Η κυβέρνηση, με μια συντονισμένη τριπλή παρέμβαση Σταικούρα, Πατέλη και Οικονόμου, κόβει κάθετα την συζήτηση για μείωση του ΦΠΑ στο τρόφιμα, ο υπουργός Ενέργειας Κώστας Σκρέκας ανακοινώνει νέες περικοπές για δεύτερο συνεχόμενο μήνα στην επιδότηση των τιμολογίων του ρεύματος και οι πληροφορίες από το οικονομικό επιτελείο κατεβάζουν τον πήχη των νέων αντισταθμιστικών μέτρων κατά του κύματος της ακρίβειας σε ένα voucher 100 ευρώ για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά με αυστηρά εισοδηματικά κριτήρια.

Το καθαρό μήνυμα, εν ολίγοις, είναι, πως απέναντι στο τσουνάμι της ενεργειακής κρίσης και των παράπλευρων ανατιμήσεων σε τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης, οι παρεμβάσεις της κυβέρνησης θα είναι εξαιρετικά φειδωλές. Δεν θα περιλαμβάνουν μειώσεις έμμεσων φόρων, θα είναι αυστηρά στοχευμένες στα πολύ χαμηλά εισοδήματα και το όλο πλαίσιο των μέτρων θα είναι καθαρά επιδοματικό και προσωρινού χαρακτήρα.

Πίσω από αυτή την επιλογή βρίσκονται κατ΄αρχάς τα (εξίσου σαφή) μηνύματα από τις Βρυξέλλες, την Φραγκφούρτη και το ΔΝΤ ότι η περίοδος δημοσιονομικής χάριτος για την Ελλάδα παρήλθε και πως πρέπει άμεσα να ξεκινήσει η φάση της προσαρμογής, ήτοι της ήπιας λιτότητας.

Ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας ήταν ειλικρινής επ’ αυτού μιλώντας σήμερα στην ΕΡΤ: «Θα πρέπει να μαζευόμαστε», δήλωσε, προσθέτοντας ότι «τα μέτρα στήριξης της κοινωνίας σταδιακά θα αποσύρονται».

Των δηλώσεων Σταϊκούρα είχε προηγηθεί η έκθεση του ΔΝΤ, η οποία κρούει καμπανάκι άμεσης δημοσιονομικής προσαρμογής για τις υπερχρεωμένες χώρες της ευρωζώνης. «Η κρίση», αναφέρεται στην έκθεση, που φωτογραφίζει ευθέως και κυρίως την Ελλάδα και την Ιταλία, «συρρίκνωσε τον ήδη περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο για κάποιες υπερχρεωμένες χώρες, τις οποίες κατέστησε πιο ευάλωτες σε μελλοντικά σοκ. Οι χώρες αυτές πρέπει να διαμορφώσουν αξιόπιστα σχέδια προσαρμογής τώρα, και να είναι έτοιμες να τα εφαρμόσουν μόλις η επεκτατική φάση δρομολογηθεί».

Είχαν προηγηθεί επίσης οι συστάσεις, σε ανάλογη κατεύθυνση, του επικεφαλής της αποστολής της ΕΚΤ στην Ελλάδα Μάρτιν Μπίστερμπος, ο οποίος ζήτησε συνέχιση των «μεταρρυθμίσεων» και αφού τελειώσει η ενισχυμένη, μεταμνημονιακή εποπτεία: «Η διαδικασία ανάκτησης της επενδυτικής βαθμίδας μπορεί να υποστηριχθεί από μια συνεπή στρατηγική αντιμετώπισης των ανισορροπιών, που παραμένουν στην ελληνική οικονομία», δήλωσε ο κ. Μπίστερμπος χθες στο Bloomberg.

Εν ολίγοις, το ΔΝΤ και η ΕΚΤ ζητούν από την Ελλάδα άμεσο σχέδιο δημοσιονομικής προσαρμογής και εξυγίανσης, προκειμένου να εξισορροπηθούν οι δαπάνες της πανδημίας που οδήγησαν το χρέος πάνω από το 200% του ΑΕΠ. Σε αυτό το διπλό σήμα έρχονται να προστεθούν και οι προειδοποιήσεις από τις αγορές, οι οποίες τις τελευταίες ημέρες έχουν οδηγήσει τις αποδόσεις και τα spreads των ελληνικών ομολόγων σε ρεκόρ τριετίας.

Αυτές οι προειδοποιήσεις, όμως, είναι μόνον η μισή απάντηση, ως προς τους λόγους που οδηγούν την κυβέρνηση, να βάζει «κόφτη» στα μέτρα στήριξης της κοινωνίας εν μέσω πρωτοφανούς κύματος ακρίβειας. Η άλλη μισή απάντηση δείχνει πολιτική επιλογή, με συγκεκριμένη ιδεολογική αφετηρία και εκλογική στόχευση ως προς το μίγμα μέτρων που θα υιοθετηθεί.

Διότι μπορεί η Κομισιόν και η ΕΚΤ να ζητούν δημοσιονομική σύνεση από την κυβέρνηση, αμφότερες όμως έχουν αφήσει στα ίδια τα κράτη-μέλη την δυνατότητα επιλογής των μέτρων αντιστάθμισης της ενεργειακής κρίσης, όπως επιβεβαίωσε και η Κριστίν Λαγκάρντ απαντώντας σε ερώτηση του Δημήτρη Παπαδημούλη στο Ευρωκοινοβούλιο. Η δε «εργαλειοθήκη» της Κομισιόν για την αντιμετώπιση των ενεργειακών ανατιμήσεων ανοίγει πεδίο και για την μείωση φόρων (ένα βήμα, που έχουν ήδη κάνει άλλες ευρωπαίκές χώρες όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Πολωνία).

Σήμερα, τόσο Χρήστος Σταϊκούρας, όσο και ο οικονομικός σύμβουλος του πρωθυπουργού Αλέξης Πατέλης και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Γιάννης Οικονόμου επικαλέστηκαν ως βασική αιτία για την μη επιλογή του ΦΠΑ (πέρα από τον περιορισμένο δημοσιονομικό χώρο), το ότι δεν εγγυάται κανείς, πως μια τέτοια μείωση θα περάσει στους καταναλωτές και δεν θα την παρακρατήσουν, επωφελούμενες οι επιχειρήσεις.

Το συγκεκριμένο επιχείρημα όμως δείχνει είτε αδυναμία, είτε απροθυμία της κυβέρνησης, να εγγυηθεί την προστασία των καταναλωτών και να διεκδικήσει από τις επιχειρήσεις να αναλάβουν κι εκείνες μερίδιο του κόστους της κρίσης.

Επιπλέον, τα στενά δημοσιονομικά περιθώρια δεν απέτρεψαν την κυβέρνηση από το να ανακοινώσει μείωση του ΕΝΦΙΑ με άμεση ισχύ. Και ούτε ο Χρήστος Σταϊκούρας, ούτε ο Γιάννης Οικονόμου απάντησαν στο πως βρέθηκαν 350 εκατομμύρια, με τα οποία θα επιβαρυνθεί ο προϋπολογισμός για την μείωση του ΕΝΦΙΑ, όπως και στο και γιατί, αντί αυτού, δεν επελέγη η μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης ή του ΦΠΑ.

Μαρίνα Αλεξανδρή

tvxs.gr