Με εντάσεις ολοκληρώθηκε η συνεδρίαση της Συνόδου Κορυφής των «27» της ΕΕ, αφού Βορράς και Νότος, σύμφωνα με τις πληροφορίες, φαίνεται πως διαφώνησαν σε βασικά ζητήματα αναφορικά με την ενεργειακή κρίση και την απεξάρτηση από τη ρωσική ενέργεια πριν φτάσουν σε συμφωνία.

Μάλιστα, το προσχέδιο συμπερασμάτων που είχε γίνει γνωστό χθες, Πέμπτη, άλλαξε και κυκλοφόρησε σήμερα μια νέα έκδοση του κειμένου, στην οποία κατά την διάρκεια της Συνόδου έγιναν και επιπλέον προσθήκες. Το τελικό κείμενο συμπερασμάτων μεταφέρει τις κρίσιμες αποφάσεις για τα τέλη Μαΐου, στην επόμενη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ, ενώ η κοινή προμήθεια αερίου, σε πρώτη φάση θα γίνει σε εθελοντική βάση. Μάλιστα στην Ισπανία και την Πορτογαλία χορηγήθηκε ειδική άδεια να διαχειρίζονται τις δικές τους τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.

Αποχώρησε ο Πέδρο Σάντσεθ

Ενδεικτικό του κλίματος είναι το γεγονός πως ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, αποχώρησε οργισμένος από την αίθουσα, για να καθαρίσει όπως είπε το μυαλό του κατά την διάρκεια των συζητήσεων. «Πολύ ωραία! Πάω να πάρω λίγο αέρα και να καθαρίσει το μυαλό μου και αν έχετε κάτι καινούριο να μου πείτε, πείτε το», είπε απευθυνόμενος στους υπόλοιπους ηγέτες ο κ. Σάντσεθ.

Όπως αναφέρει η ισπανική ιστοσελίδα Ultima Hora, ο Πέδρο Σάντσεθ διάβασε στο Twitter ανάρτηση δημοσιογράφου του France 24, σύμφωνα με την οποία αποκάλυπτε, πως ο πρωθυπουργός της Ισπανίας θα ασκούσε βέτο στις αποφάσεις της Συνόδου. Εξοργισμένος που αυτή η πληροφορία διέρρευσε, αποχώρησε από την αίθουσα. Ωστόσο αυτή είναι μόνο μια ερμηνεία, που δεν επιβεβαιώνεται από κάποιο άλλο διεθνές Μέσο.

Οι «αντιμαχόμενες» πλευρές

Όπως μεταδίδει το Politico, επικαλούμενο διπλωμάτες της ΕΕ, η συζήτηση διεξήχθη σε πολύ «έντονο» κλίμα. Οι ηγέτες, που συγκεντρώθηκαν στις Βρυξέλλες διχάστηκαν σχετικά με την εξεύρεση ενός κοινού τρόπου για να συγκρατήσουν την εκτίναξη των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας, την ώρα που η Ευρώπη προσπαθεί να αποκόψει μια βασική πηγή ενέργειας – τη Ρωσία.

Μια ομάδα επιθυμούσε επιθετική παρέμβαση της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των ανώτατων ορίων τιμών στην ηλεκτρική ενέργεια ή το φυσικό αέριο, ή ίσως την αλλαγή ολόκληρης της δομής της αγοράς ενέργειας συνολικά. Οι μεσογειακές χώρες πρωτοστάτησαν στην προσπάθεια αυτή, με μερική υποστήριξη από το Βέλγιο και την Πολωνία.

Μια άλλη ομάδα, με επικεφαλής τη Γερμανία και την Ολλανδία, αντέδρασε σε αυτό το σχέδιο μέτρων. Αντ’ αυτού πρότειναν την επιτάχυνση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την υιοθέτηση μιας νομοθετικής δέσμης μέτρων της ΕΕ για τη μείωση των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, που ονομάστηκε «Fit for 55». Τέλος, υποστήριξαν, ότι η αναμόρφωση της σημερινής αγοράς θα μπορούσε να απειλήσει την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.

Ειδική άδεια σε Ισπανία και Πορτογαλία

Τελικά και μετά το αδιέξοδο, οι ηγέτες της ΕΕ χορήγησαν στην Ισπανία και την Πορτογαλία ειδική άδεια, να διαχειρίζονται τις δικές τους τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, όπως ανακοίνωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η πρόεδρος της Επιτροπής είπε, ότι αυτό ήταν εφικτό, επειδή αυτές οι δύο χώρες έχουν σχετικά υψηλό μερίδιο ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό τους μείγμα και πολύ λίγες διασυνδέσεις με άλλα μέρη του δικτύου της ΕΕ.

«Συμφωνήσαμε για μια ειδική μεταχείριση που είναι δυνατή για την Ιβηρική χερσόνησο, έτσι ώστε η Ιβηρική χερσόνησος να μπορεί να αντιμετωπίσει αυτήν την πολύ συγκεκριμένη κατάσταση στην οποία βρίσκεται και να διαχειριστεί τις τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν μετά τη συνάντηση των ηγετών της ΕΕ στο Βρυξέλλες.

Το συμβιβαστικό κείμενο συμπερασμάτων

«Το θέμα της ενέργειας είναι πού δύσκολο», παραδέχτηκε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ μετά την ολοκλήρωση της πολύωρης συνεδρίασης των ηγετών. «Υπάρχει η επιλογή να στηθεί κοινός μηχανισμός για προμήθεια φυσικού αερίου και θα πρέπει να εργαστούμε, για να δούμε ποια άλλα μέτρα θα είναι τα πλέον επωφελή», σημείωσε.

«Εξετάσαμε διάφορες επιλογές για τη στήριξη των οικονομιών μας», σημείωσε από την πλευρά της η επικεφαλής της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. «Ολες οι επιλογές έχουν υπέρ και κατά. Πρέπει να δούμε πρώτα την πηγή του προβλήματος των υψηλών τιμών ενέργειας και αυτό είναι οι τιμές στο φυσικό αέριο. Τα ενεργειακά μίγματα των κρατών μελών είναι διαφορετικά, αλλά θα πρέπει να έχουμε μια κοινή προσέγγιση», είπε και πρόσθεσε: «Θα χρησιμοποιήσουμε την κοινή διαπραγματευτική μας δύναμη. Επιπλέον πρέπει να διευρύνουμε το δίκτυο αγωγών μας αλλά και τους αποθηκευτικούς μας χώρους. Στόχος να έχουμε καλύψει 80% των αποθηκών φέτος και το 90% την επόμενη χρονιά».

Παράλληλα, σημείωσε ότι θα παρουσιαστούν λύσεις για «αποδέσμευση» της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας από αυτή του φυσικού αερίου. Επ’ αυτού η Κομισιόν θα παρουσιάσει τις προτάσεις της τον Μάιο. Η πρόεδρος της Κομισιόν επεσήμανε, ότι στην Ιβηρική χερσόνησο υπάρχει ένα ειδικό θέμα, γιατί έχει πολύ μικρό δίκτυο αγωγών. Γι’ αυτό αναγνωρίστηκε «ειδικό καθεστώς», για την περιοχή.

Αναλυτικά τα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής για την ενέργεια, όπως δημοσιεύονται στο Euro2Day.gr:

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα καταργήσει σταδιακά την εξάρτησή της από τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου, πετρελαίου και άνθρακα το συντομότερο δυνατό, όπως ορίζεται στη Διακήρυξη των Βερσαλλιών. Ως εκ τούτου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο προσβλέπει στο ολοκληρωμένο και φιλόδοξο σχέδιο, το οποίο εκπονήθηκε σε στενό συντονισμό με τα κράτη μέλη, το οποίο θα υποβάλει η Επιτροπή για το σκοπό αυτό έως τα τέλη Μαΐου 2022. Οι εθνικές συνθήκες και το ενεργειακό μείγμα των κρατών μελών θα ληφθούν υπόψη.

Οι σταθερές υψηλές τιμές της ενέργειας έχουν ολοένα και πιο αρνητικό αντίκτυπο στους πολίτες και τις επιχειρήσεις, κάτι που επιδεινώνεται περαιτέρω από τη ρωσική στρατιωτική επιθετικότητα κατά της Ουκρανίας. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συζήτησε τον τρόπο παροχής περαιτέρω ανακούφισης στους πιο ευάλωτους καταναλωτές και τον τρόπο στήριξης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων βραχυπρόθεσμα.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο:

• καλεί τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να συνεχίσουν να κάνουν βέλτιστη χρήση της εργαλειοθήκης, συμπεριλαμβανομένου του νέου πλαισίου κρίσης για τις κρατικές ενισχύσεις, ως χρονικά περιορισμένη απόκλιση από το status quo. Όπως προτείνει η Επιτροπή, η προσωρινή φορολόγηση ή οι ρυθμιστικές παρεμβάσεις στα υπερβολικά κέρδη (σ.σ. επιχειρήσεων ενέργειας) μπορεί να είναι χρήσιμη πηγή εθνικής χρηματοδότησης.
• αναθέτει στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, επειγόντως, να επικοινωνήσουν με τους ενεργειακούς φορείς και να συζητήσουν, εάν και πώς, οι βραχυπρόθεσμες επιλογές όπως παρουσιάζονται από την Επιτροπή (άμεση υποστήριξη στους καταναλωτές μέσω κουπονιών, επιστροφές φόρων ή μέσω ενός “μοντέλου συγκέντρωσης/μεμονωμένου αγοραστή”, κρατικές ενισχύσεις, φορολογία (ειδικοί φόροι κατανάλωσης και ΦΠΑ), ανώτατα όρια τιμών, ρυθμιστικά μέτρα όπως συμβάσεις για διαφορές) θα συμβάλουν στη μείωση της τιμής του φυσικού αερίου και στην αντιμετώπιση των μεταδοτικών επιπτώσεών της στις αγορές ηλεκτρικής ενέργειας λαμβάνοντας υπόψη τις εθνικές συνθήκες·
• καλεί την Επιτροπή να υποβάλει προτάσεις που αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά το πρόβλημα των υπερβολικών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας διατηρώντας παράλληλα την ακεραιότητα της ενιαίας αγοράς, διατηρώντας τα κίνητρα για την πράσινη μετάβαση, διατηρώντας την ασφάλεια του εφοδιασμού και αποφεύγοντας το δυσανάλογο δημοσιονομικό κόστος.

Στο παρόν πλαίσιο των πολύ υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας, η Επιτροπή είναι έτοιμη να αξιολογήσει επειγόντως τη συμβατότητα των έκτακτων προσωρινών μέτρων στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας που κοινοποιούν τα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων για τον μετριασμό των επιπτώσεων των τιμών των ορυκτών καυσίμων στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, με τις διατάξεις της Συνθήκες και Κανονισμός 2019/943.

Κατά την αξιολόγηση αυτής της συμβατότητας, η Επιτροπή θα διασφαλίσει επίσης, μέσω ταχείας διαδικασίας, ότι πληρούνται οι ακόλουθες προϋποθέσεις: τα μέτρα μειώνουν τις τιμές της spot αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας για εταιρείες και καταναλωτές και δεν επηρεάζουν τους όρους συναλλαγών σε βαθμό αντίθετο προς το κοινό συμφέρον. Κατά τη διεξαγωγή αυτής της αξιολόγησης, θα ληφθεί υπόψη ο προσωρινός χαρακτήρας των μέτρων και το επίπεδο διασύνδεσης ηλεκτρικής ενέργειας με την ενιαία αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξέτασε την άμεση ετοιμότητα της ΕΕ και ανέθεσε στο Συμβούλιο να εξετάσει τις προτάσεις της Επιτροπής σχετικά με την πολιτική αποθήκευσης αερίου της ΕΕ, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τα συμφέροντα των κρατών μελών με σημαντική ικανότητα αποθήκευσης, προκειμένου να διασφαλιστεί δίκαιη ισορροπία. Η αναπλήρωση της αποθήκευσης αερίου σε ολόκληρη την Ένωση θα πρέπει να ξεκινήσει το συντομότερο δυνατό, λαμβάνοντας πλήρως υπόψη τα εθνικά μέτρα ετοιμότητας. Ενόψει του επόμενου χειμώνα, τα κράτη μέλη και η Επιτροπή θα:

1. δημιουργήσουν τους απαραίτητους μηχανισμούς αλληλεγγύης και αποζημίωσης·
2. να συνεργαστούν για την εθελοντική κοινή αγορά φυσικού αερίου, LNG και υδρογόνου, αξιοποιώντας βέλτιστα το συλλογικό πολιτικό βάρος και το βάρος της αγοράς της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των κρατών μελών της για τη μείωση των τιμών στις διαπραγματεύσεις. Η κοινή πλατφόρμα αγορών θα είναι επίσης ανοιχτή για τις χώρες των Δυτικών Βαλκανίων και τους τρεις συνδεδεμένους Ανατολικούς Εταίρους.
3. θα ολοκληρώσουν και να βελτιώσουν τις διασυνδέσεις φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, συμπεριλαμβανομένου του πλήρους συγχρονισμού των δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας·
4. εργαστούν για τη διασφάλιση της ασφάλειας του εφοδιασμού για όλα τα κράτη μέλη.

Η ενεργειακή ασφάλεια και η κλιματική ουδετερότητα μπορούν να επιτευχθούν μόνο εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση βασίζεται σε μια ισχυρή και πλήρως διασυνδεδεμένη εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και μια εύρυθμη αγορά άνθρακα. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο συζήτησε πώς να προχωρήσει η εργασία για την παρακολούθηση και τη βελτιστοποίηση της λειτουργίας τους. Καλεί την Επιτροπή να λάβει τις απαραίτητες πρωτοβουλίες έως τον Μάιο του 2022, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τις τελικές εκθέσεις ACER και ESMA.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση θα συνεχίσει να συντονίζεται με διεθνείς εταίρους, προκειμένου να εξασφαλιστεί επαρκής εφοδιασμός και να μετριαστεί η αύξηση των τιμών της ενέργειας.

tvxs.gr