Η 21η Μαΐου, Ευρωπαϊκή Ημέρα Natura 2000, είναι μια ημέρα αφιερωμένη στην προστασία της βιοποικιλότητας και των πολύτιμων οικοσυστημάτων της ηπείρου μας. Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο λειτουργεί ως υπενθύμιση της κοινής ευθύνης για το φυσικό περιβάλλον. Όμως, στην Ελλάδα, η ημέρα αυτή παραμένει –δυστυχώς– περισσότερο υπενθύμιση παραλείψεων, παρά αφορμή εορτασμού επιτευγμάτων.

Η χώρα μας φιλοξενεί πάνω από 6.000 είδη φυτών, πολλά εκ των οποίων είναι ενδημικά, σπάνια ή απειλούμενα, καθώς και μια πλούσια πανίδα. Παράλληλα, διαθέτει πληθώρα μοναδικών οικοσυστημάτων, που συνδυάζουν φυσική ομορφιά, οικολογική αξία και οικονομική σημασία για τις τοπικές κοινότητες. Και όμως, η διαχείριση αυτού του πλούτου παραμένει αποσπασματική, συχνά πρόχειρη και σε πολλές περιπτώσεις ανύπαρκτη.

Το Δίκτυο Natura 2000 αποτελεί ένα εργαλείο για τη διατήρηση αυτού του φυσικού κεφαλαίου, αλλά στην πράξη πολλές περιοχές αντιμετωπίζονται απλώς ως “προστατευόμενες στα χαρτιά”. Η έλλειψη εφαρμογής σχεδίων διαχείρισης, η απουσία φύλαξης, οι ανεξέλεγκτες χρήσεις και η υποβάθμιση ευαίσθητων περιοχών είναι μια σκληρή πραγματικότητα.

Η περίπτωση της Λίμνης Στυμφαλίας
Στην Κορινθία, η Λίμνη Στυμφαλία αποτελεί μια εμβληματική Natura περιοχή, με βαθιές οικολογικές, ιστορικές και πολιτιστικές ρίζες. Και όμως, ακόμη και σήμερα, η διαχείρισή της παραμένει αβέβαιη, με περιορισμένη εφαρμογή ουσιαστικών μέτρων προστασίας.

Η λίμνη αυτή θα μπορούσε να είναι πρότυπο οικοτουρισμού, περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και τοπικής βιώσιμης ανάπτυξης. Αντί γι’ αυτό, αποτελεί συχνά πεδίο αδράνειας ή πρόχειρων παρεμβάσεων.

Τι πρέπει να γίνει – και τι έχει ήδη προταθεί:
1. Διαχείριση των υδάτων
Η διατήρηση της ποσότητας και της ποιότητας των υδάτων είναι κρίσιμη. Το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ 2462/2017) έχει επισημάνει την ανάγκη να τροποποιηθεί το καθεστώς διαχείρισης, καταργώντας την αποκλειστικότητα του Αρδευτικού Οργανισμού Στυμφαλίας – Ασωπού Κορινθίας και θεσπίζοντας ένα νέο, οργανωμένο μοντέλο με τη συμμετοχή επιστημόνων και της κοινωνίας των πολιτών.

2. Αποκατάσταση οικοτόπων
Η ανάκτηση των φυσικών οικοτόπων της λίμνης απαιτεί παρεμβάσεις όπως αναφύτευση και ανακατασκευή υδρόβιων περιοχών που έχουν υποβαθμιστεί. Η Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών έχει καταθέσει προτάσεις για επαναφορά της φυσικής ισορροπίας.

3. Διαχείριση του καλαμιώνα
Η ανεξέλεγκτη εξάπλωση του καλαμιώνα αλλοιώνει το οικοσύστημα της λίμνης. Η περιοδική διαχείριση, με κοπή και απομάκρυνση βιομάζας, όπως έχει εφαρμοστεί μέσω του έργου LIFE-Stymfalia, συμβάλλει στην οικολογική σταθερότητα της περιοχής.

4. Συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας
Καμιά περιβαλλοντική πολιτική δεν μπορεί να είναι αποτελεσματική χωρίς τους ανθρώπους που ζουν στον τόπο. Η ενσωμάτωση της κοινότητας –μέσω εκπαίδευσης, ενημέρωσης και συμμετοχής– είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την επιτυχία.

Η Ημέρα Natura 2000 ως ευκαιρία αλλαγής
Αν θέλουμε η 21η Μαΐου να αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο, πρέπει να πάψουμε να την αντιμετωπίζουμε ως επέτειο ή αφορμή για διακηρύξεις και να τη δούμε ως κάλεσμα ευθύνης. Για την Ελλάδα, και ειδικά για την Κορινθία, αυτό σημαίνει δράση – με επίκεντρο τη Λίμνη Στυμφαλία, που μπορεί και πρέπει να γίνει παράδειγμα εφαρμοσμένης προστασίας και αειφόρου ανάπτυξης.

Αν δεν προστατεύσουμε αυτό που έχουμε, θα το χάσουμε. Και τότε, καμία «πράσινη» ημερομηνία δεν θα έχει κανένα νόημα.

Τζ. Σουκ.