Ο Μανώλης Μάκαρης τοποθετήθηκε δημόσια στο Περιφερειακό Συμβούλιο Πελοποννήσου για τον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ασκώντας κριτική σε κρίσιμες διατάξεις που –όπως σημείωσε– διατηρούν την Αυτοδιοίκηση «στον ρόλο του φτωχού συγγενή»: με περιορισμένα μέσα, ανεπαρκείς πόρους και συνεχώς αυξανόμενες αρμοδιότητες, χωρίς αντίστοιχη χρηματοδοτική ενίσχυση.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει πλέον απωλέσει σε μεγάλο βαθμό την αρχή της εγγύτητας. Αναγκαία η ενδυνάμωση των τοπικών κοινοτήτων
Τόνισε επίσης ότι η Τοπική Αυτοδιοίκηση έχει πλέον απωλέσει σε μεγάλο βαθμό την αρχή της εγγύτητας, δηλαδή τον θεμελιώδη ρόλο της ως διοίκηση «κοντά στον πολίτη». «Οι Δήμοι έχουν γιγαντωθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε συχνά δεν ενδιαφέρονται ουσιαστικά για τα προβλήματα των μικρών χωριών. Η λειτουργία τους απομακρύνθηκε από την καθημερινότητα των κατοίκων και δημιουργήθηκε μια πραγματική αποξένωση μεταξύ διοίκησης και κοινωνίας. Το ίδιο φαινόμενο καταγράφεται και στις Περιφέρειες, που λόγω μεγέθους και δομής δυσκολεύονται να ανταποκριθούν με ταχύτητα και ουσία στις ανάγκες των τοπικών κοινοτήτων», σημείωσε.

Στο πλαίσιο αυτό, παρουσίασε τον πυρήνα της πρότασης, επισημαίνοντας ότι απαιτείται μια πραγματική μεταρρύθμιση που θα επαναφέρει την Αυτοδιοίκηση στον φυσικό της χώρο: δίπλα στον πολίτη και στα καθημερινά προβλήματα. «Η δική μας πρόταση χρειάζεται μια πραγματική μεταρρύθμιση που θα δίνει δύναμη στα χωριά. Οι κοινότητες πρέπει να έρθουν ξανά στο προσκήνιο, να αποκτήσουν ρόλους, αρμοδιότητες, δύναμη και συγκεκριμένο προϋπολογισμό για να αντιμετωπίζουν τα τοπικά προβλήματα άμεσα και αποτελεσματικά. Δεν μπορεί τα μικρά χωριά να περιμένουν μονίμως “σειρά” από έναν γιγαντωμένο Δήμο. Η αποκέντρωση πρέπει να γίνει πραγματική, με ουσιαστική ενίσχυση της κοινότητας ως βασικού κυττάρου δημοκρατίας και συμμετοχής», τόνισε.

Παραμένει γνωμοδοτικός και όχι αποφασιστικός ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης για μεγάλα τοπικά ζητήματα
Όπως υπογράμμισε, παραμένει σοβαρό θεσμικό έλλειμμα, καθώς σε ζητήματα με άμεσο αντίκτυπο στις τοπικές κοινωνίες –όπως οι Μελέτες Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που εξετάζονται στην Επιτροπή Περιβάλλοντος και Χωροταξίας– ο ρόλος της Αυτοδιοίκησης εξακολουθεί να είναι καθαρά γνωμοδοτικός.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην πρακτική όπου, παρά τις αρνητικές γνωμοδοτήσεις Δήμων, Περιφερειών και τοπικών κοινωνιών, μεγάλα έργα προχωρούν λόγω αποφάσεων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης. «Σε σοβαρά ζητήματα που αγγίζουν τις τοπικές κοινωνίες, όπως η ακατάσχετη εγκατάσταση ανεμογεννητριών στα βουνά της Πελοποννήσου, βλέπουμε να λένε “όχι” οι Δήμοι, “όχι” οι Περιφέρειες, “όχι” οι κάτοικοι – και παρ’ όλα αυτά να προχωρούν. Αυτό πρέπει να σταματήσει. Δεν γίνεται να υπάρχει το “μακρύ χέρι” του κράτους που αναιρεί τις αποφάσεις των θεσμικών οργάνων της Αυτοδιοίκησης», σημείωσε.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα, αναφέρθηκε στις κινητοποιήσεις στον Κοσμά Αρκαδίας, όπου κάθε Σαββατοκύριακο συγκεντρώνονται εκατοντάδες πολίτες, αντιδρώντας σε εγκατάσταση ανεμογεννητριών και στην απειλή υποβάθμισης ενός παρθένου δάσους κεφαλληνιακής ελάτης. «Όταν λένε όχι οι κάτοικοι, όχι ο Δήμος, όχι οι τοπικοί φορείς, αλλά τελικά προχωρά το έργο, τότε έχουμε πρόβλημα δημοκρατίας και θεσμικής λειτουργίας. Η Αυτοδιοίκηση πρέπει να αποκτήσει την εξουσία που της αξίζει», κατέληξε.

Το προτεινόμενο εκλογικό σύστημα προς ακόμα λιγότερη δημοκρατία
Ο Μανώλης Μάκαρης εξέφρασε έντονη αντίθεση στη ρύθμιση που προβλέπει εκλογή από τον πρώτο γύρο με 42% + 1 ψήφο, παρέχοντας υπερ-πλειοψηφίες στα συλλογικά όργανα. «Πρόκειται για ένα σύστημα που δεν είναι πραγματικά αντιπροσωπευτικό και, στην πράξη, μειώνει τη δημοκρατική λειτουργία. Αντίθετα, η εμπειρία της απλής αναλογικής, όταν υπάρχουν σοβαρές παρατάξεις και υπεύθυνοι σύμβουλοι, μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά και με συνθέσεις», τόνισε, αναφερόμενος και στη δική του εμπειρία από το Δημοτικό Συμβούλιο Καλαμάτας. Παράλληλα, άσκησε κριτική στη μεταφορά αρμοδιοτήτων προς επιτροπές, που –όπως είπε– υποβαθμίζει τον ρόλο των Περιφερειακών και Δημοτικών Συμβουλίων. Επιπλέον, χαρακτήρισε προβληματική τη διαδικασία που συγκεντρώνει ουσιαστικά τον πρώτο και δεύτερο γύρο σε μία αναμέτρηση, επισημαίνοντας ότι με την προοπτική της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας δεν υπάρχει πραγματική δικαιολογία να μην διατηρείται ο διακριτός χρόνος των δύο Κυριακών.
Αναγκαία τα δημοψηφίσματα για να μπορούν να αποφασίζουν οι κάτοικοι για τα τοπικά ζητήματα
Για τα δημοψηφίσματα, ο Μανώλης Μάκαρης αναγνώρισε ότι η επαναφορά τους ως θεσμός μπορεί να είναι θετική, αλλά υπογράμμισε πως προβλέπεται συμβουλευτικός χαρακτήρας και τίθενται υψηλά θεσμικά φίλτρα (όπως απόφαση με 2/3) που μπορούν στην πράξη να ακυρώσουν την κοινωνική πρωτοβουλία. «Χρειάζεται θεσμός δημοψηφίσματος που να ξεκινά από τους πολίτες, με συγκεκριμένο αριθμό υπογραφών και με δεσμευτικό αποτέλεσμα. Οι άνθρωποι πρέπει να μπορούν να αποφασίζουν για τον τόπο τους», είπε.

Χρειαζόμαστε μια πραγματική μεταρρύθμιση
Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι ο νέος Κώδικας δεν μπορεί να αντιμετωπίζει την Αυτοδιοίκηση ως έναν «διαχειριστή αρμοδιοτήτων» χωρίς τα αντίστοιχα μέσα, ούτε ως έναν θεσμό με περιορισμένη δημοκρατική νομιμοποίηση και γνωμοδοτικό ρόλο στα μεγάλα επίδικα της κάθε περιοχής. Η χώρα χρειάζεται μια πραγματική μεταρρύθμιση: με ενίσχυση των κοινοτήτων, με ουσιαστική εγγύτητα στον πολίτη, με πόρους, εργαλεία και καθαρές αρμοδιότητες.
Την ίδια στιγμή, και η Περιφερειακή Διοίκηση οφείλει να διαθέτει πραγματική εξουσία και ουσιαστικό ρόλο υπέρ των συμφερόντων της τοπικής κοινωνίας. Όχι ως θεσμός-παρατηρητής, αλλά ως θεσμός με δυνατότητα να διαμορφώνει πολιτικές, να υπερασπίζεται το δημόσιο συμφέρον, να προστατεύει το περιβάλλον και να εγγυάται ότι οι κρίσιμες αποφάσεις λαμβάνονται με βάση τις ανάγκες των κατοίκων και όχι με γνώμονα εξωγενείς πιέσεις ή κεντρικές επιλογές που αγνοούν την πραγματικότητα «στο πεδίο».
Η δημοκρατία και η ανάπτυξη στην περιφέρεια δεν μπορούν να οικοδομηθούν με υπερ-πλειοψηφίες, συγκεντρωτισμό και θεσμική υποβάθμιση. Μπορούν να οικοδομηθούν μόνο με ισχυρή, πραγματικά αποκεντρωμένη Αυτοδιοίκηση, με λογοδοσία, συμμετοχή και αποφασιστικές αρμοδιότητες εκεί όπου χτυπά ο παλμός της κοινωνίας: στις Κοινότητες, στους Δήμους και στις Περιφέρειες.

Μανώλης Μάκαρης
Επικεφαλής Περιφερειακής Παράταξης
«Πρώτα η Πελοπόννησος»