Στο νέο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η πραγματικότητα που φοβόντουσαν τα παραδοσιακά πολιτικά στρατόπεδα της ΕΕ αποτυπώθηκε καθαρά: ο πολιτικός άξονας μετατοπίζεται δεξιά και η ακροδεξιά παύει, πλέον, να είναι περιθώριο.

Ένα χρόνο και κάτι μετά την εκλογική άνοδο των ακροδεξιών κομμάτων στις ευρωεκλογές του 2024, η Πέμπτη αποτέλεσε σημείο καμπής. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), η μεγαλύτερη πολιτική οικογένεια της ΕΕ και πολιτική «οικογένεια» της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, επέλεξε να συνταχθεί με τις ακροδεξιές ομάδες του Κοινοβουλίου, για να εγκρίνει περικοπές σε πράσινους κανονισμούς.

Η κίνηση αυτή θεωρείται ιστορική: σηματοδοτεί ουσιαστικά τη διάλυση του cordon sanitaire, της άτυπης συμφωνίας των κεντρώων κομμάτων (ΕΛΚ, Σοσιαλιστές, Renew, Πράσινοι) να αποκλείουν την ακροδεξιά από τις ευρωπαϊκές αποφάσεις.

Η ακροδεξιά ως νέος «ρυθμιστής»

Για κόμματα όπως η ομάδα των Patriots του Ζορντάν Μπαρντελά (Rassemblement National), η εξέλιξη αυτή είναι θρίαμβος. «Είναι μια ιστορική μέρα… σπάσαμε τη συμμαχία της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν», δήλωσε η εισηγήτριά τους Πασκάλ Πιέρα.

Πλέον, στον νέο συσχετισμό δυνάμεων, νομοθετήματα μπορούν να περνούν είτε με δεξιά πλειοψηφία (με τη συμμετοχή ακροδεξιών) είτε με πλειοψηφία κεντροαριστεράς–φιλελευθέρων. Το ΕΛΚ επιλέγει ευκαιριακά «συμμάχους», ανάλογα με το τι το εξυπηρετεί.

«Ναυάγιο εμπιστοσύνης» για τους Πράσινους και τους Φιλελεύθερους

Για τους παραδοσιακούς συνεργάτες του ΕΛΚ, η συνεργασία με την ακροδεξιά είναι προδοσία.

«Είναι ένα φρικτό μήνυμα για την Ευρώπη, για την κλιματική πολιτική, για τα ανθρώπινα δικαιώματα», δήλωσε εκνευρισμένη η συμπρόεδρος των Πρασίνων, Τέρι Ράιντκε.

Η Βαλερί Αγιέρ του Renew προειδοποίησε ανοιχτά τη φον ντερ Λάιεν: «Το ίδιο σας το κόμμα υπονομεύει τη σταθερότητα του ίδιου σας του αξιώματος».

Γιατί αλλάζει το τοπίο

Μέχρι πρότινος, η παρουσία της ακροδεξιάς στο Κοινοβούλιο ήταν σε μεγάλο βαθμό παθητική – ένα βήμα για εσωτερική κατανάλωση. Μετά το 2024, όμως, τα κόμματα αυτά έχουν επαγγελματοποιηθεί και γνωρίζουν, πλέον, πώς να αξιοποιούν τον κανονισμό, τις διαδικασίες και τις κλειστές συναντήσεις των πολιτικών ομάδων.

Με στοχευμένες τροπολογίες, ευθυγραμμίσεις με το ΕΛΚ και παρεμβάσεις σε επιμέρους φακέλους, δημιουργούν πλέον ισορροπίες, που δεν υπήρχαν ποτέ άλλοτε.

Οι συνέπειες για τη φον ντερ Λάιεν

Για την πρόεδρο της Κομισιόν, η οποία επανεξελέγη χάρη στη στήριξη κεντρώων και φιλοευρωπαϊκών δυνάμεων, η μετατόπιση του ΕΛΚ δεξιότερα δημιουργεί σοβαρά προβλήματα:

• Ενισχύει κόμματα που αντιτίθενται στην πράσινη ατζέντα, βασικό πυλώνα της θητείας της.
• Βαθαίνει τις συγκρούσεις με το Κοινοβούλιο, που ήδη έχει απειλήσει την Κομισιόν με motions of no confidence.
• Ενεργοποιεί νέα πολιτική πόλωση εντός των ευρωπαϊκών θεσμών.

Η τετραετία μέχρι τις ευρωεκλογές του 2029 προμηνύεται «αναγκαστικός γάμος» όλων των πολιτικών δυνάμεων – χωρίς δυνατότητα πρόωρων εκλογών.

Ουσιαστικά, η Ευρώπη εισέρχεται σε μια περίοδο, όπου το κέντρο δεν είναι πλέον δεδομένο, τα κλασικά ευρωπαϊκά στρατόπεδα διαρρηγνύονται και η ακροδεξιά αποκτά ρόλο διαπραγματευτή και συννομοθέτη.

Ή, όπως προειδοποίησε ένας αξιωματούχος της Κομισιόν: «Το ΕΛΚ παίζει με τη φωτιά – και όλοι θα δούμε το αποτέλεσμα».

Με πληροφορίες από Politico