Το έθιμο ξεκίνησε να τηρείται πριν από πολλά χρόνια, όταν οι σφουγγαράδες, πριν ξεκινήσουν το ταξίδι τους, έπεφταν στη θάλασσα για να πιάσουν τον Τίμιο Σταυρό. Επίσης, έπεφταν στη θάλασσα ναυτικοί που εργάζονταν σε πλοία, αλλά και οι ψαράδες.

Σύμφωνα με την παράδοση, την παραμονή των Θεοφανίων οι νέοι συγκεντρώνονται στο λιμάνι της Ερμιόνης και στολίζουν τις βάρκες, με φύλλα μυρτιάς και φοίνικα, αλλά και σημαίες. Το βράδυ, ντυμένοι με παραδοσιακές ναυτικές στολές, πηγαίνουν αρχικά στο δημαρχείο, όπου τους υποδέχονται η δημοτική και η κοινοτική αρχή. Στη συνέχεια οι νέοι γυρίζουν όλη την πόλη, από σπίτι σε σπίτι, τραγουδώντας το «Γιάλα – Γιάλα» και δέχονται ευχές και κεράσματα.

Την επόμενη μέρα, των Θεοφανίων, οι νέοι, φορώντας πάντα τις παραδοσιακές ναυτικές στολές, πηγαίνουν στο μητροπολιτικό ναό για να πάρουν την ευλογία της εκκλησίας και αμέσως μετά κατευθύνονται προς το λιμάνι, όπου τους περιμένουν τα στολισμένα καΐκια. Μέχρι να γίνει ο καθαγιασμός των υδάτων, οι νέοι κουνούν τις βάρκες με δύναμη συνεχίζοντας να τραγουδούν το «Γιάλα – Γιάλα».

Όταν ολοκληρωθεί η τελετή του καθαγιασμού των υδάτων, οι νέοι επιστρέφουν στην πόλη, για να προσκυνήσουν οι κάτοικοι τον Τίμιο Σταυρό και την εικόνα της Παναγίας.