«Ο Πόντος ποντίζεται, αλλά δεν καταποντίζεται»

Σαν σήμερα, στις 19 Μαΐου του 1919, ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάζεται στη Σαμψούντα, σηματοδοτώντας την έναρξη της δεύτερης και πιο βίαιης φάσης της Ποντιακής Γενοκτονίας. Μέχρι το 1922, όταν κορυφώθηκε η Μικρασιατική Καταστροφή, περισσότεροι από 350.000 Έλληνες του Πόντου εξοντώθηκαν μέσω διωγμών, βασανιστηρίων, εκτελέσεων, εξοριών και πορειών θανάτου.

Η Γενοκτονία των Ποντίων: Ένα καλά οργανωμένο έγκλημα
Η γενοκτονία των Ποντίων δεν ήταν μεμονωμένο γεγονός. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη εθνοκαθαρτική στρατηγική που εφάρμοσαν οι νεότουρκοι και εθνικιστές αξιωματικοί από το 1908, και κορυφώθηκε με τον Κεμάλ Ατατούρκ το 1919–1922. Οι ίδιες ομάδες που είχαν ήδη εξοντώσει Αρμένιους και Ασσύριους, έθεσαν σε εφαρμογή το σχέδιο αφανισμού των Ελληνορθόδοξων πληθυσμών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Ο Πόντος, περιοχή με έντονη ελληνική παρουσία επί αιώνες, υπέστη πρωτοφανή βαρβαρότητα:

Ολόκληρα χωριά πυρπολήθηκαν

Εκκλησίες και σχολεία καταστράφηκαν

Άνδρες οδηγήθηκαν σε τάγματα εργασίας (στην πράξη τάγματα θανάτου)

Γυναίκες και παιδιά υπέστησαν βιασμούς, εξευτελισμούς και πείνα

Πλήθος προσφύγων εγκατέλειψε την πατρίδα για να σωθεί

 Η μνήμη δεν αφορά μόνο τους Ποντίους
Η 19η Μαΐου δεν αποτελεί μόνο ημέρα μνήμης για τους Ποντίους. Αντιπροσωπεύει την αρχή της τελικής φάσης της εξόντωσης όλων των χριστιανικών κοινοτήτων της Ανατολής: από τη Θράκη μέχρι την Ιωνία και την Καππαδοκία. Δυστυχώς, οι νομοθετικές πρωτοβουλίες της δεκαετίας του ’90 αναγνώρισαν αποσπασματικά τα γεγονότα, με τον Νόμο του 1994 να αναφέρει μόνο την Ποντιακή Γενοκτονία και τον Νόμο του 1998 να ορίζει τη 14η Σεπτεμβρίου ως Ημέρα Μνήμης της Μικρασιατικής Καταστροφής – αφήνοντας έξω την Ανατολική Θράκη, όπου είχαν ξεκινήσει οι σφαγές ήδη από το 1914.

Μαρτυρίες και Ιστορικές Αναφορές
Η ομιλία του Λεωνίδα Ιασονίδη, νομικού και πολιτικού, στο μνημόσυνο των σφαγιασθέντων Ποντίων στην Κωνσταντινούπολη το 1922, συγκλονίζει ακόμα:

«Εις δημοσίαν πλατείαν της πατρίδος του, Αμασείας, βλέπων εν μία και μόνη ημέρα εστημένας 69 αγχόνας… Ο Πόντος, Παναγιώτατε, ποντίζεται, αλλά δεν καταποντίζεται…»

Ο Ιασονίδης, ο οποίος είχε προσφυγοποιηθεί από τη Σινώπη, μετέφερε τον πόνο και την αξιοπρέπεια ενός λαού που εξορίστηκε, αλλά δεν ξεριζώθηκε από την ιστορική του συνείδηση.

 Η Ιστορική Ευθύνη και η Διεθνής Αναγνώριση
Παρά τις τεκμηριωμένες ιστορικές αναφορές και τα αρχεία διεθνών οργανισμών, η γενοκτονία των Ποντίων παραμένει ανεπαρκώς αναγνωρισμένη σε διεθνές επίπεδο. Μόνο λίγες χώρες έχουν μέχρι σήμερα αναγνωρίσει επισήμως το έγκλημα. Η ιστορική αλήθεια και η διεκδίκηση δικαιοσύνης είναι ακόμα ανοιχτές πληγές.

 106 χρόνια μετά, θυμόμαστε – Δεν ξεχνάμε
Η σημερινή ημέρα δεν είναι μόνο για κατάθεση στεφάνων και ομιλίες. Είναι μία υπενθύμιση της ανάγκης διατήρησης της ιστορικής μνήμης, αποκατάστασης της αλήθειας και διεκδίκησης της αναγνώρισης ενός εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας.

Γιατί, όπως και να το πεις, Πόντος σημαίνει Αντίσταση. Πόντος σημαίνει Μνήμη.