τραγούδια. Εκεί εβρήκαν κρασί καλό και πολλάς τροφάς, και δια τούτο εγλένταγαν». Ο Κολοκοτρώνης, με υπόδειξη του Σπηλιωτόπουλου «εμεταχειρίσθη δια φόβισμα ένα ψεύμα», τους παραπλάνησε δηλαδή λέγοντας ότι οι Τούρκοι πρόκειται να τους επιτεθούν εκείνο το βράδυ στον Άη-Γιώργη. Έτσι τους επανέφερε σε τάξη, ώστε να καταστούν περισσότερο ετοιμοπόλεμοι, όπως και έγινε, με αποτέλεσμα η μάχη των Δερβενακίων να εξελιχθεί σε ανεπανόρθωτη ήττα του οθωμανικού στρατού, που καταγράφηκε στην ιστορία ως η «νίλα του Δράμαλη».

Συνεχίζω λίγο ακόμα, ζητώντας την συναίνεσή σας να συμπληρώσω το μικρό αυτό επετειακό σημείωμα με δύο εικόνες από τον εορτασμό της 25ης Μαρτίου το μακρινό 1949!
Στην μία απαθανατίζεται πλήθος κόσμου να φεύγει μετά την δοξολογία από την εκκλησία των Εισοδίων Νεμέας, κατεβαίνοντας από την παλιά σκάλα, που αργότερα καλύφθηκε από την προς Νότον επέκταση του υπερυψωμένου προαυλίου της εκκλησίας (βλέπετε τότε δεν είχε κτισθεί ακόμα η εκκλησία της Ευαγγελίστριας, που θα ήταν και η εορτάζουσα).
Και στην άλλη, μια ομάδα Νεμεατών, φωτογραφίζονται έξω από τα γραφεία τοπικού Συλλόγου, του οποίου η πινακίδα είναι στολισμένη πανηγυρικά, λόγω της ημέρας, με κλαδιά φοίνικα.
Ο εν λόγω Σύλλογος είναι ο Αθλητικός, Καλλιτεχνικός και Φυσιολατρικός Όμιλος Νεμέας, με την επωνυμία «ΠΑΝΝΕΜΕΑΤΙΚΟΣ ΑΚΦΟ», που ιδρύθηκε εκείνη την χρονιά, ως μετεξέλιξη του «Παννεμεατικού Αθλητικού Συλλόγου», που είχε προέλθει παλαιότερα, το 1928, από συγχώνευση του Προοδευτικού Συλλόγου η «Αναγέννησις» και του Αθλητικού Ομίλου «Ολυμπιακός». Λεπτομέρειες για το ιστορικό και τα πρωταγωνιστικά πρόσωπα του «Παννεμεατικού» αναφέρουν ο Γιώργος Μπουχούτσος στο βιβλίο του «Ιστορικά και Λαογραφικά του τόπου μου» (σ. 52) και ο Ξενοφώντας Ηλίας στον δεύτερο τόμο του σημαντικότατου δίτομου έργου του με τα ιστορικά του Δήμου Νεμέας (σ. 704).
Μεταξύ αυτών των προσώπων είναι και ο πατέρας μου Παναγιώτης (Τάκης) Κωστούρος, τον οποίο με συγκίνηση αναγνωρίζω και με σεβασμό σας δείχνω, στις δύο ιστορικές νεμεάτικες φωτογραφίες που ελήφθησαν την 25η Μαρτίου 1949, με τις οποίες κλείνω το σημερινό μου σημείωμα, εκφράζοντας και τις ευχαριστίες μου για την προσοχή σας!