Χθες 8 Αυγούστου 2025, έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 97 ετών ο Τζέιμς Λόβελ, ο διοικητής της μυθιστορηματικής διαστημικής αποστολής Apollo 13, που έγινε ταινία με πρωταγωνιστή τον Τομ Χάνκς.

Ο Λόβελ καταγράφηκε ως ο αστροναύτης με τις περισσότερες ώρες στο διάστημα στα προγράμματα Mercury, Gemini και Apollo, με περίπου 715 ώρες. Η σημαντικότερη ίσως στιγμή της καριέρας του ήταν η συμμετοχή του, ως πιλότος της μονάδας διοίκησης, στο εξαήμερο ταξίδι του Apollo 8 τα Χριστούγεννα του 1968, μαζί με τους κοσμοναύτες Μπόρμαν και Αντερς.

Αυτοί οι τρεις άνδρες έγιναν οι πρώτοι άνθρωποι που περιέτρεξαν τη Σελήνη, πραγματοποιώντας 10 κύκλους γύρω από αυτήν .

Η καταστροφική έκρηξη στο Apollo 13

Τον Απρίλιο του 1970, η αποστολή του Apollo 13 ήταν προγραμματισμένη, να προσγειώσει τον Λόβελ και τον Φρεντ Χέις στη Σελήνη, ενώ ο Τζον Σγουίγκερτ θα παρέμενε σε τροχιά. Στόχος τους ήταν, να εξερευνήσουν τη Fra Mauro, μια ορεινή περιοχή της οποίας η τοπογραφία θα μπορούσε να προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για τη γεωλογία της Σελήνης .

Περίπου 56 ώρες μετά την έναρξη της πτήσης και περίπου 200.000 μίλια από τη Γη, οι αστροναύτες άκουσαν έναν τρομερό κρότο . Η αιτία ήταν η έκρηξη μιας από τις δύο δεξαμενές οξυγόνου.

Οι δεξαμενές τροφοδοτούσαν με υγρό οξυγόνο τις κυψέλες καυσίμου, που παρήγαγαν ηλεκτρική ενέργεια και πόσιμο νερό για το διαστημικό σκάφος και παρείχαν στον πλήρωμα αέρα για αναπνοή.

Τα καλώδια μέσα στη δεξαμενή είχαν υποστεί ζημιά πριν από την εγκατάσταση και όταν ο Σγουίγκερτ άνοιξε έναν διακόπτη για μια εργασία ρουτίνας, προκλήθηκε βραχυκύκλωμα, με αποτέλεσμα η δεξαμενή να σπάσει και το περιεχόμενό της να αδειάσει στο διάστημα. Και η δεύτερη έπαθε μεγάλες ζημιές από την έκρηξη.

«Αρχικά, νομίσαμε, ότι ήταν πρόσκρουση μετεωρίτη», διηγήθηκε ο καπετάνιος Λόβελ στην εφημερίδα The Chicago Tribune, 35 χρόνια αργότερα. «Γνωρίζαμε, ότι αυτό θα προκαλούσε χάσμα, που θα επέτρεπε την διαφυγή όλου του αέρα, αφήνοντάς μας νεκρούς σε λίγα λεπτά. Όταν συνειδητοποιήσαμε, ότι δεν ήταν μετεωρίτης, αρχίσαμε αμέσως να προσπαθούμε να καταλάβουμε τι είχε συμβεί και πώς θα μπορούσαμε να επιστρέψουμε στην πατρίδα».

Η Σωσίβια Λέμβος

Οι αστροναύτες του Apollo 13 κατάφεραν να επιβιώσουν μέσω μιας σειράς εξαιρετικά δύσκολων μέτρων και αυτοσχεδιασμών, που απαιτούσαν ψυχραιμία και εφευρετικότητα.

Όταν η έκρηξη της δεξαμενής οξυγόνου κατέστρεψε τα συστήματα τροφοδοσίας ενέργειας του διαστημοπλοίου, το σχέδιο διάσωσης περιλάμβανε τη χρήση της άθικτης σεληνιακής μονάδας σαν σωσίβιας λέμβου.

Η σεληνιακή μονάδα ήταν εξοπλισμένη με δικό της οξυγόνο και είχε αυτόνομη ηλεκτρική τροφοδοσία. Αλλά ενώ είχε σχεδιαστεί, να μεταφέρει μόνο δύο αστροναύτες έως δύο ημέρες, έπρεπε τώρα να φιλοξενήσει και τους τρεις για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα .

Θερμοκρασία 3 βαθμοί

Για να εξοικονομήσουν την απαραίτητη ενέργεια, που θα διατηρούσε τους αστροναύτες στη ζωή, και οι τρεις άνδρες στριμώχτηκαν στη σεληνιακή μονάδα, σβήνοντας τα φώτα και τις θερμάστρες. Αυτή η απόφαση τους καταδίκασε σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες επιβίωσης.

Το πλήρωμα αντιμετώπισε ιδιαίτερα χαμηλές θερμοκρασίες 3 βαθμών Κελσίου. Για να διατηρήσουν τη θερμοκρασία του σώματός τους, «τρίβαμε τα χέρια μας και χτυπούσαμε τις μπότες μας», όπως εξήγησε αργότερα ο Κάπτεν Λόβελ.

Για να αντιμετωπίσουν την αφυδάτωση, οι αστροναύτες προσέφυγαν σε ασυνήθιστες μεθόδους: μάσησαν πακέτα με χοτ ντογκ, για να πάρουν υγρασία . Επιπλέον, αυτοσχεδίασαν με κοινά υλικά και σε κάποιο σημείο χρησιμοποίησαν αυτοκόλλητη ταινία και μάλλινη κάλτσα, ως μέρος μιας συσκευής φιλτραρίσματος αέρα .

Η σφεντόνα

Αντί για μια άμεση επιστροφή στη Γη, που θεωρήθηκε πολύ επικίνδυνη, το διαστημόπλοιο έκανε έναν κύκλο γύρω από τη Σελήνη, πριν εκτελέσει έναν ελιγμό σαν σφεντόνα, για να στραφεί προς τη Γη . Ο Κάπτεν Λόβελ χειρίστηκε την εκτόξευση του πυραύλου, για να θέσει το διαστημόπλοιο σε πορεία για το ταξίδι επιστροφής .

Καθώς πλησίαζαν τη Γη, οι αστροναύτες μεταφέρθηκαν πίσω στη σχεδόν άχρηστη μονάδα διοίκησης, η οποία έφερε την απαραίτητη θερμική ασπίδα για την κάθοδο μέσω της ατμόσφαιρας . Αφού απέρριψαν τη χαλασμένη και τη σεληνιακή μονάδα, οι αστροναύτες στηρίχτηκαν στην τελευταία ενέργεια των μπαταριών της μονάδας διοίκησης και το εφεδρικό οξυγόνο, για να φτάσουν σε μια προσθαλάσσωση στον Ειρηνικό.

Η κάψουλα προσγειώθηκε έξι ημέρες μετά την απογείωση της και τρεις ημέρες και 16 ώρες μετά την απώλεια της τροφοδοσίας της.

Η επιτυχής επιβίωση των αστροναύτων απαιτούσε όχι μόνο τεχνική εξειδίκευση και ψυχραιμία, αλλά και την ικανότητα να αυτοσχεδιάσουν με περιορισμένους πόρους υπό μεγάλη πίεση. Όπως εξήγησε ο Κάπτεν Λόβελ: «Ήμασταν όλοι δοκιμασμένοι πιλότοι και το μόνο που μπορούσαμε να κάνουμε, ήταν να προσπαθήσουμε να γυρίσουμε σπίτι. Δεν απελπιστήκαμε ποτέ, γιατί ήμασταν πάντα αισιόδοξοι ότι θα τα καταφέρναμε».

Παρόλο που ο Λόβελ δεν πραγματοποίησε ποτέ το όνειρό του, να πατήσει στην επιφάνεια της Σελήνης, μετατράπηκε σε φιγούρα της ποπ κουλτούρας όταν τον υποδύθηκε ο Τομ Χάνκς στην ταινία “Apollo 13” του 1995, η οποία βασίστηκε στο βιβλίο του: “Lost Moon: The Perilous Voyage of Apollo 13”.

Η φράση «Houston, we have a problem», η φράση που ο Χάνκς ως Λόβελ εμφανίζεται, να λέει στο κέντρο ελέγχου της NASA, έγινε μέρος του αμερικανικού λεξιλογίου. Παρότι στην πραγματικότητα ήταν ο Σγουίγκερτ, που πρώτος ανέφερε το πρόβλημα στη NASA.

tvxs.gr