Ένα τεράστιο νέφος σκόνης από τη Σαχάρα σαρώνει αυτή τη στιγμή τη Μεσόγειο και κατευθύνεται προς τη Δυτική Ευρώπη, φέρνοντας μαζί του πορτοκαλί ηλιοβασιλέματα, θολούς ορίζοντες και ένα λεπτό στρώμα άμμου που θα καλύψει τα πάντα.

Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις της Υπηρεσίας Παρακολούθησης της Ατμόσφαιρας του Copernicus (CAMS), το νέφος αναμένεται να κινηθεί βορειότερα τις επόμενες ημέρες, επηρεάζοντας σημαντικά την ποιότητα του αέρα στην Ιβηρική Χερσόνησο πριν φτάσει μέχρι το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Σκανδιναβία.

Αυτά τα σωματίδια ανυψώθηκαν στην ατμόσφαιρα από τη Σαχάρα και ταξίδεψαν χιλιάδες χιλιόμετρα μέχρι την Ευρώπη.

«Απλώς δείχνει, ότι είμαστε συνδεδεμένοι πέρα από σύνορα και πέρα από ηπείρους μέσω της σύστασης της ατμόσφαιρας», λέει ο Μαρκ Πάρινγκτον, επιστήμονας στο CAMS.

Ποιοι οι κίνδυνοι για την υγεία

Ενώ η σκόνη δημιουργεί εντυπωσιακές φωτογραφίες, φέρνει μαζί της και έναν σιωπηλό κίνδυνο για την υγεία. Εθνικές μετεωρολογικές υπηρεσίες, όπως η AEMET στην Ισπανία, η IPMA στην Πορτογαλία και η Météo-France, έχουν εκδώσει προειδοποιήσεις για υποβάθμιση της ποιότητας του αέρα.

Ο κύριος λόγος ανησυχίας κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου σαχαριανής σκόνης είναι τα PM10, δηλαδή σωματίδια με διάμετρο μικρότερη από 10 μικρόμετρα. Πρόκειται για σχετικά «χονδρά» σωματίδια, αλλά αρκετά μικρά ώστε να εισέρχονται στους πνεύμονες, όπου μπορούν να ερεθίσουν τις αναπνευστικές οδούς, να επιδεινώσουν το άσθμα και να επηρεάσουν ευάλωτες ομάδες, όπως οι ηλικιωμένοι και τα μικρά παιδιά.

Αν ζείτε σε ευρωπαϊκή πόλη, πιθανότατα είστε πιο εξοικειωμένοι με τη ρύπανση από PM2.5, η οποία είναι πολύ πιο λεπτή και προέρχεται από καυσαέρια, βιομηχανικές διεργασίες και καύση ξύλου. Επειδή τα σωματίδια PM2.5 είναι μικρότερα, μπορούν να διεισδύσουν βαθύτερα στους πνεύμονες και ακόμη και να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος.

Αν και η σαχαριανή σκόνη αποτελείται κυρίως από μεγαλύτερα ανόργανα σωματίδια PM10, η μεγάλη συγκέντρωσή τους κατά τη διάρκεια τέτοιων φαινομένων μπορεί να προκαλέσει αύξηση των συνολικών αιωρούμενων σωματιδίων πολύ πάνω από τα όρια ασφαλείας του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας σε ορισμένες περιοχές.

Φταίει η κλιματική αλλαγή για τη σκόνη;

Τα επεισόδια σαχαριανής σκόνης συχνά γίνονται πρωτοσέλιδα και, παρότι μας θυμίζουν θερμά και σκονισμένα περιβάλλοντα, πρέπει να είμαστε προσεκτικοί, στο να τα συνδέουμε άμεσα με την υπερθέρμανση του πλανήτη.

Σύμφωνα με τον Πάρινγκτον, η επιστημονική εικόνα δεν είναι ακόμη ξεκάθαρη.

«Δεν υπάρχει σαφής εικόνα, για το πώς ακριβώς η ερημοποίηση επηρεάζει την πηγή της σκόνης», εξηγεί, αναφερόμενος στην επέκταση της ερήμου Σαχάρα προς τα νότια, που ενισχύεται από την κλιματική αλλαγή και την ανθρώπινη δραστηριότητα.

Ο Πάρινγκτον επισημαίνει, ότι μεγάλο μέρος αυτής της σκόνης προέρχεται από συγκεκριμένες «θερμές εστίες», όπως η λεκάνη Bodélé στο Τσαντ, όπου η σκόνη είναι αρκετά ελαφριά, ώστε να ανυψώνεται στην ατμόσφαιρα υπό ορισμένες συνθήκες πίεσης.

Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, η ξηρασία και η αυξημένη εξάτμιση οδηγούν σε μείωση της υγρασίας του εδάφους, και αν συνδυάσετε αυτά τα φαινόμενα με την κακή διαχείριση της γης, δημιουργούνται οι συνθήκες για περισσότερες αμμοθύελλες και σκόνη.

Επιπλέον, υπάρχει η υπόθεση, ότι αλλαγές στη γενική κυκλοφορία της ατμόσφαιρας, που συνδέονται με τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, ενδέχεται να αυξήσουν τη συχνότητα με την οποία οι σαχαριανές καταιγίδες σκόνης φτάνουν στην Ευρώπη.

Ωστόσο, οι επιστήμονες είναι προσεκτικοί, στο να συνδέσουν άμεσα τα δύο φαινόμενα, καθώς δεν υπάρχουν αρκετά ιστορικά δεδομένα για να εντοπιστεί ένα ξεκάθαρο σήμα.

«Από όσο γνωρίζω, δεν υπάρχουν οριστικές μελέτες, που να συνδέουν την ερημοποίηση, την αποψίλωση των δασών και άλλους παράγοντες με την ορυκτή σκόνη στην ατμόσφαιρα, οπότε παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα», καταλήγει ο Πάρινγκτον μιλώντας στο Euronews Green.

Με πληροφορίες από euronews.com