Ο πολιτικός σχεδιασμός του Μαξίμου για τις εκλογές (είτε πρόωρες, είτε… λιγότερο πρόωρες) έχει ως δυνατό του χαρτί την οικονομία. Οσοι συνομιλούν μαζί του, λένε ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης, είναι σκληρός θιασώτης της άποψης ότι «η ψήφος κρίνεται από την τσέπη».

Η μείωση των φόρων και οι «πολλές και καλές δουλειές» ήταν επίσης το χαρτί που έπαιξε, επιτυχώς, στις εκλογές του 2019 η ΝΔ και το αναπτυξιακό και επενδυτικό αφήγημα επελέγη και τώρα ως η ασφαλής πολιτική διέξοδος από την κυβερνητική φθορά και τις διαδοχικές αποτυχίες στην διαχείριση κρίσεων, καταστροφών και πανδημίας.

Το εν λόγω αφήγημα όμως κινδυνεύει να αναδειχθεί σε νέα αχίλλειο πτέρνα για την κυβέρνηση και η «διέξοδος» της οικονομίας δείχνει ήδη ναρκοθετημένη. Διότι το νέο διεθνές περιβάλλον που διαμορφώνεται, απειλεί να ανατρέψει κάθε σχεδιασμό – τόσο οικονομικό, όσο και πολιτικό.

Χθες, η απόδοση των δεκαετών ελληνικών ομολόγων εκτινάχθηκε πάνω από το 2% – ήτοι, έφθασε σε επίπεδα που είχε να πιάσει από τις εκλογές του Ιουλίου του 2019 και από τον Μάρτιο του 2020, όταν ξέσπασε το πρώτο κύμα της πανδημίας. Αυτό σημαίνει ότι το κόστος δανεισμού για την Ελλάδα έχει τετραπλασιαστεί μέσα σε επτά μήνες, καθώς μόλις τον περασμένο Ιούλιο η απόδοση του δεκαετούς ήταν 0,52%.

Η άνοδος του κόστους δανεισμού δεν είναι μόνον ελληνική. Οι αποδόσεις όλων των ευρωπαϊκών ομολόγων ανεβαίνουν σταθερά το τελευταίο διάστημα, ακολουθώντας την τάση των αμερικανικών εν όψει των επιθετικών αυξήσεων επιτοκίων που θα ξεκινήσει η Fed από τον Μάρτιο. Η χθεσινή εκτίναξη στην Ευρώπη, και στην Ελλάδα, ήταν απότοκο της διαφαινόμενης στροφής και της ΕΚΤ σε υψηλότερα επιτόκια εντός του 2022.

Η Κριστίν Λαγκάρντ ομολόγησε, εμμέσως πλην σαφώς, ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έπεσε έξω στις προβλέψεις της για τον πληθωρισμό, πως η άνοδος των τιμών δεν θα είναι ούτε ήπια ούτε προσωρινή όπως αρχικά προβλεπόταν, και για πρώτη φορά άφησε ανοιχτό ενδεχόμενο για αύξηση του κόστους του χρήματος μέσα στους επόμενους μήνες. Κατά τις εκτιμήσεις των αναλυτών του Reuters η ΕΚΤ θα αναγκαστεί να αυξήσει δύο φορές τα – μηδενικά σήμερα – επιτόκιά της, μία τον Σεπτέμβριο και μία τον Δεκέμβριο, ανεβάζοντάς τα τουλάχιστον στο 0,5%. Σύμφωνα με την Morgan Stanley οι αγορές είναι αντιμέτωπες με «τη μεγαλύτερη ποσοτική σύσφιξη στην ιστορία» και προέβλεψε, ότι οι μέσα στο επόμενο δωδεκάμηνο οι τέσσερις μεγαλύτερες κεντρικές τράπεζες του πλανήτη θα πουλήσουν κρατικά ομόλογα 2,2 τρις δολαρίων..

Αυτό συνεπάγεται το οριστικό, έως και βίαιο, τέλος της εποχής του φθηνού χρήματος, πάνω στο οποίο βασίστηκαν τα πακέτα στήριξης της πανδημίας – ένα τέλος, όμως, που για την Ελλάδα διαγράφεται ακόμη πιο δύσκολο απ’ ότι για τις υπόλοιπες χώρες της ευρωζώνης. Και τούτο διότι τον Μάρτιο τελειώνει και το έκτακτο πρόγραμμα αγοράς ομολόγων της ΕΚΤ (PEPP), το οποίο ουσιαστικά διασφάλιζε εγγυημένο αγοραστή για τα ελληνικά ομόλογα στην διάρκεια της πανδημίας.

Με το τέλος του PEPP η Ελλάδα θα βασίζεται μόνον στις αγορές για δανεισμό. Ένα δανεισμό, που μόνον φθηνός δεν διαγράφεται, λόγω τόσο της αύξησης των επιτοκίων, όσο και του γεγονότος ότι η χώρα εξακολουθεί να μην έχει επενδυτική βαθμίδα (κοινώς, τα ομόλογά της παραμένουν στην κατηγορία των «σκουπιδιών»).

Εκτός από την νομισματική σύσφιξη η Ευρώπη στρέφεται και στην δημοσιονομική σύσφιξη. Στο Eurogroup του Δεκεμβρίου, ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας έλαβε σαφές μήνυμα, πως η ελληνική κυβέρνηση θα πρέπει να μαζέψει άμεσα το δίχτυ των παροχών της πανδημίας και να δρομολογήσει τα μέτρα δημοσιονομικής προσαρμογής, που θα επαναφέρουν την οικονομία σε πλεόνασμα το 2023 έναντι ελλείμματος που ξεπέρασε το 7% του ΑΕΠ το 2021.

Όλα αυτά σημαίνουν, πως ο προϋπολογισμός του 2023 που θα κληθεί να καταθέσει το επόμενο φθινόπωρο η κυβέρνηση θα είναι σκληρός. Και πως τα περιθώρια για παροχές και μειώσεις φόρων, εάν και εφόσον ο πρωθυπουργός αποφασίσει να στήσει πρόωρες κάλπες, θα είναι εξαιρετικά περιορισμένα εάν όχι ανύπαρκτα.

Στο Μαξίμου και στο οικονομικό επιτελείο έχουν πλήρη επίγνωση της δυσκολίας του εγχειρήματος και εξ αυτής της δυσκολίας προέρχονται και οι συνεχείς ταλαντεύσεις, για το ποιος είναι ο κατάλληλος χρόνος για να γίνουν οι εκλογές. Ο προσεχής Μάιος και Ιούνιος θα κουβαλά ακόμη το άχθος της ενεργειακής κρίσης και του σφοδρού κύματος της ακρίβειας, ενώ το φθινόπωρο θα φέρει και απαιτήσεις από τις Βρυξέλλες για αυστηρές δημοσιονομικές δεσμεύσεις εν όψει της κατάθεσης του προϋπολογισμού. Μάλλον αυτό έχει κατά νου και κορυφαίος υπουργός (ο οποίος δεν ανήκει στο οικονομικό επιτελείο) που λέει, ότι «αφού ο Μητσοτάκης αποφάσισε να μην κάνει εκλογές τον περασμένο Οκτώβριο, τώρα θα παίξει ρώσικη ρουλέτα».

Μαρίνα Αλεξανδρή

tvxs.gr