Με φόντο έναν ενεργειακό (και όχι μόνο) πόλεμο που μαίνεται, μετά τις διαρροές των τελευταίων ωρών στον Nord Stream και τις συνακόλουθες αλληλοκατηγορίες Δύσης – Ρωσίας, οι υπουργοί ενέργειας της ΕΕ θα συναντηθούν στις Βρυξέλλες την Παρασκευή (30 Σεπτεμβρίου) για να συζητήσουν τα έκτακτα μέτρα που προτείνονται από τις Βρυξέλλες και κατατέθηκαν στις 14 Σεπτεμβρίου για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.

Το παρασκήνιο είναι έντονο, με πολλές χώρες της ΕΕ να πιέζουν για περισσότερες εξαιρέσεις και ευελιξία και η λύση φαντάζει στην καλύτερη περίπτωση να είναι ένα συνονθύλευμα όλων αυτών.

Τα μέτρα που προτείνονται, περιλαμβάνουν ανώτατο όριο εσόδων για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας τα 180 ευρώ ανά μεγαβατώρα και φορολόγηση 33% στα κέρδη πάνω από τα κανονικά επίπεδα των εταιρειών ορυκτών καυσίμων. Η ιδέα είναι, να ανακυκλωθούν αυτά τα έσοδα, για να προστατευθούνε οι ευάλωτοι καταναλωτές και να επενδυθούνε σε καθαρή τεχνολογία.

Ωστόσο, στο προσχέδιο συζήτησης δεν περιλαμβάνεται καν το πλαφόν στην τιμή εν γένει του φυσικού αερίου, παρά το γεγονός ότι 15 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, έστειλαν σχετική επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. H Κομισιόν απορρίπτει την πρόταση ενός πλαφόν γενικά στο φυσικό αέριο, περιορίζοντας την παρέμβαση στο ρωσικό φυσικό αέριο. Αντιπροτείνει ακόμη διαπραγμάτευση με τους αξιόπιστους εταίρους εφοδιασμού της Ένωσης για την επίτευξη χαμηλότερων τιμών στις εισαγωγές.

Το ζήτημα επιβολής πλαφόν στο φυσικό άεριο θεωρείται κομβικό, ακόμη και για την ενότητα της ΕΕ, καθώς οι χώρες είναι χωρισμένες στα τρία. Κάποιες θεωρούν ότι δεν πρέπει να μπει καθόλου πλαφόν, κάποιες θεωρούν ότι πρέπει να μπει πλαφόν στο ρωσικό φυσικό αέριο και κάποιες άλλες θεωρούν ότι πρέπει να οριστεί πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου συνολικά (και όχι μόνο του ρωσικού).

Αν και επιδίωξη του σχεδίου της Κομισιόν είναι η επίτευξη μιας ενιαίας προσέγγισης σε όλη την Ευρώπη, οι Βρυξέλλες άφησαν περιθώρια στις πρωτεύουσες της ΕΕ να εφαρμόσουν τα μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης των υφιστάμενων ανώτατων ορίων και της εφαρμογής νέων. Τώρα, οι τροπολογίες που συνέταξε η Τσεχική Δημοκρατία, η οποία ασκεί επί του παρόντος την εκ περιτροπής προεδρία των χωρών της ΕΕ, θα μπορούσαν να δώσουν ακόμη περισσότερο χώρο στις χώρες της ΕΕ να αποκλίνουν.

Αυτές οι αλλαγές, σύμφωνα με τη Euractiv, περιλαμβάνουν το να επιτρέπεται στις χώρες να «θέσουν ένα συγκεκριμένο ανώτατο όριο» στα έσοδα από λιθάνθρακα, να ορίσουν υψηλότερο όριο εσόδων για παραγωγούς με επενδυτικό και λειτουργικό κόστος «υψηλότερο από το ανώτατο όριο σε επίπεδο Ένωσης» και να εξαιρούν την παραγωγή ενέργειας που χρησιμοποιείται σε περιόδους αιχμής ως «προμηθευτής έσχατης ανάγκης».

Παράλληλα με αυτές τις αλλαγές, περισσότερες από 15 χώρες εξακολουθούν να «αναζητούν περαιτέρω χώρο σε διαφορετικά μέρη των τριών προτάσεων για να προσαρμόσουν τα εθνικά μέτρα που ήδη ισχύουν», σύμφωνα με διπλωμάτη της ΕΕ, μετά από συνάντηση της ομάδας εργασίας τη Δευτέρα.

Καθώς οι χώρες αγωνίζονται να βρουν κοινό έδαφος, οι εταιρείες ενέργειας και οι παρατηρητές της ενεργειακής αγοράς ανησυχούν, ότι αυτές οι αποκλίσεις θα σκοτώσουν την ενιαία προσέγγιση που σχεδίαζε η Επιτροπή, δημιουργώντας στρέβλωση στην αγορά και πλήττοντας την εμπιστοσύνη των επενδυτών. «Ένα ανώτατο όριο σε όλη την ΕΕ στα έσοδα από την αιολική ενέργεια θα πρέπει να είναι ακριβώς αυτό – ένα ενιαίο ανώτατο όριο σε όλη την ΕΕ. Το να επιτρέπεται στις χώρες να αποκλίνουν από αυτό και να έχουν χαμηλότερα ανώτατα όρια δημιουργεί σύγχυση και αβεβαιότητα – και θα επιβραδύνει τις επενδύσεις που τόσο χρειαζόμαστε», δήλωσε ο εκπρόσωπος της αιολικής βιομηχανίας Giles Dickson.

Ήδη, οι εταιρείες ενέργειας στη Ρουμανία διαμαρτύρονται, ότι τα ανώτατα όρια τιμών για το φυσικό αέριο και την ηλεκτρική ενέργεια για τα νοικοκυριά και τους δημόσιους οργανισμούς, όπως τα σχολεία και τα νοσοκομεία, βλάπτουν τα συμφέροντά τους, καθώς είναι κάτω από τις τιμές της αγοράς.

Παρά το γεγονός αυτό, ορισμένες χώρες της ΕΕ έχουν ήδη εκφράσει την υποστήριξή τους για τα προτεινόμενα μέτρα εσόδων της Επιτροπής. Για παράδειγμα, το Βερολίνο έχει ρίξει το βάρος του πίσω από το ανώτατο όριο εσόδων για τη φθηνή ηλεκτρική ενέργεια, με τον υπουργό Οικονομίας και Κλίματος Ρόμπερτ Χάμπεκ να λέει, ότι η Γερμανία θα το εφαρμόσει με ή χωρίς την ΕΕ. Στην Αυστρία, ο υπουργός προστασίας των καταναλωτών χαιρέτισε τις προτάσεις, με την υπουργό Ενέργειας να λέει, ότι «χρειάζονται ευρωπαϊκές και κοινές λύσεις για τα προβλήματα στην ευρωπαϊκή αγορά».

Προκειμένου να μπει ένα φρένο στην εκτίναξη των τιμών της ενέργειας, ο Μακρόν δήλωσε, ότι τάσσεται υπέρ της πρότασης για αγορά αερίου «από κοινού» με τις άλλες χώρες της ΕΕ, ώστε να καταβάλλεται μικρότερο τίμημα. Τάχθηκε υπέρ της επιβολής πλαφόν στην τιμή του ρωσικού φυσικού αερίου, υπό τον όρο ότι θα επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των κρατών-μελών. Παράλληλα, ο Μακρόν στηρίζει την ιδέα, να απαιτήσουν από τις ενεργειακές εταιρείες που αποκομίζουν μεγάλα κέρδη από τις πρόσφατες «εκρήξεις» στις τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, να κάνουν κάποιου είδους «συνεισφορά» στα δημόσια ταμεία.

Εν τω μεταξύ, στην Ιταλία, η εισφορά αλληλεγγύης έχει ήδη προβλεφθεί σε διάταγμα της χώρας, για τη φορολόγηση των επιπλέον κερδών από εταιρείες ενέργειας και τη χρήση αυτών για τη χρηματοδότηση μέτρων για τη στήριξη των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων. Ωστόσο, πολλές εταιρείες αρνήθηκαν να πληρώσουν. Ενώ η κυβέρνηση υπολόγιζε να συγκεντρώσει 10,5 δισ. ευρώ, το μέτρο αναμένεται να συγκεντρώσει μόνο 1,23 δισ. ευρώ.

Άλλες χώρες εξακολουθούν να εξετάζουν τις προτάσεις, όπως η φινλανδική κυβέρνηση που δεν έχει ακόμη οριστικοποιήσει τη θέση της. Ομοίως, η πορτογαλική κυβέρνηση εξακολουθεί να αναλύει τις προτάσεις. Ωστόσο, ο πρωθυπουργός Αντόνιο Κόστα έχει ήδη δηλώσει, ότι θα υποστηρίξει την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να φορολογήσει τουλάχιστον το 33% των έκτακτων κερδών των ενεργειακών εταιρειών.

Η Πολωνία δεν έχει σχολιάσει ακόμη τη συνεισφορά αλληλεγγύης από εταιρείες ορυκτών καυσίμων, στάση που μπορεί να οφείλεται στο γεγονός ότι το κράτος κατέχει σημαντικά μερίδια στους τέσσερις κυρίαρχους προμηθευτές ενέργειας της χώρας. Από την άλλη, λογικό είναι για τη Βουλγαρία, να είναι ενάντια στους περιορισμούς των τιμών, καθώς είναι ο τρίτος μεγαλύτερος εξαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ φέτος, κερδίζοντας σχεδόν 1,3 δισεκατομμύρια ευρώ από τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας τους πρώτους έξι μήνες του 2022.

Οι υπουργοί Ενέργειας θα συναντηθούν την Παρασκευή, αλλά προφανώς υπάρχει πολλή δουλειά που πρέπει να γίνει, για να επιτευχθεί μια κοινή προσέγγιση.

Ο ενεργειακός πόλεμος του Πούτιν συντρίβει την Ευρώπη

Την ίδια ώρα, εργοστάσια, επιχειρήσεις και οικογένειες σε όλη την Ευρώπη μάχονται για την επιβίωση, καθώς οι συντριπτικά υψηλές τιμές της ενέργειας έχουν εκτοξευθεί στο 10πλάσιο του μέσου επιπέδου τους την τελευταία δεκαετία.

«Οι άνθρωποι έχουν σοκαριστικά υψηλούς λογαριασμούς ρεύματος. Οι μικρές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να πληρώσουν τους λογαριασμούς. Τα εργοστάσια εξετάζουν το ενδεχόμενο να κλείσουν ή να περιορίσουν την παραγωγή», δήλωσε στο foreignpolicy ο Ben Cahill, ανώτερος συνεργάτης στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS). «Και αυτό είναι πριν έρθει ο χειμώνας, οπότε μπορεί να χειροτερέψει».

Από την ενεργοβόρα βιομηχανία αλουμινίου μέχρι τους κατασκευαστές λιπασμάτων, εταιρείες σε όλη την Ευρώπη αναγκάστηκαν να μειώσουν την παραγωγή ή ακόμη και να χρεοκοπήσουν μπροστά στις εντυπωσιακές τιμές.

Για να προστατεύσουν νοικοκυριά και επιχειρήσεις από μεγαλύτερο πόνο, οι κυβερνήσεις διοχέτευσαν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια σε επιδοτήσεις, τεράστια χρηματικά ποσά που αντικατοπτρίζουν τη σοβαρή οικονομική κατάσταση της ηπείρου – και τον πρωτοφανή χαρακτήρα της κρίσης.

«Δεν βρισκόμαστε σε κανονικές συνθηκών αγοράς. Αυτές είναι ακραίες συνθήκες της αγοράς», δήλωσε ο Alex Munton, ειδικός στις παγκόσμιες αγορές φυσικού αερίου στο Rapidan Energy Group, μια συμβουλευτική εταιρεία, ο οποίος περιέγραψε την κατάσταση ως «ενεργειακό πόλεμο».

«Σε καιρό πολέμου… αυτό είναι το είδος των πραγμάτων που κάνουν [οι κυβερνήσεις]», πρόσθεσε. «Θα τεντώσουν τα οικονομικά τους στο όριο για να ξεπεράσουν τη σύγκρουση στην οποία βρίσκονται».

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε εκτεταμένες επείγουσες παρεμβάσεις, που θα αναδιανείμουν περίπου 140 δισεκατομμύρια δολάρια σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει ένα πρόγραμμα διάσωσης 46 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ η Σουηδία έχει ανακοινώσει περισσότερα από 20 δισεκατομμύρια δολάρια σε εγγυήσεις ρευστότητας για τις ταλαιπωρημένες ενεργειακές εταιρείες της.

Καθώς οι γερμανικές εταιρείες ενέργειας ωθούνται σχεδόν σε χρεοκοπία, η Γερμανία φέρεται τώρα να εθνικοποιεί τρεις μεγάλους γίγαντες φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένης της Uniper, σε μια ιστορική παρέμβαση που θα τους βοηθούσε να σωθούν από το χείλος του γκρεμού.

Η απογοήτευση του κόσμου βράζει ήδη στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Μολδαβία, τη Γερμανία, την Αυστρία και την Ιταλία, καθώς ξεσπούν οι διαμαρτυρίες για την εκτίναξη του ενεργειακού κόστους και εντείνουν τις ανησυχίες για ευρύτερη αναταραχή. Στην Πράγα, περίπου 70.000 άνθρωποι ξεχύθηκαν στους δρόμους στις αρχές Σεπτεμβρίου σε μια διαδήλωση ενάντια στην αύξηση των τιμών της ενέργειας, καθώς και για να απαιτήσουν μεγαλύτερη κυβερνητική δράση.

Καθώς η οργή ενάντια στους εκτοξευόμενους λογαριασμούς ενέργειας αυξάνεται, η ευρωπαϊκή αλληλεγγύη μαραίνεται. Αυτό είναι κακό για τις Βρυξέλλες και για τη συνεχιζόμενη ευρωπαϊκή υποστήριξη της άμυνας της Ουκρανίας ενάντια στους Ρώσους εισβολείς.

Μαριάνθη Πελεβάνη

tvxs.gr