Νέα μελέτη προειδοποιεί, ότι η Μεσόγειος θα βρεθεί στην πρώτη γραμμή της κρίσης, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας και οι παρατεταμένες ξηρασίες δημιουργούν συνθήκες για πιο καταστροφικές πυρκαγιές

Η Ευρώπη βαδίζει προς μια εποχή πολύ πιο βίαιων και εκτεταμένων δασικών πυρκαγιών και η Μεσόγειος αναδεικνύεται ως η πιο ευάλωτη ζώνη της ηπείρου. Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα νέας διεθνούς μελέτης που δημοσιεύθηκε στο Science, σύμφωνα με την οποία, αν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου συνεχίσουν να αυξάνονται χωρίς ουσιαστικό φρένο, η ετήσια καμένη έκταση στα ευρωπαϊκά δάση θα μπορούσε σχεδόν να τριπλασιαστεί μέχρι το τέλος του αιώνα.

Η έρευνα, στην οποία συμμετείχαν μεταξύ άλλων το Πανεπιστήμιο του Μονάχου, το CREAF, το CTFC και το Πανεπιστήμιο της Tζιρόνα, δεν εξετάζει μόνο τις πυρκαγιές, αλλά συνολικά τις μεγάλες διαταραχές που απειλούν τα ευρωπαϊκά δάση, όπως οι επιδημίες εντόμων και οι ανεμοθύελλες. Το γενικό συμπέρασμα είναι, ότι όλες αυτές οι πιέσεις θα αυξηθούν μέσα στον 21ο αιώνα, με το χειρότερο σενάριο να δείχνει, ότι οι συνολικές δασικές διαταραχές στην Ευρώπη μπορεί να υπερδιπλασιαστούν σε σχέση με την περίοδο 2001-2020.

Ειδικά για τις πυρκαγιές, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν, ότι δεν μιλάμε μόνο για περισσότερες εστίες φωτιάς, αλλά και για πολύ μεγαλύτερη έκταση καμένων περιοχών. Αυτό είναι το στοιχείο που ανησυχεί περισσότερο: τα ακραία επεισόδια, που σήμερα θεωρούνται εξαιρετικά, στο μέλλον μπορεί να γίνουν πολύ συχνότερα.

Η Μεσόγειος σε κίνδυνο

Η Μεσόγειος εμφανίζεται ως το πιο εκτεθειμένο μέτωπο. Στα σενάρια υψηλής θέρμανσης, σχεδόν το 90% των μεσογειακών δασών θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπο με σημαντική αύξηση του κινδύνου από πυρκαγιές και προσβολές από έντομα. Οι λόγοι είναι σαφείς: η περιοχή θερμαίνεται ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, ενώ οι παρατεταμένες ξηρασίες και η πιο συχνή εμφάνιση ακραίων καιρικών συνθηκών ξηραίνουν τη βλάστηση και μετατρέπουν μεγάλα τμήματα του τοπίου σε έτοιμη καύσιμη ύλη.

Η προειδοποίηση αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος, επειδή έρχεται αμέσως μετά από μια ήδη εξαιρετικά δύσκολη περίοδο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Κοινό Κέντρο Ερευνών της ΕΕ κατέγραψαν, ότι το 2025 ήταν η χειρότερη χρονιά πυρκαγιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση από τότε που άρχισαν τα σχετικά αρχεία, με περισσότερα από 1 εκατομμύριο εκτάρια καμένης γης.

Η ίδια μελέτη προειδοποιεί, ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στη φωτιά. Στο χειρότερο κλιματικό σενάριο, οι ζημιές από έντομα στα ευρωπαϊκά δάση θα μπορούσαν να αυξηθούν πάνω από 50% ως το τέλος του αιώνα, με ιδιαίτερη απειλή από σκαθάρια φλοιού και άλλους οργανισμούς που ευνοούνται από τους πιο ήπιους χειμώνες και τα θερμότερα καλοκαίρια. Αυτό σημαίνει, ότι τα δάση δεν θα καίγονται μόνο πιο εύκολα, αλλά θα είναι και πιο αδύναμα πριν ακόμη ξεσπάσει η φωτιά.

Υπάρχει πάντως και ένα συγκρατημένο μήνυμα ελπίδας. Οι ερευνητές τονίζουν, ότι η εξέλιξη δεν είναι προδιαγεγραμμένη. Αν ο πλανήτης κινηθεί προς βαθιές μειώσεις εκπομπών και περιοριστεί η υπερθέρμανση κοντά στους 2°C, η αύξηση των δασικών διαταραχών θα μπορούσε να συγκρατηθεί περίπου στο 20%, αντί να εκτροχιαστεί στα ακραία σενάρια.

Με άλλα λόγια, το μέλλον των ευρωπαϊκών δασών θα κριθεί τόσο από την κλιματική πολιτική όσο και από την τοπική διαχείριση: καλύτερη πρόληψη, πιο ανθεκτικά αγροδασικά τοπία, καθαρισμοί, προστασία των οικισμών κοντά σε δασικές εκτάσεις και πιο έξυπνος σχεδιασμός απέναντι σε ένα φαινόμενο που δεν θα είναι πια η εξαίρεση αλλά ο νέος κανόνας. Για τη Μεσόγειο, και άρα και για την Ελλάδα, το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: ο κίνδυνος δεν έρχεται, είναι ήδη εδώ.