Η μάχη της Αρκούδας και ο θάνατος των Πετμεζαίων 12 Αὐγούστου 1822
Οι Tούρκοι οπισθοχωρούν, αλλά αυτή τη φορά δεν φεύγουν, παρά μεταχειρίζονται τέχνασμα. Στήνουν ενέδρα μέσα σε αμπέλια με σταφίδες, κρύβονται στα χαντάκια και αφήνουν ένα άλογο για να νομίσουν οι Έλληνες ότι έφυγαν βιαστικά,εγκαταλείποντας λάφυρα.
Οι Έλληνες πέφτουν στην παγίδα.
Το απόσπασμα του Αναγνώστη Πετμεζά,μαζί με τους Φαναρίτες και τους Μυστριώτες κινείται προς εκείνο το σημείο και οι Τούρκοι τους αιφνιδιάζουν. Δίνεται εντολή υποχώρησης αλλά οι Έλληνες υποχωρούν άτακτα προς την Αρκούδα,από τη ρεματιά του Κυρίλλου ποταμού,με κατεύθυνση τα Βαλτσαίϊκα.
Ο Αναγνώστης Πετμεζάς δεν φεύγει αλλά ορμά για να συγκρατήσει τους Έλληνες ώστε να αντισταθούν και η αποχώρηση να γίνει συντεταγμένα. Μα πέφτει νεκρός από τούρκικο βόλι και μετά από λίγο ο 17χρονος γιος του Σωτήρης–Σωκράτης Πετμεζάς. Σκοτώνεται και πλήθος ελλήνων ηρώων όπως ο Παπα-Καλομοίρης από το Μυστρά, ο Γιαννέτας από το Γεωργίτσι του Ταύγετου και άλλοι 57 Φαναρίτες, Καλαβρυτινοί και Μυστριώτες.
Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στέλνει βοήθεια με τους Γιατράκο, Πλαπούτα και τους άλλους Πετμεζαίους. Πάνω από το Κιάτο, στη θέση Αρκούδα, συνεχίζεται η μάχη και οι Έλληνες τρέπουν σε φυγή τους τούρκους που έχουν 250 νεκρούς. Εκτός από τον Αναγνώστη Πετμεζά που ενταφιάστηκε στον Μεγάλο Βάλτο, όλοι οι άλλοι πεσόντες Έλληνες ενταφιάστηκαν στην περιοχή του Κυρίλλου. Πράγματι, αριστερά της πηγής Βρωμόβρυση, που ήταν κοντά στο ρέμα του Κυρίλλου, υπάρχει ένας λοφίσκος που στα τέλη του 19ου αιώνα σωζόταν σε σχήμα μικρής ακρόπολης κωνοειδής όγκος με σωρό από χώμα που είχε περίμετρο 54 βημάτων και μήκος 19 βημάτων. Ήταν ο τάφος των πεσόντων Ελλήνων στη μάχη της 12ης Αυγούστου 1822.
Βιβλιογραφία
1) Βασιλείου Φίλη, Ένα Μικρό Χωριουδάκι, Ένα Μεγάλο Όνομα, Αθήνα, 1992
2) Γεωργίου Καρούλα, 12 Αυγούστου 1822, εφημερίδα «ηχώ της Κορινθίας» του Κίμωνα Τρουπή, φύλλο 150/5.8.1978
3) Φώτη Χρυσανθακόπουλου ή Φωτάκου, πρώτου υπασπιστή του Θ. Κολοκοτρώνη, Απομνημονεύματα περί της Ελληνικής Επαναστάσεως, έκδοση Βεργίνα 2001
4) Γεωργίου Τερτσέτη, Άπαντα Κολοκοτρώνη, απομνημονεύματα, εκδόσεις Χ. Γιοβάνη 1966
5) Λάμπη Αποστολίδη, Η Κορινθία στην Επανάσταση του 1821, Τόμος 2ος, Εκδόσεις Ν. Θεοχαρόπουλος
6) Κανέλλου Δεληγιάννη, Απομνημονεύματα
7) Σπυρίδωνος Τρικούπη, Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως.