Με ιδιαίτερη έμφαση και πανηγυρικό τόνο παρουσιάστηκε από την Περιφερειακή Αρχή η έγκριση του νέου Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου (ΠΧΠ) Πελοποννήσου, το οποίο, σύμφωνα με τον Περιφερειάρχη κ. Πτωχό, χαρακτηρίζεται ως «θεμέλιο ανάπτυξης». Ωστόσο, η πραγματικότητα, όπως αναφέρει ο Μανώλης Μάκαρης, διαφέρει δραματικά.

Το εν λόγω πλαίσιο δημοσιεύτηκε μόλις τον Απρίλιο του 2025, βασιζόμενο όμως σε μελέτες που έχουν εκπονηθεί από το… 2009, δηλαδή πριν από 15 και πλέον χρόνια. Η τεράστια αυτή χρονική καθυστέρηση έχει ως αποτέλεσμα το ΠΧΠ να θεωρείται από πολλούς παρωχημένο, ανεφάρμοστο και εντελώς αποσυνδεδεμένο από τη σημερινή πραγματικότητα της Πελοποννήσου.

Χωροταξικός σχεδιασμός με ξεπερασμένα δεδομένα
Το ΠΧΠ στηρίζεται σε απογραφικά στοιχεία του 2001 και του 2011, αγνοώντας παντελώς την απογραφή του 2021. Επιπλέον, αναφέρεται ακόμη στη στρατηγική «Ευρώπη 2020», ενώ η σημερινή στρατηγική είναι η «Ευρώπη 2030» και ο σχεδιασμός της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας (Green Deal). Το ίδιο συμβαίνει και με τα χρηματοδοτικά εργαλεία: ενώ το ισχύον ΕΣΠΑ είναι το 2021–2027, το ΠΧΠ κάνει ακόμα αναφορές στο ΕΣΠΑ 2007–2013.

Πλήθος θεσμικών και περιβαλλοντικών αλλαγών έχουν επίσης αγνοηθεί. Από τις μεταρρυθμίσεις του «Καλλικράτη» και του «Κλεισθένη» μέχρι το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα ή τη Δίκαιη Μετάβαση, το πλαίσιο φαίνεται να μην έχει προσαρμοστεί στις θεσμικές και κοινωνικές μεταβολές της τελευταίας δεκαετίας.

Ανύπαρκτη στρατηγική, ανενεργά έργα
Το πλέον εξόφθαλμο στοιχείο, σύμφωνα με τον κ. Μάκαρη, είναι το κεφάλαιο για τον Σιδηρόδρομο Πελοποννήσου, όπου γίνεται λόγος για «πρόσφατη ανακαίνιση» και «ανάπτυξη υποδομών», τη στιγμή που το σιδηροδρομικό δίκτυο είναι ανενεργό και η πολιτική βούληση για την επαναλειτουργία του απουσιάζει.

Επιπλέον, στο ΠΧΠ εξακολουθούν να αναφέρονται έργα που έχουν εγκαταλειφθεί, όπως το λιμάνι στη Δυτική Παραλία Καλαμάτας ή το αεροδρόμιο στη Δυτική Μεσσηνία, ενώ δεν γίνεται καμία ουσιαστική αναφορά σε σύγχρονες κρίσεις όπως η κλιματική αλλαγή, η ανομβρία, οι πυρκαγιές ή η διάβρωση των ακτών.

Η Μεγαλόπολη, περιοχή-κλειδί για την ενεργειακή μετάβαση, αναφέρεται γενικά ως «ζώνη αναδιάρθρωσης», χωρίς καμία αναφορά στο Σχέδιο Δίκαιης Μετάβασης που ήδη εφαρμόζεται, ενώ και το κεφάλαιο για τις ΑΠΕ αγνοεί τις σύγχρονες προκλήσεις ανεξέλεγκτης εγκατάστασης αιολικών πάρκων, βασιζόμενο ακόμη στο ειδικό χωροταξικό των ΑΠΕ του 2009.

Σχεδιασμός χωρίς κοινωνική πραγματικότητα
Το ΠΧΠ μιλάει ακόμη για τουριστική ανάπτυξη, αλλά χωρίς πρόβλεψη για συγκράτηση πληθυσμού, χωρίς στρατηγική απέναντι στο δημογραφικό αδιέξοδο και την ερημοποίηση των χωριών της Πελοποννήσου. Αγνοεί κρίσεις που άλλαξαν τον παγκόσμιο σχεδιασμό (πανδημία, ενεργειακή κρίση, πληθωρισμός), αλλά και τοπικές πραγματικότητες που απαιτούν άμεσες πολιτικές.

Η ανάγκη για αναθεώρηση
«Γιατί δεν είχε δημοσιευτεί νωρίτερα αυτό το ΠΧΠ;» διερωτάται ο Μανώλης Μάκαρης. «Γιατί αφέθηκαν να περάσουν τόσα χρόνια από τότε; Όλα αυτά τα χρόνια με τι πλαίσιο παίρνονταν οι αποφάσεις για την ανάπτυξη της Πελοποννήσου;»

Ο κ. Μάκαρης τονίζει την ανάγκη άμεσης και ουσιαστικής αναθεώρησης του ΠΧΠ ανά περιφερειακή ενότητα, με βάση τις σύγχρονες ανάγκες των πολιτών και τις κρίσιμες περιβαλλοντικές και κοινωνικές προκλήσεις. Μόνο τότε μπορεί το ΠΧΠ να αποτελέσει πραγματικό εργαλείο σχεδιασμού — και όχι ένα ακόμα γραφειοκρατικό απομεινάρι του παρελθόντος.