«Υπήρξε μία διατύπωση που ανοίγει την πόρτα για περισσότερη ευελιξία στην λήψη μέτρων εθνικών και ευρωπαϊκών» δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης αργά το βράδυ της Πέμπτης, μετά το πέρας της Συνόδου Κορυφής, όπου οι ηγέτες πάλεψαν να βρουν τρόπο, να αντιμετωπίσουν την επερχόμενη ενεργειακή κρίση, η οποία απειλεί όχι μόνο τις τιμές των αγαθών αλλά και θέσεις εργασίας.

«Δεν είναι έτοιμος να σας πω κάτι περισσότερο» δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Πρωθυπουργός, όμως επανέλαβε, πως η κυβέρνηση είναι έτοιμη στα πλαίσια των δημοσιονομικών της δυνατοτήτων, να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και ενδεχομένως στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας.

Αντιμετωπίζοντας το αυξανόμενο κόστος ενέργειας, η πρόεδρος της Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επανέλαβε προηγούμενες προτάσεις, ενθαρρύνοντας τις χώρες να αξιοποιήσουν τους ισχύοντες κανόνες της ΕΕ για να μειώσουν τους φόρους και να ελαστικοποιήσουν τους κανόνες κρατικών ενισχύσεων, για να επιδοτήσουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά που αντιμετωπίζουν δυσκολίες.

Η Επιτροπή θα παρουσιάσει επίσης μια νομική πρόταση για τη μείωση των χρεώσεων δικτύου για τις «ευαίσθητες βιομηχανίες» και θα συνεργαστεί με τις χώρες μέλη για την ανάπτυξη «εθνικών προγραμμάτων» για την άμβλυνση των πιέσεων στις τιμές, πρόσθεσε.

Το «μαξιλάρι» της Αθήνας

Η Ελληνική οικονομία, αν δεν προχωρήσει το σενάριο της ρήτρας διαφυγής, μπορεί σύμφωνα με πληροφορίες να στηρίξει την κοινωνία με δικούς της πόρους, με ένα «μαξιλαράκι» το οποίο κινείται από τα 500 έως τα 800 εκ. ευρώ για παροχή είτε fuel pass είτε για επιδότηση στο ρεύμα.

Την ώρα που το debate στην Ευρώπη διεξάγεται, ανάμεσα στις χώρες που ζητούν να βγει τώρα ένα ευρωπαϊκό «μπαζούκα» στήριξης και όσων τραβούν χειρόφρενο φοβούμενοι πως η κρίση τώρα ξεκινάει.

Η θέση της Αθήνας στη Σύνοδο Κορυφής

Καμπανάκι δραματικών επιπτώσεων στην παγκόσμια οικονομία έκρουσε η Αθήνα στις Βρυξέλλες.

Στη Σύνοδο Κορυφής ζήτησε την ενεργοποίηση ενός γενναίου ευρωπαϊκού πακέτου στήριξης πολιτών και επιχειρήσεων, είτε να υπάρξει δημοσιονομική ευελιξία στα κράτη μέλη, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο μείωσης ΕΦΚ εφόσον δοθεί ευρωπαϊκό πράσινο φως με ρήτρα διαφυγής.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε την Επιτροπή να συνεχίσει να υποβάλλει εκθέσεις στο Συμβούλιο σχετικά με τον πιθανό αντίκτυπο των πρόσφατων εξελίξεων για την ΕΕ, όσον αφορά την ενεργειακή ασφάλεια και τις τιμές ενέργειας, τις αλυσίδες εφοδιασμού και τη μετανάστευση, και να προτείνει μέτρα, κατά περίπτωση. Ζητά επίσης συντονισμό σε επίπεδο ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου του πιθανού αντίκτυπου στην εσωτερική ασφάλεια.

Η Κομισιόν θα δρομολογήσει ένα «ενισχυτή επενδύσεων» ύψους 30 δισεκατομμυρίων ευρώ, χρηματοδοτούμενο από δικαιώματα από το σύστημα τιμολόγησης άνθρακα της ΕΕ, για να βοηθήσει τα κράτη μέλη να χρηματοδοτήσουν τις προσπάθειες απεξάρτησης από τον άνθρακα, δήλωσε η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε δημοσιογράφους, επιβεβαιώνοντας το δημοσίευμα του POLITICO την Πέμπτη το βράδυ.

Το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (το οποίο αναγκάζει τους ρυπαντές να αγοράζουν δικαιώματα για τις εκπομπές τους που προκαλούν την υπερθέρμανση του πλανήτη) έχει αποτελέσει αντικείμενο έντονης συζήτησης μεταξύ των κρατών μελών, με ορισμένους να το κατηγορούν για τους υψηλότερους λογαριασμούς ενέργειας, ενώ άλλες το υπερασπίζονται ως τον ακρογωνιαίο λίθο της καθαρής μετάβασης της ΕΕ.

Η πρόταση της Φον ντερ Λάιεν (να χρησιμοποιηθούν 400 εκατομμύρια τέτοιες άδειες για τη χρηματοδότηση ενός ταμείου 30 δισεκατομμυρίων ευρώ) φαίνεται να επιτυγχάνει μια ισορροπία, ανακατευθύνοντας τα έσοδα από το σύστημα χωρίς να του αφαιρούνται τα οφέλη του για το κλίμα επισημαίνει το POLITICO.

«Τα βασικά στοιχεία είναι η ταχύτητα και η αλληλεγγύη», δήλωσε η Φον ντερ Λάιεν. «Ταχύτητα σημαίνει, ότι όποιος έρχεται πρώτος εξυπηρετείται. Αλληλεγγύη [σημαίνει] ότι τα κράτη με χαμηλότερο εισόδημα θα έχουν εγγυημένη πρόσβαση σε αυτή τη σημαντική οικονομική υποστήριξη». Θα παρέχει «πολύ αναγκαία οικονομική υποστήριξη για τη βιομηχανία μας», πρόσθεσε.

Η ελληνική πρωτοβουλία για την ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής στην ΕΕ

Σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία, ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε στο επίκεντρο της συζήτησης στη Σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την ανάγκη ουσιαστικής ενεργοποίησης της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η παρέμβασή του συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τις ευρύτερες επιπτώσεις στην παγκόσμια ασφάλεια.

Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε, ότι η τρέχουσα διεθνής κρίση ανέδειξε με τον πιο σαφή τρόπο την ανάγκη για ουσιαστική και πραγματική ενεργοποίηση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κάνοντας ειδική αναφορά στο άρθρο 42 παράγραφος 7. Όπως τόνισε, η Ελλάδα υπήρξε η πρώτη ευρωπαϊκή χώρα που έσπευσε να στηρίξει την Κύπρο, όταν δέχθηκε επίθεση, ενώ στη συνέχεια ακολούθησαν και άλλα κράτη-μέλη, επιβεβαιώνοντας στην πράξη το πνεύμα της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης.

Παρά ταύτα, η μέχρι σήμερα εφαρμογή της ρήτρας παραμένει ουσιαστικά άτυπη και στερείται σαφούς θεσμικού πλαισίου. Για τον λόγο αυτό, ο πρωθυπουργός ζήτησε τη διαμόρφωση ενός συγκεκριμένου και δεσμευτικού οδικού χάρτη. Στόχος, όπως ανέφερε, είναι η μετατροπή της σε μία θεσμικά στέρεη επιλογή, την οποία θα έχουν οι ευρωπαϊκές χώρες σε περίπτωση που δεχθούν εκ νέου κάποια επίθεση.

Τι προβλέπει το άρθρο 42.7 της Συνθήκης

Το άρθρο 42 παράγραφος 7 για την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΣΕΕ), το οποίο εισήχθη με τη Συνθήκη της Λισαβόνας, αποτελεί τη λεγόμενη «ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής».

Σύμφωνα με αυτό εάν ένα κράτος-μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση στο έδαφός του, τα υπόλοιπα κράτη-μέλη οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα διαθέσιμα μέσα.

Το Άρθρο 5 της Συνθήκης του ΝΑΤΟ προβλέπει, ότι «τα μέρη συμφωνούν ότι ένοπλη επίθεση (armed attack) εναντίον ενός ή περισσότερων εξ αυτών στην Ευρώπη ή στη Βόρεια Αμερική θα θεωρηθεί επίθεση εναντίον όλων και ότι, σε περίπτωση τέτοιας επίθεσης, κάθε μέρος θα συνδράμει το μέρος ή τα μέρη που δέχθηκαν την επίθεση, λαμβάνοντας αμέσως, ατομικά και σε συνεννόηση με τα άλλα μέρη, τη δράση που κρίνει αναγκαία, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης ένοπλης βίας».

Το Άρθρο 42.7 ορίζει συγκεκριμένα πώς «Εάν ένα κράτος μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση (armed aggression) στο έδαφός του, τα άλλα κράτη μέλη οφείλουν να του παράσχουν βοήθεια και συνδρομή με όλα τα μέσα που έχουν στη διάθεσή τους, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.Αυτό δεν θα πρέπει να θίγει τον ειδικό χαρακτήρα της πολιτικής ασφάλειας και άμυνας ορισμένων κρατών-μελών. Οι δεσμεύσεις και η συνεργασία σε αυτό τον τομέα θα πρέπει να είναι σύμφωνες με τις δεσμεύσεις απέναντι στο ΝΑΤΟ, το οποίο, για εκείνα τα κράτη που είναι μέλη του, παραμένει το θεμέλιο της συλλογικής άμυνας και το όργανο της εφαρμογής της».

Η καθιέρωση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής αποτέλεσε μια ουσιαστική τομή στην εξέλιξη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για πρώτη φορά, η Ένωση υιοθέτησε μια λογική στρατιωτικής αλληλεγγύης, που μέχρι τότε χαρακτήριζε κυρίως παραδοσιακές αμυντικές συμμαχίες.

Η διάταξη συμπληρώνεται με τη ρήτρα αλληλεγγύης (άρθρο 222 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης), που προβλέπει την υποχρέωση των κρατών μελών να ενεργούν από κοινού, εάν ένα εξ αυτών δεχθεί τρομοκρατική επίθεση ή πληγεί από φυσική ή ανθρωπογενή καταστροφή.

Η πρώτη φορά που ενεργοποιήθηκε

Η ρήτρα ενεργοποιήθηκε για πρώτη φορά μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις στο Παρίσι τον Νοέμβριο του 2015. Τότε, η Γαλλία ζήτησε στήριξη από τα υπόλοιπα κράτη-μέλη.

Η ανταπόκριση υπήρξε θετική, αλλά όχι μέσω ενός ενιαίου ευρωπαϊκού μηχανισμού. Αυτό ανέδειξε ένα βασικό πρόβλημα, την έλλειψη θεσμικής δομής για την εφαρμογή της ρήτρας αποδεικνύοντας πως η πρακτική εφαρμογή εξαρτάται από την πολιτική βούληση και τις δυνατότητες κάθε κράτους.

Δεν υπάρχει σαφές πλαίσιο, για το πώς ενεργοποιείται η ρήτρα.

Η παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της συζήτησης για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης. Η ενίσχυση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής θα μπορούσε να αποτελέσει βασικό πυλώνα μιας πιο αυτόνομης ευρωπαϊκής άμυνας.

Η ανάγκη γίνεται πιο επιτακτική, σε ένα περιβάλλον όπου οι γεωπολιτικές ισορροπίες αλλάζουν και η Ευρώπη καλείται να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την ασφάλειά της.

Η ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής του άρθρου 42.7 αποτελεί ένα ισχυρό εργαλείο, το οποίο όμως δεν αξιοποιείται επαρκώς. Η πρωτοβουλία της Ελλάδας να τεθεί το θέμα σε ανώτατο πολιτικό επίπεδο, αναδεικνύει την ανάγκη μετάβασης από τη θεωρητική πρόβλεψη στην πρακτική εφαρμογή.

Η δημιουργία ενός σαφούς και λειτουργικού πλαισίου ενεργοποίησης θα μπορούσε να ενισχύσει την αξιοπιστία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ως παράγοντα ασφάλειας και να διασφαλίσει, ότι κανένα κράτος-μέλος δεν θα αντιμετωπίσει μόνο του μια κρίση.

ΕΕ: Κάλεσμα για αποκλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και στήριξη της Κύπρου

Σε άμεση αποκλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή και σε επίδειξη μέγιστης αυτοσυγκράτησης από όλες τις πλευρές, κάλεσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπογραμμίζοντας την ανάγκη προστασίας των αμάχων και των πολιτικών υποδομών, καθώς και τον πλήρη σεβασμό του διεθνούς δικαίου.

Στην ανακοίνωσή τους μετά τη Σύνοδο Κορυφής, οι ηγέτες της ΕΕ καταδίκασαν έντονα τα αδιάκριτα στρατιωτικά πλήγματα του Ιράν κατά χωρών της περιοχής, εκφράζοντας παράλληλα την αλληλεγγύη τους προς τα κράτη που έχουν πληγεί, σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανάγκη επιβολής μορατόριουμ σε επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών, ενώ τονίζεται και η σημασία διασφάλισης του εναέριου χώρου της περιοχής, της ναυτικής ασφάλειας και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καταδίκασε, επίσης, κάθε ενέργεια που απειλεί τη ναυσιπλοΐα ή παρεμποδίζει τη διέλευση πλοίων από το Στενό του Ορμούζ.

Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι ηγέτες ζητούν την ενίσχυση αποστολών «Ασπίδες» και «Αταλάντα» με περισσότερα μέσα, ενώ χαιρέτισαν τις αυξημένες προσπάθειες των κρατών-μελών και τον ενισχυμένο συντονισμό με εταίρους στην περιοχή για τη διασφάλιση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες.

Σε ότι αφορά τις επιπτώσεις της κρίσης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο σημείωσε, ότι η σύγκρουση στο Ιράν δεν έχει ήδη οδηγήσει σε μεταναστευτικές ροές προς την ΕΕ, τονίζοντας όμως την ανάγκη αυξημένης επαγρύπνησης και ετοιμότητας. Η Ένωση δηλώνει έτοιμη να κινητοποιήσει πλήρως όλα τα διπλωματικά, νομικά, επιχειρησιακά και χρηματοδοτικά εργαλεία της, προκειμένου να αποτραπούν ανεξέλεγκτες μετακινήσεις πληθυσμών και να διασφαλιστεί η ασφάλεια στην Ευρώπη.

Ακόμη, η ΕΕ δηλώνει έτοιμη, να συμβάλει σε κάθε διπλωματική προσπάθεια για τη μείωση της έντασης και την επίτευξη μιας διαρκούς λύσης, που θα οδηγήσει στον τερματισμό των εχθροπραξιών, ενώ απευθύνει έκκληση για σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών του ιρανικού λαού, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να καθορίζει το μέλλον του.

Οι ηγέτες της ΕΕ αναγνωρίζουν, επίσης, την πρόθεση της Κύπρου να ξεκινήσει διάλογο με το Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με τις βρετανικές βάσεις στο νησί και δηλώνουν έτοιμοι να παράσχουν κάθε αναγκαία υποστήριξη.

φωτο: INTIME NEWS

cnn.gr