Οι Financial Times προειδοποιούν, ότι η επικείμενη στροφή της ΕΚΤ σε αυξήσεις επιτοκίων ανεβάζει ήδη το κόστος δανεισμού Ελλάδας και Ιταλίας, η Deutsche Bank συνιστά στους επενδυτές προσοχή με τα ελληνικά ομόλογα και το ΔΝΤ μπαίνει «σφήνα» βάζοντας και την δική του σφραγίδα: Διαμηνύει, με την σημερινή έκθεσή του, πως στην νέα εποχή, της παράλληλης νομισματικής και δημοσιονομικής σύσφιξης, υπάρχουν αυξημένοι κίνδυνοι ειδικά για τις υπερχρεωμένες χώρες, όπως είναι η Ελλάδα και η Ιταλία. Και για να μην υπάρξουν περιθώρια παρερμηνειών, τονίζει, ότι αυτές οι χώρες για να αποφύγουν περιπέτειες, θα πρέπει να ανακοινώσουν άμεσα, από τώρα κιόλας, «αξιόπιστα σχέδια» μείωσης των ελλειμμάτων και του χρέους – δηλαδή, σχέδια προσαρμογής και λιτότητας.

Τα τρία αυτά παράλληλα μηνύματα αποτυπώνουν και το μέγεθος των προκλήσεων, που έχουν τους επόμενους μήνες μπροστά τους η ελληνική οικονομία και η ελληνική κυβέρνηση. Και αποτελούν τον πρώτο «καμπανάκι» συναγερμού για την – ραγδαία – άνοδο των αποδόσεων των ελληνικών ομολόγων και των περίφημων spreads.

Η απόδοση του δεκαετούς ελληνικού ομολόγου έχει εκτιναχθεί μέσα σε πέντε μέρες πάνω από 60 μονάδες βάσης. Χθες έφθασε στο 2,55% και σήμερα το πρωί κινείτο περί το 2,3%, ενώ μόλις την περασμένη εβδομάδα βρισκόταν ακόμη στο 1,72%. Σημειωτέον, ότι μόλις τον περασμένο Αύγουστο η απόδοση του ελληνικού δεκαετούς βρισκόταν στο 0,55% και η Ελλάδα είχε φθάσει να δανείζεται φθηνότερα ακόμη και από τις ΗΠΑ. Εν ολίγοις, μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα το κόστος του δεκαετούς δανεισμού για την Ελλάδα έχει φθάσει στα επίπεδα του Ιουνίου του 2019, ενώ και οι αποδόσεις των πενταετών ομολόγων ανέβηκαν σε ρεκόρ δυόμισι ετών και στο 1,47%.

Τα καλά νέα είναι, πως η εκτίναξη αυτή την αποδόσεων δεν είναι μόνον ελληνικό φαινόμενο. Είναι πανευρωπαϊκό (και αμερικανικό επίσης) και οφείλεται στην εγκατάλειψη από τις μεγάλες κεντρικές τράπεζες της υπερ-χαλαρής νομισματικής πολιτικής της πανδημίας και την στροφή τους σε αυξήσεις επιτοκίων. Πρώτη έδωσε το σύνθημα η αμερικανική Fed, η οποία θα προχωρήσει στην πρώτη της αύξηση τον Μάρτιο και οι διεθνείς αναλυτές προεξοφλούν, ότι θα ακολουθήσουν τουλάχιστον άλλες τέσσερις έως το τέλος του έτους. Η ΕΚΤ έως τώρα αντιστεκόταν στην επιθετική στροφή, πλέον όμως δείχνει και εκείνη έτοιμη, να περάσει στην άλλη όχθη υπό την πίεση του πληθωρισμού-ρεκόρ στην ευρωζώνη. Την περασμένη εβδομάδα η Κριστίν Λαγκάρντ δεν απέκλεισε (για πρώτη φορά) ενδεχόμενη αύξηση των, μηδενικών σήμερα, επιτοκίων εντός του έτους. Το μήνυμα αυτό ήταν που πυροδότησε και την εκτίναξη των αποδόσεων των ευρωπαϊκών ομολόγων το τελευταίο τετραήμερο.

Τα κακά νέα είναι, πως η εκτίναξη αυτή είναι πολύ πιο οξεία για τα ελληνικά ομόλογα σε σχέση με τους κρατικούς τίτλους της υπόλοιπης ευρωζώνης, ακόμη και της ευρωπεριφέρειας. Το spread των ελληνικών ομολόγων με τα γερμανικά δεκαετή ομόλογα ξεπέρασε τις 200 μονάδες αγγίζοντας τις 215, ενώ ακόμη και στην έτερη υπερεχρεωμένη οικονομία του Νότου, την Ιταλία, η απόδοση του 10ετούς κρατιέται ακόμη κάτω από το 2%.

Το προφανές ερώτημα είναι, εάν όλα αυτά συγκροτούν αιτία συναγερμού για νέα κρίση χρέους. Η απάντηση που δίνουν αναλυτές και παράγοντες της αγοράς είναι όχι προς το παρόν, αλλά συνοδεύεται από αστερίσκους κινδύνου.

Η πρώτη αγωνία στην κυβέρνηση και το πρώτο ζητούμενο (όπως τονίζουν τραπεζικοί παράγοντες) είναι, να μην προκύψει μέσα από αυτή την πανευρωπαϊκή άνοδο του κόστους δανεισμού εικόνα νέου «ελληνικού προβλήματος» – δηλαδή, να διατηρηθεί η άνοδος των ελληνικών αποδόσεων εντός της πανευρωπαϊκής τάσης. Κομβικό στοιχείο, όπως λένε, εδώ είναι το spread μεταξύ των ελληνικών και ιταλικών ομολόγων. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδας ένα ικανοποιητικό επίπεδο ασφαλείας σ’ αυτό το spread είναι οι 30 με 40 μονάδες βάσης. Τις τελευταίες ημέρες όμως το spread έχει φθάσει στις 70 μονάδες και εάν διευρυνθεί περαιτέρω, υπάρχει κίνδυνος αποσύνδεσης της Ελλάδας από την Ιταλία και ανάδειξη νέου «ελληνικού ζητήματος» από τις αγορές.

Σε πολιτικό επίπεδο, η ανησυχία είναι διπλή: Κατ’ αρχάς τίθεται υπό αίρεση ο σχεδιασμός του ΟΔΔΗΧ για τον δανεισμό από τις αγορές εντός του 2022 (ένας σχεδιασμός που προβλέπει συνολικά την άντληση 12 δις ευρώ). Τον Ιανουάριο αντλήθηκαν 3 δις με το ακριβό επιτόκιο του 1,8% και πλέον οποιαδήποτε νέα έκδοση χρέους «παγώνει» μέχρι νεωτέρας.

Εξίσου κρίσιμο είναι, το τι θα γίνει και με τον δημοσιονομικό σχεδιασμό. Και τούτο διότι η στροφή σε πιο σφιχτή νομισματική πολιτική συμπίπτει με την στροφή της Ευρώπης και σε πιο σφιχτή δημοσιονομική πολιτική – δηλαδή, με την επιστροφή στους κανόνες για το χρέος για το έλλειμμα. Με το ελληνικό χρέος πάνω από το 200% του ΑΕΠ, με αυξημένο κόστος εξυπηρέτησής του, με το έλλειμμα στο 7% και με υποχρέωση επιστροφής σε πλεονάσματα μετά το 2023, κάθε δίοδος για παροχές, ελαφρύνσεις και επιδοματική στήριξη έναντι της ακρίβειας, είναι σαφές, ότι στενεύει επικίνδυνα. Οποιαδήποτε κίνηση παραπέμπει σε δημοσιονομικές αποκλίσεις μπορεί να τιμωρηθεί ακαριαία από τις αγορές. Κι αυτή η πραγματικότητα αναμένεται να αποτυπωθεί πλήρως στο νέο Μεσοπρόθεσμο που θα κατατεθεί την άνοιξη και, πολύ περισσότερο, στον προϋπολογισμό του επόμενου χρόνου που κατατίθεται τον Νοέμβριο – εάν έως τότε δεν έχουν προηγηθεί εκλογές.

Μαρίνα Αλεξανδρή

tvxs.gr