Η κυβέρνηση κηρύσσει το τέλος της οικονομικής κρίσης που προκάλεσε η πανδημία και υπόσχεται αναπτυξιακή «απογείωση» το 2022, η νέα κρίση όμως είναι ήδη εδώ: Είναι η κρίση της ακρίβειας, η οποία απειλεί να ακυρώσει, και δη με βίαιο τρόπο, τα όποια κέρδη της ανάκαμψης κυρίως για τα χαμηλότερα εισοδήματα.

Οι τιμές έχουν φθάσει ήδη στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας (με βάση τα επίσημα στοιχεία για τον πληθωρισμό του Οκτωβρίου), όμως όλα τα μηνύματα και οι εκτιμήσεις παραγόντων της αγοράς δείχνουν, πως βρισκόμαστε ακόμη μόνον στην αρχή.

Η ίδια η Κομισιόν, κατ’ αρχάς, στην έκθεσή της με τις φθινοπωρινές προβλέψεις προειδοποιεί, ότι σε παγκόσμιο επίπεδο η έκρηξη του ενεργειακού κόστους, η οποία αποτελεί και την βασική πηγή των ανατιμήσεων, δεν θα εκτονωθεί πριν από τα μέσα του 2022. Εκτιμά ότι η διεθνής τιμή του πετρελαίου θα παραμείνει σε ανοδική πορεία έως το τέλος του έτους, θα πιάσει «κορυφή» μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2022 και θα μπεί σε αργή πορεία υποχώρησης από την άνοιξη.

Αυτό πρακτικά σημαίνει, ότι η ακριβή ενέργεια θα συνεχίσει να τροφοδοτεί αλυσιδωτές ανατιμήσεις στα βασικά αγαθά και καταναλωτικά είδη τουλάχιστον για όλο το πρώτο εξάμηνο της επόμενης χρονιάς.

Ειδικά στην Ελλάδα, όπου η τιμή του φυσικού αερίου έχει ήδη εκτοξευθεί κατά 132,3% σε σχέση με πέρσι, πολλαπλασιαστής του κύματος ακρίβειας αποτελεί ο εισαγόμενος πληθωρισμός, ο οποίος καταγράφει αλλεπάλληλα ρεκόρ. Ηδη, από τον Σεπτέμβριο, η άνοδος των τιμών στα εισαγόμενα προϊόντα έχει φθάσει στο 26,1%.

Πορεία παράλληλη τείνει να ακολουθήσει όλη η αγορά, με τις ανατιμήσεις (τουλάχιστον σε συγκεκριμένα είδη) να συγκρατούνται έως τώρα σε σχετικά διαχειρίσιμα επίπεδα για δύο λόγους. Ο ένας είναι η ύπαρξη των αποθεμάτων της περιόδου των lockdown, που ακόμη δεν έχουν εξαντληθεί, αλλά εκτιμάται ότι θα έχουν απορροφηθεί έως τις αρχές της επόμενης χρονιάς. Ο δεύτερος είναι η πάγια πρακτική που ακολουθούν παγκοσμίως οι επιχειρήσεις, από τις πολυεθνικές έως τα σούπερ μάρκετ, όταν αυξάνονται τα κόστη και οι πρώτες ύλες (η εφαρμογή μοντέλου σταδιακών ανατιμήσεων).

Καμία επιχείρηση δεν αυξάνει εφάπαξ τις τιμές των προϊόντων της κατά 20% και 10%, προκειμένου να μην προκληθεί σοκ στους καταναλωτές και μειωθούν οι τζίροι. Οι αυξήσεις στα τελικές τιμές, τις λεγόμενες τιμές στο ράφι, γίνονται σε δύο ή τρεις φάσεις και είθισται, να μην ξεπερνούν στο μέγιστο το 4% με 5% κάθε φορά.

Όπως λένε παράγοντες της αγοράς, στην Ελλάδα αυτό που έχουμε δει μέχρι στιγμής στα περισσότερα προϊόντα, είναι μόνον η πρώτη φάση αυτών των αυξήσεων και σε κάποια είδη η δεύτερη.

Με αυτό το μοντέλο έχουμε φθάσει ήδη να έχουμε ανατιμήσεις πάνω από 5% σε άλευρα και δημητριακά, 10% τα λαχανικά και στα φρούτα και έως και 15% σε κοτόπουλο και κρέατα.

Τούτων δοθέντων, και στην αγορά και στην κυβέρνηση γνωρίζουν και περιμένουν, ότι το κύμα της ακρίβειας θα φουντώσει και θα κορυφωθεί μέσα στον χειμώνα. Ο υπουργός Οικονομικών Χρήστος Σταϊκούρας αναγνώρισε, ότι ο πληθωρισμός μπορεί να ξεπεράσει και το 4%, η εκτίμηση αυτή αναμένεται να αποτυπωθεί και στο τελικό σχέδιο του προϋπολογισμού που κατατίθεται αυτή την εβδομάδα και η έκρηξη των τιμών απειλεί να εξανεμίσει όχι μόνον την πενιχρή αύξηση του κατώτατου μισθού κατά 2% που θα τεθεί σε ισχύ από την 1η Ιανουαρίου αλλά και την δεύτερη αύξηση που επίκειται και την οποία υποσχέθηκε ο πρωθυπουργός μέσα στο 2022. Εν ολίγοις, η κρίση της ακρίβειας και ο πληθωρισμός οδηγούν το 2022 όχι σε αυξήσεις αλλά σε μειώσεις των πραγματικών μισθών στην Ελλάδα, που ήδη βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.

Μαρίνα Αλεξανδρή

ΠΗΓΗ: tvxs.gr