Αρνητικό σοκ προκαλεί η πορεία του ΑΕΠ στο τρίτο τρίμηνο της χρονιάς, αφήνοντας μετέωρες τις κυβερνητικές διακηρύξεις περί θεαματικών ρυθμών ανάπτυξης και υπεραπόδοσης της ελληνικής οικονομίας έναντι της υπόλοιπης Ευρώπης.

Παρά την «ένεση» από τα έσοδα του τουρισμού, το ΑΕΠ συρρικνώθηκε κατά 0,5% σε τριμηνιαία βάση αντί να αυξηθεί, ενώ και σε ετήσια βάση ο ρυθμός ανάπτυξης φρέναρε στο 2,8%.

H θετική επίδραση των τουριστικών εσόδων δεν στάθηκε ικανή, να αντισταθμίσει την πολύ μεγάλη διεύρυνση του εμπορικού ελλείμματος. Εκεί εντοπίστηκε η αχίλλειος πτέρνα της ελληνικής οικονομίας, όπως πολλοί αναλυτές προειδοποιούσαν κόντρα στην υπεραισιόδοξη ρητορική της κυβέρνησης. Η διεύρυνση αυτή οφείλεται στην κατακόρυφη αύξηση στις τιμές της ενέργειας, καθώς στο τρίτο τρίμηνο καταγράφηκαν τρία αλλεπάλληλα ιστορικά ρεκόρ – τα ρεκόρ όλων των εποχών στις τιμές φυσικού αερίου, ηλεκτρικού ρεύματος και πετρελαϊκών προϊόντων.

Η βενζίνη είχε φθάσει να πωλείται έως και 2,4 ευρώ το λίτρο και αυτό αποτυπώθηκε με ένταση στο ενεργειακό ισοζύγιο και κατά συνέπεια και στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών. Οι επιβαρύνσεις ήταν ακόμη μεγαλύτερες λόγω και των υψηλών επιδοτήσεων στην ενέργεια, με τελικό αποτέλεσμα να καταγραφεί σε τριμηνιαία βάση συρρίκνωση αντί για αύξηση του ΑΕΠ.

Το πιο ανησυχητικό, ίσως, όπως τονίζουν παράγοντες της αγοράς, είναι πως στο τρίτο τρίμηνο (το παραδοσιακά πιο ισχυρό τρίμηνο της ανάπτυξης τουρισμού) ήταν οι παράλληλες κακές επιδόσεις και στα άλλα δύο κρίσιμα μεγέθη για την ελληνική οικονομία, την ιδιωτική κατανάλωση και τις επενδύσεις.

Η συνολική τελική καταναλωτική δαπάνη μειώθηκε κατά 0,6% σε σχέση με το δεύτερo τρίμηνο του 2022, ενώ και σε ετήσια βάση (δηλαδή, συγκριτικά με το τρίτο τρίμηνο του 2021) η αύξηση ήταν μόνον 3,6%. Πρόκειται για εικόνα που δείχνει, ότι η έκρηξη των τιμών απειλεί να «παγώσει» την αγορά, ενώ η ετήσια άνοδος φαίνεται να προέρχεται και εκείνη περισσότερο από την αύξηση του τζίρου λόγω πληθωρισμού παρά από πραγματική αύξηση της κατανάλωσης. Το στοιχείο αυτό προσμετράται ιδιαίτερα εν όψει και της περιόδου των Χριστουγέννων, από την οποία παγίως περιμένει η αγορά να «σώσει» ή και να κερδίσει την χρονιά.

Επίσης, στις ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου καταγράφηκε στασιμότητα σε τριμηνιαία βάση, καθώς η αύξηση ήταν μόλις 0,1%, ενώ οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών παρουσίασαν μείωση κατά 3,3% σε σχέση με το δεύτερο τρίμηνο του 2022. Οι εξαγωγές αγαθών αυξήθηκαν κατά 0,1%, ενώ οι εξαγωγές υπηρεσιών μειώθηκαν κατά 3,4%.

Όλα αυτά σημαίνουν, ότι οι εκτιμήσεις για ετήσια αύξηση του ΑΕΠ ακόμη και πάνω από 6%, είναι πολύ δύσκολο πια να επιβεβαιωθούν, ενώ θα δοθεί μάχη ακόμη και για να πιαστεί ο στόχος του προϋπολογισμού που προβλέπει ανάπτυξη 5,6%, καθώς αναθεωρήθηκαν προς τα κάτω και οι μεταβολές του ΑΕΠ των προηγούμενων τριμήνων: Στο πρώτο τρίμηνο του 2022 το ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 7,9% αντί 8% που είχε ανακοινωθεί, ενώ στο δεύτερο τρίμηνο η ανάπτυξη ήταν τελικά 7,1%, από 7,7% που είχε αρχικά εκτιμηθεί.

Αρα, συνολικά στο εννεάμηνο Ιανουαρίου – Σεπτεμβρίου, το ΑΕΠ παρουσιάζει μέση ετήσια αύξηση 5,9% και για να επιτευχθεί ο στόχος του προϋπολογισμού για ετήσια ανάπτυξη 5,6%, θα πρέπει στο τρέχον τέταρτο τρίμηνο, το ΑΕΠ να τρέξει με ετήσιο ρυθμό αύξησης 4,5%.

Πρόκειται, προφανώς, για στόχο εξαιρετικά δύσκολο, με δεδομένο ότι η τουριστική «δεξαμενή» εξαντλήθηκε και ο πληθωρισμός έχει φοβίσει τους καταναλωτές θέτοντας υπό αίρεση ακόμη και τις εορταστικές δαπάνες τους.

Μαρίνα Αλεξανδρή

tvxs.gr